Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες επιδίδονται σε συνεχείς έρευνες στον τομέα αντιμετώπισης της πλαστικής ρύπανσης που αποτελεί στην εποχή μας μια από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές προκλήσεις. Αναπάντεχοι σύμμαχοι της προσπάθειας τους φάνηκαν στην πορεία συγκεκριμένοι μικροοργανισμοί, κάποια βακτήρια δηλαδή, ικανοί να διασπούν διάφορους τύπους πλαστικών. Είναι όλα όμως τόσο ιδανικά τελικά;

Τα μικρόβια που «τρώνε» πλαστικά θα μπορούσαν να είναι η κίνηση ματ για την συρρίκνωση των βουνών από απορρίματα που συσσωρεύονται σε στεριά και θάλασσα. Και μολονότι αυτό φαντάζει ως η τέλεια λύση, μάλλον δεν ισχύει σε όλες τις συνθήκες καθώς όπως λένε οι επιστήμονες σε λάθος περιβάλλον αυτά τα βακτήρια θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα.

Η έρευνα στα νοσοκομεία

Ο Ronan McCarthy, Καθηγητής Βιοϊατρικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου και ο Rubén de Dios, μεταδιδακτορικός ερευνητής Βιοτεχνολογίας στο ίδιο πανεπιστήμιο μαζί με την ομάδα τους αποφάσισαν να εξετάσουν τι συμβαίνει με τον πλαστικό εξοπλισμό που χρησιμοποιείται ευρέως στα νοσοκομεία -από ειδικά ράμματα μέχρι επιδέσμους τραυμάτων, εμφυτεύματα και μια πληθώρα ακόμα υλικών.
Η ερώτηση που απηύθυναν δυνατά ήταν απλή: μπορεί άραγε και βακτήρια που εντοπίζουμε στα νοσοκομεία να διασπαστούν και να τραφούν με πλαστικό;

Για να ανακαλύψουν τι ακριβώς συμβαίνει, οι ερευνητές μελέτησαν τα γονιδιώματα γνωστών νοσοκομειακών παθογόνων προκειμένου να διαπιστώσουν αν διαθέτουν τα ίδια ένζυμα αποδόμησης του πλαστικού που βρέθηκαν σε ορισμένα βακτήρια στο περιβάλλον.

Με έκπληξη ανακάλυψαν ότι ορισμένα από τα πιο κοινά νοσοκομειακά μικρόβια όπως το Pseudomonas aeruginosa, η γνωστή Ψευδομονάδα, μπορεί να είναι σε θέση να διασπάσουν το πλαστικό.

Τι ανακάλυψαν οι ειδικοί

Το P aeruginosa σχετίζεται με περίπου 559.000 θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο. Και πολλές από τις λοιμώξεις που προκαλεί εντοπίζονται στα νοσοκομεία.

Οι ασθενείς σε αναπνευστήρες ή με ανοιχτά τραύματα από χειρουργική επέμβαση ή εγκαύματα διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο μόλυνσης από P aeruginosa. Όπως και αυτοί που έχουν καθετήρες.

Όπως εξηγούν οι ειδικοί, εστίασαν την έρευνα τους σε ένα συγκεκριμένο στέλεχος αυτού του βακτηρίου και σε ένα ένζυμο του το οποίο είχε απομονωθεί από ασθενή με μόλυνση σε πληγή.
Ανακάλυψαν τότε ότι όχι μόνο το εν λόγω βακτήριο είναι ικανό να διασπά πλαστικά μέρη, αλλά μπορούσε επιπρόσθετα να χρησιμοποιήσει το πλαστικό ως τροφή για να αναπτυχθεί.

Ένα επικίνδυνο βακτήριο

Το P aeruginosa θεωρείται παθογόνο υψηλής προτεραιότητας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Μπορεί να σχηματίσει ένα είδος βιοφίλμ που το προστατεύει από την επίθεση του ανοσοποιητικού μας συστήματος και τη δράση των αντιβιοτικών, γεγονός που καθιστά πολύ δύσκολη την αντιμετώπιση του.

Όπως λένε οι μελετητές, η ομάδα τους ήδη στο παρελθόν είχε ανακαλύψει ότι όταν τα περιβαλλοντικά βακτήρια σχηματίζουν βιοφίλμ, μπορούν να διασπάσουν το πλαστικό πιο γρήγορα.
Έστρεψαν λοιπόν το ενδιαφέρον τους προς αυτή την κατεύθυνση για να επαληθευτεί τελικά η υπόνοια ότι το ένζυμο που εντόπισαν στην ψευδομονάδα κάνει το βακτήριο πιο επιβλαβές και το βοηθά να δημιουργήσει μεγαλύτερες βιο-μεμβράνες.
Στην ουσία, η ψευδομονάδα χρησιμοποιούσε το πλαστικό ως τσιμέντο για να δημιουργήσει μια ισχυρότερη βακτηριακή κοινότητα.

Οι μεγάλοι κίνδυνοι

Παθογόνα όπως το P aeruginosa μπορούν να επιβιώνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στα νοσοκομεία, όπου τα πλαστικά είναι παντού.
Θα μπορούσε άραγε η δυσκολία να εξολοθρευτούν τα ανθεκτικά νοσοκομειακά μικρόβια να οφείλεται τελικά στην ικανότητα τους να τρέφονται από πλαστικό;

Πολύ πιθανό, απαντούν οι ερευνητές.
Πολλές ιατρικές θεραπείες περιλαμβάνουν πλαστικά, όπως ορθοπεδικά εμφυτεύματα, καθετήρες, οδοντικά εμφυτεύματα και επιθέματα υδρογέλης για τη θεραπεία εγκαυμάτων. Ένα παθογόνο που μπορεί να υποβαθμίσει το υλικό σε αυτές τις συσκευές θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη θεραπεία ή ακόμα και να επιδεινώσει την κατάσταση του ασθενούς.

Στόχος της επιστημονικής κοινότητας είναι τώρα η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, πιθανώς με την προσθήκη αντιμικροβιακών ουσιών σε πλαστικό εξοπλισμό ιατρικής χρήσης που θα αποτρέψει τα μικρόβια να τρέφονται με αυτό.

Πηγές: The Conversation, Cell Press