Οι ελευθεροεπαγγελματίες παιδίατροι σε κλίμα συναδελφικής προσέγγισης ενημερώθηκαν για τις τελευταίες εξελίξεις στην παιδιατρική, με εισηγήσεις που κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την πρόληψη και την πρωτοβάθμια φροντίδα μέχρι τις τελευταίες εξελίξεις στη νεογνολογία,στη γενετική στην εφηβική παιδιατρική και στην ψυχική υγεία του παιδιού αλλα και του παιδιάτρου.
Στο συνέδριο απέστειλε χαιρετισμό και ευχήθηκε επιτυχία στις εργασίες των συνέδρων η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη η οποία ευχαρίστησε τους παιδιάτρους της Ένωσης για την συμμετοχή τους στο Εθνικό Πρόγραμμα για την καταπολέμηση της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας και παρότρυνε για μεγαλύτερη συμμετοχή συναδελφων στην προαγωγή υγείας των παιδιών.
Ο σχολικός εκφοβισμός
Κατά την πρώτη ημέρα του συνεδρίου η παιδίατρος Αφροδίτη Σακαλίδου, γραμματέας του ΔΣ της Ένωσης ανέλυσε το θέμα του σχολικού εκφοβισμού και πρότεινε συστάσεις αντιμετώπισής του.
Ο Σχολικός Εκφοβισμός είναι μια απειλή, που γίνεται διαρκώς σοβαρότερη και μπορεί να έχει επιπτώσεις, ακόμη και δια βίου. Κάθε μορφή σωματικής, λεκτικής, ψυχολογικής, συναισθηματικής, κοινωνικής, ρατσιστικής, σεξουαλικής, ηλεκτρονικής, διαδικτυακής ή άλλης βίας και παραβατικής συμπεριφοράς, που πλήττει τη σχολική κοινότητα και διαταράσσει την εκπαιδευτική διαδικασία, συνιστά ενδοσχολική βία και εκφοβισμό (ή bullying κατά την αγγλική ορολογία) Αναλυτικά, ο σχολικός εκφοβισμός είναι μια επαναλαμβανόμενη κ εσκεμμένη επιθετική συμπεριφορά που σκοπό έχει να βλάψει ένα άλλο παιδί, λαμβάνει χώρα επί το πλείστον στο σχολικό περιβάλλον και χαρακτηρίζεται από τη διάρκεια της ενέργειας, τη σοβαρότητα της απειλής και το αντίκτυπο.
Σε αντίθεση με το bullying το «πείραγμα» παρατηρείται συνήθως μεταξύ φίλων και δεν περιλαμβάνει την πρόκληση πόνου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, το 2024 αυξήθηκε η νεανική παραβατικότητα κατά 46%. Κάθε ημέρα αναφέρονται περίπου 23 περιστατικά παραβατικότητας ανηλίκων. Η Ελλάδα βρίσκεται στο Μ.Ο. της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εκφοβισμός υπήρχε και τα προηγούμενα χρόνια. Τώρα όμως, το πρόβλημα έχει γίνει πολύ σοβαρότερο. Παλαιοτέρα, το μέγεθος της απειλής ήταν πολύ μικρότερο, σπάνια κάποιος ήθελε να εξοντώσει κάποιο συμμαθητή του.
Επίσης παλαιότερα η παραβατική συμπεριφορά, συνήθως αυτορρυθμιζόταν. Όποιος ξέφευγε, εισέπραττε τη δυσαρέσκεια από το κοντινό του περιβάλλον Οι παραβατικές συμπεριφορές συνδέονταν με παραμελημένους ανηλίκους.
Τωρα οι μορφές παραβατικότητας χαρακτηρίζουν νέους που ψάχνουν για συγκινήσεις. Την τελευταία δεκαετία, όπως οι ειδικοί αναφέρουν, παρατηρείται ανάπτυξη μιας ενεργά επιθετικής κουλτούρας προς όλους και προς τους θεσμούς.
Σύμφωνα με τους Ειδικούς, η βία σε κάθε μορφή της, είτε εμφανίζεται στο σχολείο είτε όπου αλλού, είναι μόνο το σύμπτωμα. Δεν είναι η αφετηρία, δεν είναι η εξήγηση.
