Έρευνες δείχνουν ότι η καλύτερη ισορροπία στο ένα πόδι συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, ενώ η επιδείνωση της ισορροπίας μπορεί να αποτελεί πρώιμη ένδειξη ότι η σωματική λειτουργικότητα μειώνεται με την ηλικία.

Γιατί, όμως, οι ερευνητές πιστεύουν ότι η δοκιμασία ισορροπίας στο ένα πόδι μπορεί στο μέλλον να αποτελέσει δείκτη τόσο για το προσδόκιμο ζωής όσο και για το πόσα χρόνια ένας άνθρωπος ζει με καλή υγεία, χωρίς χρόνια νοσήματα και πόνο, καθώς και τι μπορείτε να κάνετε για να βελτιώσετε την ισορροπία σας; Ας δούμε μερικές απαντήσεις στις παρακάτω γραμμές

Γιατί η ισορροπία αποτελεί αξιόπιστο δείκτη

Ακόμη κι αν δεν το αντιλαμβάνεστε, η ισορροπία στο ένα πόδι απαιτεί τη συνεργασία πολλών συστημάτων του οργανισμού. Εκτός από μυϊκή δύναμη, η στάση στο ένα πόδι προϋποθέτει ότι τα μάτια, το έσω αυτί, οι αρθρώσεις, οι μύες και το νευρικό σύστημα συνεργάζονται, πραγματοποιώντας συνεχώς μικρές προσαρμογές ώστε να παραμένουμε όρθιοι, εξηγεί ο Δρ. Κέντον Κάουφμαν, διευθυντής του εργαστηρίου ανάλυσης κίνησης στην Mayo Clinic στο Ρότσεστερ της Μινεσότα.

Η ισορροπία στο ένα πόδι φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος δείκτης της γήρανσης. Όταν ο Δρ Κάουφμαν και οι συνεργάτες του αξιολόγησαν την ισορροπία, τη μυϊκή δύναμη και την ικανότητα βάδισης σε 40 υγιείς ενήλικες άνω των 50 ετών, η στάση στο ένα πόδι παρουσίασε τη μεγαλύτερη διαφορά που σχετιζόταν με την ηλικία μεταξύ όλων των παραμέτρων που εξετάστηκαν.

«Διαπιστώσαμε ότι το στοιχείο που παρουσίασε τη μεγαλύτερη πτώση στην ομάδα μας ήταν η ικανότητα να στέκεται κάποιος στο ένα πόδι», αναφέρει ο Δρ Κάουφμαν σχετικά με τη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε το 2024. Η επίδραση ήταν εντονότερη όταν οι συμμετέχοντες στέκονταν στο μη κυρίαρχο πόδι.

Η καλή ισορροπία είναι σημαντική για την υγιή μακροζωία, επειδή ο στόχος της υγιούς γήρανσης δεν είναι απλώς να προσθέσουμε χρόνια στη ζωή μας, αλλά να διατηρήσουμε τις σωματικές ικανότητες που μας επιτρέπουν να παραμένουμε δραστήριοι και ανεξάρτητοι.

«Πρόκειται για την υγιή γήρανση», λέει ο Δρ Κάουφμαν και προσθέτεις πως «προσπαθούμε να διατηρήσουμε την ικανότητά μας να λειτουργούμε καθώς μεγαλώνουμε».

Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τη στάση στο ένα πόδι με την ευπάθεια, τη λειτουργική ανεξαρτησία και τον κίνδυνο πτώσεων.

Η σύνδεση με τη μακροζωία

Η ικανότητα να στέκεται κάποιος στο ένα πόδι μπορεί επίσης να προσφέρει ενδείξεις για το προσδόκιμο ζωής. Σε μια μελέτη που περιέλαβε περισσότερους από 13.000 ενήλικες ηλικίας 65 ετών και άνω και δημοσιεύθηκε το 2026, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε δοκιμασία στάσης στο ένα πόδι με τα μάτια ανοιχτά, καθώς και σε αρκετές άλλες δοκιμασίες φυσικής κατάστασης που αξιολογούσαν την καρδιοαναπνευστική ικανότητα, τη δύναμη και την ευκινησία.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες για διάμεσο διάστημα επτά ετών και διαπίστωσαν ότι τα άτομα με την καλύτερη ισορροπία στο ένα πόδι είχαν 50% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου σε σύγκριση με εκείνους που είχαν τη χειρότερη επίδοση.

Ένας λόγος για τον οποίο μια δοκιμασία φυσικής κατάστασης που περιλαμβάνει την ισορροπία μπορεί να είναι τόσο αποκαλυπτική είναι ότι καταγράφει τι μπορεί ακόμη να κάνει το σώμα, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης. Περιγράφουν αυτές τις ικανότητες ως μέρος του «φυσιολογικού αποθέματος» (physiological reserve) -δηλαδή της ικανότητας του οργανισμού να συνεχίζει να λειτουργεί παρά τις επιπτώσεις της γήρανσης και των ασθενειών.

