Σε αντίθεση με τα άλλα θηλαστικά, οι άνθρωποι δεν έχουν ισορροπία κατά τη γέννησή τους -ουσιαστικά δεν έχουν την ικανότητα να περπατούν ή έστω να στέκονται όρθιοι. Πριν συμβεί αυτό, πρέπει να αναπτυχθούν η όραση, η ακοή, οι μύες, τα οστά και ο εγκέφαλός τους. Αυτό διαρκεί μήνες, και για ορισμένες δραστηριότητες, ακόμη και χρόνια.
Τα βρέφη συνήθως αρχίζουν να κινούνται από την ηλικία των 6 μηνών, να μπουσουλάνε από τους 9 μήνες και να στέκονται όρθια γύρω στον ένα χρόνο. Μέχρι την ηλικία των 18 μηνών, τα περισσότερα μπορούν να περπατήσουν μόνα τους και να ανέβουν σκαλοπάτια. Μέχρι την ηλικία των 2 ετών, τα νήπια μπορούν να εκτελούν πιο σύνθετες εργασίες, όπως το να κλωτσάνε μια μπάλα. Μέχρι την ηλικία των 3 ετών, τα περισσότερα παιδιά τρέχουν καλά και μπορούν να ανεβοκατεβαίνουν σκάλες με το ένα πόδι σε κάθε σκάλα. Μερικά παιδιά φτάνουν αυτά τα ορόσημα πιο γρήγορα και κάποια πιο αργά, και αυτό είναι φυσιολογικό.
Η ισορροπία είναι μια δεξιότητα
Καθώς μεγαλώνετε, μπορεί να παρατηρήσετε ότι κάποιοι άνθρωποι είναι πολύ καλοί στο να κρατούν την ισορροπία τους. Μπορούν να χορεύουν καλά, να πηδούν σχοινάκι και να κάνουν τούμπες. Αλλά δεν γεννήθηκαν με αυτή την ικανότητα. Αντίθετα, χρειάστηκε πολλή εξάσκηση. Η ισορροπία είναι μια δεξιότητα -όσο περισσότερο εξασκείστε σε οποιαδήποτε δεξιότητα, τόσο καλύτεροι γίνεστε, αν και κάποιοι άνθρωποι μπορεί να είναι πιο έμπειροι από τη φύση τους.
Έμπειροι φυσικοθεραπευτές, έχουν δει ασθενείς όλων των ηλικιών που παλεύουν με την ισορροπία, και γνωρίζουν πολύ καλά ότι πρέπει να συνεργάζονται τρία συστήματα του σώματος για να διατηρείθεί η ισορροπία ενός ατόμου: το οπτικό, το σωματοαισθητικό και το αιθουσαίο σύστημα.
Το οπτικό σύστημα περιλαμβάνει τα μάτια, τα οπτικά νεύρα που συνδέουν τα μάτια με τον εγκέφαλο και τον οπτικό φλοιό του εγκεφάλου. Τα μωρά γεννιούνται μυωπικά, ικανά να δουν μόνο περίπου 10 έως 12 ίντσες μακριά. Καθώς το οπτικό τους σύστημα αναπτύσσεται, ο εγκέφαλός τους μαθαίνει πώς να επεξεργάζεται τις οπτικές πληροφορίες, οπότε γίνονται καλύτερα στην κίνηση και την ισορροπία.
Το σωματοαισθητικό σύστημα καταγράφει τις αισθήσεις που ανιχνεύονται από τους μύες, τις αρθρώσεις, το δέρμα και τους ιστούς του σώματος που τα συνδέουν, που ονομάζονται περιτονίες. Αυτές οι αντιλήψεις της αφής, της πίεσης, του πόνου, της θερμοκρασίας, της θέσης, της κίνησης και της δόνησης ταξιδεύουν μέσω οδών στον νωτιαίο μυελό, το στέλεχος του εγκεφάλου και τον θάλαμο -μια μικρή, αυγοειδής δομή στο κέντρο του ανθρώπινου εγκεφάλου- όπου ενσωματώνονται και αναλύονται.
Για παράδειγμα, όταν ένα μωρό προσπαθεί να σταθεί όρθιο, ο εγκέφαλός του επεξεργάζεται τα συναισθήματα που προέρχονται από τα πόδια, τα πόδια και τα χέρια του για να το βοηθήσει να ισορροπήσει.
Το αιθουσαίο σύστημα, το οποίο είναι το σύστημα του σώματος για την ακοή καθώς και για την ισορροπία, αποτελείται από πέντε ξεχωριστά όργανα μέσα στο αυτί. Μέσα σε αυτά τα όργανα υπάρχει υγρό, το οποίο κινείται όταν το σώμα και το κεφάλι κινούνται. Καθώς αυτό το υγρό κινείται, στέλνει σήματα στον εγκέφαλο, τα οποία με τη σειρά τους κάνουν το άτομο να αντιλαμβάνεται τη θέση του και το βοηθούν να ισορροπεί.