Την εξήγηση θα πρέπει να την αναζητήσουμε εκεί όπου όλα ξεκινούν: στην οικογένεια, και στο περιβάλλον που το παιδί αναπτύσσεται και κοινωνικοποιείται, δηλαδή στην κοινωνία όπου ζούμε.
Επίσης, όπως σε κάθε κρίση, που δεν είναι μόνο κρίση οικονομική, πανδημική, κοινωνική, αλλά ΤΕΛΙΚΑ και κρίση αξιών, τα πιο ευαίσθητα και ευάλωτα μέλη της κοινωνίας μας. οι ανήλικοι, είναι αυτά που δέχονται πιο άμεσα τις επιπτώσειςτης και το εκδηλώνουν επίσης πιο άμεσα.
Είναι σαφές ότι η βία των ανηλίκων υπακούει σε έναν φαύλο κύκλο. Υπάρχει συχνή εναλλαγή των ρόλων μεταξύ θύματος και δράστη. Είναι επιβεβαιωμένο ότι οι συνέπειες του bullying, και για τα θύματα και για τους δράστες, μεταφέρονται και στην ενήλικη ζωή Η αντιμετώπιση αρχίζει αφού πρώτα ανιχνευθεί το πρόβλημα. Αυτό μπορεί να καθυστερήσει αρκετά γιατί το παιδί — θύμα, συχνά δεν βρίσκει το θάρρος να μιλήσει.
Όταν βρεθεί ο κατάλληλος χρόνος και τόπος για τη συζήτηση θα πρέπει το παιδί να έχει απέναντι του έναν ενήλικο με μεγάλη διάθεση να το ακούσει και όχι να το κρίνει η να επιβάλλει τη γνώμη του. (Ενεργητική Ακρόαση η ACTIVE LISTENING).
Αν το πρόβλημα είναι σοβαρότερο υπάρχουν πολλές πλατφόρμες στο Διαδίκτυο που συμβουλεύουν τον Έφηβο και τον εκπαιδευτικό η το γονιό, πως να δράσουν.
Στον ειδικό Ιστότοπο του Υπουργείου Παιδείας, που λέγεται STOP BULLYING.GOV.GR, πρόσβαση έχουν οι μαθητές και ενήλικες και υποδέχεται Ανώνυμες και Επώνυμες αναφορές. Η υποβολή αναφορών είναι προαιρετική και παράλληλη με την δυνατότητα απευθείας επικοινωνίας με τον Προϊστάμενο κάθε Σχολικής Μονάδας η τον Σύμβουλο Σχολικής Ζωής.
Ο Νόμος Ορίζει ότι ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι και ομαδικό φαινόμενο, καθώς δεν αφορά μόνο το μαθητή που εκφοβίζει και εκείνον που εκφοβίζεται, αλλά και όσους είναι παρόντες ή γνωρίζουν την ύπαρξή του, δηλαδή τους παρατηρητές, οι οποίοι μπορεί να είναι είτε μαθητές είτε ενήλικες.
Υπάρχει πληθώρα ενημερωτικού και συμβουλευτικού υλικού, όμως το αποτέλεσμα πολύ απέχει από το επιθυμητό.
Σε έρευνες επισημαίνεται η ανάγκη αύξησης των προγραμμάτων παρέμβασης. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στην παρουσίαση μη τιμωρητικών μεθόδων διαχείρισης των περιστατικών εκφοβισμού. Χρειάζονται συστημάτων Έγκαιρης ανίχνευσης του εκφοβισμού, και αντίδρασης ώστε τα θύματα μην νιώθουν αβοήθητα, και οι εκφοβιστές να μην αποκτούν την πεποίθηση ότι δεν θα υποστούν καμία συνέπεια
Ο Σχολικός Εκφοβισμός είναι ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα, που απειλεί την ψυχική ισορροπία και την κοινωνική συμπεριφορά των παιδιών μας. Για αυτό το σοβαρό πρόβλημα ευθύνες έχουμε όλοι μας. Η Κοινωνία, το Σχολείο και εμείς σαν ενήλικες, όταν ο τρόπος που ανατρέφουμε τα παιδιά μας και τα μηνύματα που εκπέμπουμε με τα λόγια και τις πράξεις μας δεν είναι τα σωστά.