«Η φυσική κατάσταση αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο συνεργάζονται πολλά συστήματα του οργανισμού», δήλωσε Δρ Λι-Λιν Λιανγκ η συν-συγγραφέας της μελέτης και ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας του College of Medicine του National Yang Ming Chiao Tung University στην Ταϊβάν.

«Αποτυπώνει τις σωρευτικές επιπτώσεις της καθημερινής σωματικής δραστηριότητας, των ασθενειών και της βιολογικής γήρανσης — με άλλα λόγια, το φυσιολογικό απόθεμα ενός ανθρώπου και το τι μπορεί να κάνει λειτουργικά, αντί απλώς να καταγράφει ποιες διαγνώσεις έχει συγκεντρώσει».

Οι ερευνητές αναφέρουν επίσης ορισμένους πιθανούς λόγους για τους οποίους η ισορροπία μπορεί να συνδέεται με το προσδόκιμο ζωής. Η διαταραχή της ισορροπίας αποτελεί παράγοντα κινδύνου για πτώσεις και κατάγματα, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε νοσηλεία, αναπηρία και αυξημένο κίνδυνο θανάτου στους ηλικιωμένους.

Σημειώνουν επίσης ότι η δοκιμασία στάσης στο ένα πόδι μπορεί να εντοπίσει πρώιμες μειώσεις στον νευρομυϊκό έλεγχο, πριν ακόμη εμφανιστεί εμφανής λειτουργική αναπηρία.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η μελέτη ήταν παρατηρησιακή, επομένως μπορεί να δείξει συσχέτιση μεταξύ καλύτερης επίδοσης στη δοκιμασία στάσης στο ένα πόδι και χαμηλότερου κινδύνου θανάτου, αλλά δεν μπορεί να αποδείξει ότι η καλύτερη ισορροπία είναι αυτή που προκαλεί μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Πόσο χρόνο θα πρέπει να μπορείτε να ισορροπείτε στο ένα πόδι;

Αν θέλετε να ελέγξετε τη δική σας ισορροπία, ο Δρ Κάουφμαν αναφέρει ότι η δυνατότητα να σταθείτε στο ένα πόδι για 20 έως 30 δευτερόλεπτα αποτελεί καλό αποτέλεσμα. Στη δική του μελέτη, οι ενήλικες άνω των 65 ετών μπορούσαν να διατηρήσουν την ισορροπία τους κατά μέσο όρο για περίπου 11 δευτερόλεπτα.

«Ο χρόνος που θα μας ανησυχούσε είναι κάτω από πέντε δευτερόλεπτα. Αυτό σημαίνει ότι διατρέχετε κίνδυνο πτώσης», λέει χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, επειδή η μελέτη της Mayo Clinic περιλάμβανε μόλις 40 άτομα, τα ευρήματά της δεν είναι αρκετά ισχυρά ώστε να υποστηρίξουν τη χρήση ενός συγκεκριμένου αριθμού ως καθολικού ορίου για όλους.

Πώς μπορείτε να βελτιώσετε την ισορροπία σας

Τα καλά νέα είναι ότι η ισορροπία είναι μια ικανότητα που μπορείτε να βελτιώσετε. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι ηλικιωμένοι, ακόμη και εκείνοι που παρουσιάζουν ευπάθεια, μπορούν να βελτιώσουν την ισορροπία τους μέσω οργανωμένης άσκησης.

Ο Δρ Κάουφμαν αναφέρει ότι μια απλή επιλογή είναι να εξασκείτε την ίδια τη στάση στο ένα πόδι.

«Μπορείτε να το κάνετε στο σπίτι ενώ πλένετε τα πιάτα ή βουρτσίζετε τα δόντια σας. Απλώς μετρήστε πόσο χρόνο μπορείτε να παραμείνετε στο ένα πόδι. Είναι εύκολο. Δεν απαιτεί ειδικό εξοπλισμό και μπορείτε να το κάνετε καθημερινά», λέει χαρακτηριστικά.

Συμβουλές για να βελτιώσετε την ισορροπία στο ένα πόδι

• Δώστε προτεραιότητα στην ασφάλεια κατά την άσκηση.
• Έχετε κάτι σταθερό κοντά σας για στήριξη. Σταθείτε δίπλα σε έναν πάγκο, έναν τοίχο, ένα τραπέζι ή μια σταθερή καρέκλα, ώστε να μπορείτε να στηριχθείτε αν χρειαστεί.
• Ξεκινήστε με τα μάτια ανοιχτά. Δείτε για πόσο χρόνο μπορείτε να παραμείνετε άνετα στο ένα πόδι χωρίς να κρατιέστε.
• Κάντε την άσκηση τακτική συνήθεια. «Αν δεν το χρησιμοποιείς, το χάνεις. Αν το χρησιμοποιείς, το διατηρείς», καταλήγει ο Δρ Κάουφμαν.

Πηγή: EVERYDAYHEALTH.COM