Το κεντρικό νευρικό σύστημα χρησιμοποιεί τις πληροφορίες που προέρχονται από αυτά τα τρία συστήματα και παράγει σήματα που στέλνονται πίσω στους κατάλληλους μύες του σώματος για να βοηθήσουν στη διατήρηση της καλής ισορροπίας.
Τα υγιή άτομα βασίζονται περίπου κατά 70% στις σωματοαισθητικές πληροφορίες, κατά 20% στις πληροφορίες του αιθουσαίου συστήματος και κατά 10% στην όραση για να διατηρήσουν την ισορροπία τους σε σταθερές επιφάνειες.
Η ανωμαλία σε οποιοδήποτε από αυτά τα τρία συστήματα μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα ισορροπίας. Όταν όμως επηρεάζεται ένα σύστημα, τα άλλα δύο μπορούν να εκπαιδευτούν για να αντισταθμίσουν τις απώλειες.
Η έλλειψη ισορροπίας
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να χάσει κανείς την ισορροπία του. Όταν στέκεστε σε πάγο, οι αισθητήριοι υποδοχείς στα πόδια δεν είναι σε θέση να στείλουν τα κατάλληλα σήματα στον εγκέφαλο αρκετά γρήγορα, ώστε ο εγκέφαλος να ενεργοποιήσει τους μυς για να διατηρήσει την ισορροπία.
Για πολλούς ανθρώπους, το περπάτημα στο σκοτάδι σημαίνει κίνδυνο πτώσης, επειδή ο εγκέφαλος λαμβάνει πολύ λίγες οπτικές πληροφορίες για το περιβάλλον. Οι άνθρωποι με κακή ή καθόλου όραση μαθαίνουν να βασίζονται περισσότερο στα άλλα δύο αισθητήρια συστήματα προκειμένου να διατηρούν την ισορροπία τους.
Όταν κάτι βγάζει ένα άτομο από την ισορροπία του, όπως για παράδειγμα ένα χτύπημα κατά το περπάτημα ή το τρέξιμο, μπορεί να προκαλέσει αυτό που ονομάζεται «αιθουσαίο αντανακλαστικό». Το αιθουσαίο και το σωματοαισθητικό σύστημα στέλνουν σήματα στον εγκέφαλο, τα οποία με τη σειρά τους ενεργοποιούν τους κατάλληλους μύες για να σώσουν το άτομο από την πτώση.
Καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν, η ισορροπία τους συχνά μειώνεται λόγω των μεταβολών που σχετίζονται με την ηλικία στη μυϊκή δύναμη και την όρασή τους, καθώς και άλλων αιτιών. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο πτώσης τους. Στην πραγματικότητα, οι πτώσεις αποτελούν την κύρια αιτία σωματικών τραυματισμών για τους ενήλικες άνω των 65 ετών. Οι ηλικιωμένοι ενήλικες μπορούν να ασχοληθούν με ασκήσεις ισορροπίας, δύναμης και ευλυγισίας ως έναν τρόπο πρόληψης των πτώσεων.
Οι άνθρωποι μπορεί επίσης να έχουν προβλήματα με την ισορροπία λόγω νευρολογικών προβλημάτων, αρθρίτιδας και τραυματισμών των αρθρώσεων.
Μάθηση καλύτερης ισορροπίας
Όλα αυτά εξηγούν γιατί είναι απαραίτητη η εξάσκηση αν θέλετε να βελτιώσετε την ισορροπία σας. Για παράδειγμα, οι γυμναστές που εξασκούνται στο περπάτημα πάνω σε στενά δοκάρια προκαλούν συνεχώς το σωματοαισθητικό και αιθουσαίο σύστημά τους. Αυτό εκπαιδεύει τον εγκέφαλό τους να ανταποκρίνεται σε πολύ λεπτές αλλαγές, πράγμα που σημαίνει ότι γίνονται όλο και καλύτεροι στο να μένουν όρθιοι.
Οι άνθρωποι μερικές φορές γεννιούνται με διαταραχές ή αναπτυξιακά προβλήματα, όπως η εγκεφαλική παράλυση, που επηρεάζουν τα οπτικά, αιθουσαία ή σωματοαισθητικά συστήματα. Τα βρέφη με τέτοια προβλήματα ξεκινούν ιδανικά τη φυσικοθεραπεία πολύ νωρίς, γεγονός που τους επιτρέπει να επιτύχουν αναπτυξιακά ορόσημα όπως το να κρατούν το κεφάλι τους ψηλά, να μάθουν να στέκονται και εν τέλει να κινούνται ανεξάρτητα.
Η θεραπεία σε άτομα με προβλήματα ισορροπίας, αρχίζει από την αξιολόγηση του σωματοαισθητικού συστήματος με ερωτήσεις που αφορούν την ορθή λειτουργία αλλά και για τραυματισμούς σε μύες ή οστά. Ανάλογα με το ποιο είναι το πρόβλημα, μπορούν να γίνουν απλές ασκήσεις, όπως να στέκεστε ή να βαδίζετε σε ένα σημείο, και να προχωρήσουμε σε πιο δύσκολες ασκήσεις, όπως να περπατάτε γρήγορα ή να περπατάτε ενώ μιλάτε.
Πηγή: TheConversation.com