Ασφαλής πλοήγηση των παιδιών στο διαδίκτυο
Ο παιδίατρος Άκης Σωφρονίδης από την Καστοριά αναφέρθηκε στις συστάσεις για την ασφαλή πλοήγηση των παιδιών στο διαδίκτυο.
Η ομιλία επικεντρώθηκε στην ανάγκη ενημέρωσης και ενίσχυσης της ψηφιακής ασφάλειας παιδιών και εφήβων, μέσα σε έναν ψηφιακό κόσμο γεμάτο προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες. Το διαδίκτυο αποτελεί πλέον καθημερινό πεδίο δράσης των παιδιών, φέρνοντας μαζί του κινδύνους όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η παραπληροφόρηση, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και η απώλεια ιδιωτικότητας.
Παρουσιάστηκαν βασικές στρατηγικές προστασίας των παιδιών μέσα από την οικογένεια, το σχολείο και -κυρίως- τον παιδίατρο. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δίνεται στον ρόλο του παιδιάτρου ως βασικό σύμμαχο της οικογένειας, ικανό να εντοπίσει πρώιμα σημάδια προβλημάτων που σχετίζονται με τη χρήση του διαδικτύου και να καθοδηγήσει υπεύθυνα τόσο τους γονείς όσο και τα ίδια τα παιδιά.
Η ομιλία αποσκοπούσε στην καλλιέργεια μιας κουλτούρας ψηφιακής υπευθυνότητας και ασφάλειας, αναδεικνύοντας τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης παρέμβασης
Τεχνητή Νοημοσύνη και παιδιατρική
Ο παιδίατρος Κωνσταντίνος Νταλούκας Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων παρουσίασε τις εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Παιδιατρική. Η παρουσίαση ανέδειξε την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στην παιδιατρική και την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, αναλύοντας τις αλλαγές που έχουν επέλθει από το 2023 με την εμφάνιση των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (LLMs). Παρείχε μια λίστα με σημαντικά LLMs, όπως τα GPT-4o, Grok, LLaMA 3, Claude 3, Gemini και Perplexity, τονίζοντας τις δυνατότητές τους και τις εξειδικευμένες εφαρμογές ΑΙ για την ιατρική έρευνα, την οπτικοποίηση δεδομένων και τη διαχείριση πληροφοριών. Επιπλέον, παρουσίασε παραδείγματα χρήσης της ΑΙ στην κλινική πράξη, όπως η αξιολόγηση εικόνων και γενετικών αποτελεσμάτων, καθώς και την δυνατότητα αλλαγής του τρόπου εκπαίδευσης.
Το αγγειοίδημα
Η παιδίατρος -παιδοαλλεργιολόγος Μαρία Κουλούρη επιστημονική Συνεργάτης Μονάδας Αλλεργιολογίας Α΄ Παιδιατρική Κλινική ΕΚΠΑ αναφέρθηκε διεξοδικά στο αγγειοοίδημα.
Το μεμονωμένο αγγειοοίδημα συνιστά εντοπισμένο, μη κνιδωτικό και διαλείπον οίδημα του υποδόριου και υποβλεννογόνιου ιστού. Συνήθως δεν΄συνοδεύεται με κνίδωση, κνησμό ή αναφυλαξία.
Με βάση το γενετικό πρότυπο και τους μεσολαβητές, ταξινομείται σε επίκτητο ή κληρονομικό και επαγόμενο ή μη από ισταμίνη, αντίστοιχα.
Στα μέσα του 20ού αιώνα, βρέθηκε ότι η κύρια βιοχημική διαταραχή στο κληρονομικό αγγειοοίδημα ήταν η ανεπάρκεια του αναστολέα της C1-εστεράσης (C1-INH). Διευκρινίστηκε ότι παρουσία αυτής της διαταραχής, η δραστηριότητα της καλλικρεΐνης ελέγχεται ανεπαρκώς. Εκλύεται επεισοδιακά βραδυκινίνη (BK), πεπτίδιο που αυξάνει την διαπερατότητα, προκαλώντας οιδήματα.
Από το 2000 και μετά,κατέστη σαφές ότι μπορεί να υπάρξει αγγειοοίδημα με φυσιολογικό C1-INH , και νέα υπεύθυνα γονίδια, ταυτοποιήθηκαν. Ωστόσο, η συχνότερη και καλύτερα περιγεγραμμένη μορφή είναι αυτή της ανεπάρκειας C1-INH.
