Η Επιτροπή Φαρμάκων για Ανθρώπινη Χρήση (CHMP) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) συνέστησε τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το daraxonrasib, μια από του στόματος θεραπεία για ενήλικες με μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος, δηλαδή καρκίνο που έχει εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος, οι οποίοι έχουν λάβει τουλάχιστον μία προηγούμενη θεραπεία.

Οι ασθενείς με μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος, των οποίων η νόσος έχει επιδεινωθεί μετά από προηγούμενη θεραπεία, διαθέτουν περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές και έχουν δυσμενή πρόγνωση. Λόγω της σοβαρότητας της νόσου, της περιορισμένης αποτελεσματικότητας και της σημαντικής τοξικότητας της καθιερωμένης χημειοθεραπείας, υπάρχει ανάγκη για καλύτερες θεραπευτικές επιλογές για αυτούς τους ασθενείς.

Η σύσταση του EMA ακολουθεί την αξιολόγηση των δεδομένων του φαρμάκου σε διαδοχικές φάσεις. Το daraxonrasib, εντάχθηκε στο πρόγραμμα Cancer Medicines Pathfinder του EMA ως θεραπεία υψηλής προτεραιότητας, η οποία θα μπορούσε να καλύψει αυτή την ανεκπλήρωτη ιατρική ανάγκη.

Η αξιολόγηση σε διαδοχικές φάσεις επέτρεψε στην CHMP να ξεκινήσει την εξέταση αρκετούς μήνες πριν από την αναμενόμενη υποβολή της πλήρους αίτησης. Η διαδικασία άρχισε στις αρχές Ιουλίου 2026 και η CHMP αξιολόγησε σταδιακά τα δεδομένα ποιότητας, τα μη κλινικά και τα κλινικά δεδομένα, καθώς αυτά υποβάλλονταν από την εταιρεία.

Με αυτή την προσέγγιση, ο χρόνος αξιολόγησης περιορίστηκε σε λιγότερες από 150 ημέρες, χωρίς να υποβαθμιστούν τα πρότυπα ποιότητας, ασφάλειας και αποτελεσματικότητας. Συγκριτικά, μια τυπική αξιολόγηση μπορεί να διαρκέσει έως και 210 ενεργές ημέρες και συνήθως απαιτεί περίπου έναν χρόνο συνολικά, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου που χρειάζεται η εταιρεία για να απαντήσει στις ερωτήσεις των αρμόδιων αρχών.

Τα "διδάγματα" από την αξιολόγηση του daraxonrasib, σε διαδοχικές φάσεις θα συμβάλουν στην εφαρμογή και την ενισχυμένη αξιοποίηση αυτής της διαδικασίας στο πλαίσιο της νέας φαρμακευτικής νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αυτό το πλαίσιο, η αξιολόγηση σε διαδοχικές φάσεις προβλέπεται να αποτελέσει ένα εργαλείο για πιο ευέλικτη και αποτελεσματική εξέταση των φαρμάκων, με τελικό στόχο την ταχύτερη πρόσβαση των ασθενών σε υποσχόμενες θεραπείες.

Διπλάσια επιβίωση

Η δραστική του ουσία είναι αναστολέας της πρωτεΐνης RAS. Οι πρωτεΐνες RAS συμμετέχουν στη ρύθμιση της ανάπτυξης και της επιβίωσης των κυττάρων. Στο αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος, μεταλλάξεις στο γονίδιο RAS μπορούν να οδηγήσουν σε μόνιμη ενεργοποίηση αυτών των πρωτεϊνών, προκαλώντας ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων.

Η daraxonrasib δρα συνδεόμενη με μια πρωτεΐνη που ονομάζεται κυκλοφιλίνη Α, σχηματίζοντας ένα σύμπλοκο που προσδένεται στις πρωτεΐνες RAS και αναστέλλει τη δραστηριότητά τους. Με αυτόν τον τρόπο, προκαλεί τον θάνατο των καρκινικών κυττάρων και επιβραδύνει την ανάπτυξη του καρκίνου.

Το φάρμακο μελετήθηκε σε μια πολυεθνική μελέτη φάσης 3, στην οποία συμμετείχαν 500 ασθενείς με μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος, των οποίων η νόσος είχε επιδεινωθεί μετά από προηγούμενη συστηματική θεραπεία. Από τους συμμετέχοντες, το 92% είχε επιβεβαιωμένη μετάλλαξη RAS G12, κατηγορία που περιλαμβάνει τις συχνότερες μεταλλάξεις RAS που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη νόσο.

Οι ασθενείς που το έλαβαν είχαν διάμεση συνολική επιβίωση 12,4 μηνών, έναντι 6,7 μηνών για όσους έλαβαν χημειοθεραπεία. Παράλληλα, ο διάμεσος χρόνος επιβίωσης χωρίς επιδείνωση της νόσου ήταν 7,2 μήνες με το daraxonrasib, σε σύγκριση με 3,6 μήνες με τη χημειοθεραπεία (βλ. σημείωση 4 για τις ημερομηνίες αποκοπής των δεδομένων).

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν ήταν η διάρροια, το εξάνθημα, η στοματίτιδα (φλεγμονή του βλεννογόνου του στόματος), η ναυτία και ο έμετος.

Η γνωμοδότηση που υιοθέτησε η CHMP αποτελεί ενδιάμεσο στάδιο στη διαδικασία για την πρόσβαση των ασθενών στο σκεύασμα. Η γνωμοδότηση θα διαβιβαστεί τώρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία θα επιταχύνει τη διαδικασία λήψης απόφασης για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μετά τη χορήγηση της άδειας κυκλοφορίας, οι αποφάσεις σχετικά με την τιμή και την αποζημίωση του φαρμάκου θα λαμβάνονται σε επίπεδο κάθε κράτους μέλους, λαμβάνοντας υπόψη τον πιθανό ρόλο και τη χρήση του στο πλαίσιο του αντίστοιχου εθνικού συστήματος υγείας.

Σε ό,τι αφορά τα επόμενα βήματα, ο EMA, σε συμφωνία με την CHMP, θα εξετάσει το ενδεχόμενο αξιολόγησης και άλλων υπό ανάπτυξη φαρμάκων μέσω της διαδικασίας σε διαδοχικές φάσεις, όταν αυτή κρίνεται εφικτή και αναμένεται να επιταχύνει την αξιολόγηση. Η σχετική απόφαση θα λαμβάνεται κατά περίπτωση, με βάση το κατά πόσο το φάρμακο είναι πιθανό να καλύψει μια ανεκπλήρωτη ιατρική ανάγκη και να παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον για τη δημόσια υγεία, ιδίως ως προς τη θεραπευτική καινοτομία.