Η συχνότητα του τύπου αυτού του κληρονομικού αγγειοοιδήματος υπολογίζεται σε 1/50.000. Ως γενετική νόσος, το κληρονομικό αγγειοοίδημα επηρεάζει τον παιδιατρικό πληθυσμό, με την πλειονότητα των ασθενών να εμφανίζουν συμπτώματα στην εφηβεία ή μετέπειτα. Η κλινική εικόνα δεν είναι διαφορετική από τους ενήλικες. Τόσο οι συγκεντρώσεις του αναστολέα, η λειτουργικότητά του, όσο και η τιμή της C4, δύσκολα ερμηνεύονται σε παιδιά κάτω του έτους, γιατί οι τιμές ποικίλουν και είναι χαμηλότερες από των ενηλίκων ακόμα και σε υγιή άτομα. Επίσης, η διαθεσιμότητα προφυλακτικής και συμπτωματικής αγωγής έχει ιδιαιτερότητες στην παιδική ηλικία .
Εγινε αναφορά στην παθοφυσιολογία, την κλινική εικόνα καθώς και την θεραπεία του αγγειοοιδήματος, με κέντρο αναφοράς τα παιδιά και τους εφήβους και στόχο να ευαισθητοποιηθεί ο Παιδίατρος στην καθημέρα πράξη του.
Ιατρική Γενετική
Η παιδίατρος Σταυρούλα Ψώνη ειδικευθείσα στην Ιατρική Γενετική και αντιπρόεδρος της Ελληνικης Εταιρειας Ιατρικης Γενετικης αναφέρθηκε στα όρια και τις προσδοκίες που υπάρχουν στον προγεννητικό έλεγχο.
Οι αλματώδεις εξελίξεις στη Γενετική αλλάζουν ραγδαία το τοπίο και στον Προγεννητικό Έλεγχο σε συνδυασμό και με την πρόοδο στην εμβρυϊκή υπερηχογραφία και συνολικά την Εμβρυομητρική Ιατρική.
Ταυτόχρονα, οι προσδοκίες των γονέων για έγκαιρη ανίχνευση πιθανών εμβρυϊκών ανωμαλιών είναι υψηλές, με στόχο τη διαχείριση της εγκυμοσύνης, τη λήψη αποφάσεων και την έγκαιρη παρέμβαση.
Ο παιδίατρος πολλές φορές καλείται να συνομιλήσει με την οικογένεια που έχει ένα εύρημα στον προγεννητικό έλεγχο, καθώς επίσης να διαχειριστεί βρέφη και παιδιά με προγεννητικά διαγνωσμένες καταστάσεις, να παρέχει συμβουλές και υποστήριξη στις οικογένειες, και να συντονίσει τη φροντίδα με άλλους ειδικούς.
Η γνώση των βασικών αρχών, των νεότερων εξετάσεων, αλλά και των ορίων και των περιορισμών του προγεννητικού ελέγχου βοηθά τον παιδίατρο να διαχειριστεί τις ανησυχίες των γονέων και να προσφέρει σωστή συμβουλευτική.
Επιπλέον ρόλος του παιδιάτρου στα πλαίσια και της ευρύτερης διεπιστημονικής ομάδας είναι η γεφύρωση της προγεννητικής διάγνωσης με την μεταγεννητική φροντίδα του νεογέννητου, η οποία πλέον μπορεί σε ολοένα και περισσότερες περιπτώσεις να αφορά γονιδιακές και εξατομικευμένες θεραπείες.
Η γνώση των νέων μεθόδων και τεχνικών στη Γενετική και στον Προγεννητικό έλεγχο αναμφίβολα προάγει τη βέλτιστη έκβαση των μικρών ασθενών, την πρόληψη των γενετικών νοσημάτων και την υποστήριξη των οικογενειών.
Επικίνδυνες και παραβατικές συμπεριφορές των εφήβων
Η παιδίατρος Άννα Παρδάλη αντιπρόεδρος της Ένωσης παρουσίασε αναλυτικά τις επικίνδυνες και παραβατικές συμπεριφορές των εφήβων
Η εφηβεία είναι ένα μεταβατικό στάδιο μεταξύ παιδικής ηλικίας και ενηλικίωσης και μια φάση βιοσωματικών, συναισθηματικών και κοινωνικών αλλαγών που χαρακτηρίζεται από αυξημένη ανάγκη για ανεξαρτησία και πειραματισμό.
Οι αλλαγές που συμβαίνουν σε όλα τα επίπεδα διαμορφώνουν νέες ανάγκες, αλλά και ευαλωτότητες. Η νευροβιολογία της εφηβείας χαρακτηρίζεται από μια ασύγχρονη ανάπτυξη μεταξύ του λιμπικού εγκέφαλου (συναισθήματα, ένστικτα, ανταμοιβή) που ωριμάζει νωρίς, με αποτέλεσμα οι έφηβοι να έχουν έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις και αυξημένη ανάγκη για έντονες εμπειρίες και του προμετωπιαίου φλοιού (έλεγχος παρορμήσεων, κριτική σκέψη, προγραμματισμός) που ωριμάζει αργότερα, συνήθως μέχρι τα 20–25 έτη.
Έτσι εκδηλώνουν επικίνδυνες συμπεριφορές που μπορεί να οδηγήσουν σε σωματική ή ψυχική βλάβη. Τέτοιες συμπεριφορές είναι χρήση ουσιών (νικοτίνη, αλκοόλ, ναρκωτικά) παραβατικότητα και βία, η σεξουαλική συμπεριφορά χωρίς προστασία, ο αυτοτραυματισμός και αυτοκτονικότητα , οι διατροφικές διαταραχές, η επικίνδυνη οδήγηση και διαδικτυακοί κίνδυνοι.
Σε ότι αφορά αυτές τις συμπεριφορές, οι σύγχρονες τάσεις χαρακτηρίζονται από μείωση χρήσης ουσιών, των εφηβικών εγκυμοσύνων και της παραβατικότητας , αλλά αύξηση άγχους, της κατάθλιψης και του αυτοτραυματισμού, αντικατάσταση φυσικής κοινωνικότητας από ψηφιακή. Ενώ οι εξωτερικές ριψοκίνδυνες συμπεριφορές μειώνονται, η εσωτερίκευση αυξάνεται.
Οι σημερινοί έφηβοι είναι πιο «συντηρητικοί» αλλά ταυτόχρονα πιο αγχωμένοι, μοναχικοί και ευάλωτοι. Χρειάζεται νέα προσέγγιση στα προγράμματα πρόληψης.
Η πρόληψη περιλαμβάνει την εκπαίδευση & αγωγή υγείας στα σχολεία ψηφιακή παιδεία και ασφάλεια στο διαδίκτυο, ενίσχυση γονικών δεξιοτήτων
Το σχολείο είναι κομβικός χώρος παρέμβασης, δεν αρκούν θεωρητικά μαθήματα -απαιτείται βιωματική προσέγγιση, συμμετοχή μαθητών, πολυεπίπεδες δράσεις.
Σε αυτά πρέπει να προστεθούν πολιτικές και θεσμικά μέτρα ενώ εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος των ηλεκτρονικών πλατφορμών και μέσων κοινωνικής δικτύωσης καθώς και της κοινότητας.
Πρόληψη και θεραπεία ορθοδοντικών προβλημάτων
Ο ορθοδοντικός κ. Ανδρέας Μαρκομανωλάκης στην εισήγηση του παρουσίασε αυτά που πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος σχετικά με την πρόληψη και θεραπεία ορθοδοντικών προβλημάτων.
Οι Παιδίατροι βρίσκονται στην ιδανική και μοναδική θέση για να συμβουλεύουν τις οικογένειες σχετικά με την πρόληψη των στοματογναθικών
προβλημάτων των παιδιών τους.
Κρίνεται απαραίτητη η προσθήκη δεξιοτήτων στα προγράμματα εκπαίδευσης των Παιδιάτρων έτσι ώστε να αναγνωρίζουν ορθοδοντικά προβλήματα αλλά και καταστάσεις δυνητικής δημιουργίας τους. Συνεπώς θα μπορούν να συμβουλεύουν-παρεμβαίνουν-παραπέμπουν ανάλογα
τους μικρούς «ασθενείς» τους.
Η παρουσίαση κατέδειξε υπάρχοντα ορθοδοντικά προβλήματα σε παιδιά, καταστάσεις που μπορούν να τα δημιουργήσουν και βασικές κατευθυντήριες οδηγίες χειρισμού τους
