«Συναγερμό» σήμανε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και πολλοί επιστήμονες για την νέα πανδημία που «έρχεται», η οποία θα είναι ακόμα πιο θανατηφόρα από τον κορονοϊό.
Συγκεκριμένα ο οργανισμός καλεί σε επαγρύπνηση όλους τους πολίτες, οι οποίοι είχαν επιστρέψει στην κανονικότητα μετά από τρία χρόνια κορονοϊού.
Ακόμη, εφιστά την προσοχή και στην επιστημονική κοινότητα και τους οργανισμούς να προετοιμάζονται ήδη για το επόμενο σοβαρό «χτύπημα» της νέας θανατηφόρας πανδημίας, η οποία ακόμη δεν έχει «ανοίξει» τα χαρτιά της.
Ποια είναι η Νόσος Χ
Με τον όρο Disease X (Νόσος Χ) ο ΠΟΥ περιγράφει μια ασθένεια άγνωστη στην ιατρική επιστήμη που όμως θα μπορούσε να αποδειχθεί θανατηφόρα.
Είτε πρόκειται για ιό, βακτήριο ή μύκητα είναι πιθανό να μην υπάρχουν εμβόλια και οι διαθέσιμες θεραπείες να είναι λιγοστές. «Δεν είναι επιστημονική φαντασία. Είναι ένα σενάριο για το οποίο πρέπει όλοι να προετοιμαστούμε» δήλωσε στην Telegraph ο Dr. Richard Hatchett.
Ειδικοί σε θέματα δημόσιας υγείας πιστεύουν ότι η επόμενη «νόσος Χ» θα είναι ζωονοσογόνος, δηλαδή θα προέρχεται από άγρια ή οικόσιτα ζώα και στη συνέχεια θα διαχέεται και θα μολύνει τους ανθρώπους.
Ο Έμπολα, το HIV/AIDS και το COVID-19 ήταν ζωονοσογόνα ξεσπάσματα.
Ο ΠΟΥ επινόησε τον όρο Disease X το 2018 και έναν χρόνο αργότερα η COVID-19 άρχισε να εξαπλώνεται στην Κίνα, με την παγκόσμια κοινότητα να γίνεται μάρτυρας μια πανδημίας από έναν νέο ιό: είχε ήδη προκύψει ο όρος «νόσος Χ».
«Η Disease X μας περιμένει στη γωνία» λέει στην εφημερίδα National Post ο γιατρός Pranab Chatterjee, ερευνητής στο Τμήμα Διεθνούς Υγείας της Σχολής Δημόσιας Υγείας Bloomberg του Johns Hopkins στη Βαλτιμόρη.
«Η πρόσφατη έξαρση των κρουσμάτων γρίπης των πτηνών H5N1 στην Καμπότζη είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα» πρόσθεσε ο Chatterjee.
1,67 εκατομμύρια άγνωστοι πιθανοί ιοί
Ένα παράδειγμα είναι ο πυρετός της κοιλάδας Rift, ένας ιός που καταγράφεται από τον ΠΟΥ ως μία από τις οκτώ γνωστές ασθένειες που αποτελούν τον μεγαλύτερο δημόσιο κίνδυνο μιας έκτακτης ανάγκης για την υγεία.
Στη σοβαρή του μορφή, μπορεί να οδηγήσει σε τύφλωση, υπερβολική αιμορραγία και οίδημα του εγκεφάλου. Συνήθως εξαπλώνεται στους ανθρώπους μέσω τσιμπήματος κουνουπιών. Δεν έχει τεκμηριωθεί καμία εξάπλωση από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά η RVF θα μπορούσε να είναι η επόμενη Νόσος Χ εάν ο αιτιολογικός ιός της αλλάξει τον τρόπο μετάδοσής του σε αναπνευστική εξάπλωση, παρόμοια με τους ιούς της γρίπης.
Και οι 1,67 εκατομμύρια άγνωστοι ιοί ανήκουν σε περίπου 25 οικογένειες ιών. Ήδη, οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει 120 ιούς από αυτές τις οικογένειες που αποτελούν πιθανό κίνδυνο για τον άνθρωπο.
Δεδομένου ότι είναι σχεδόν αδύνατο να προετοιμαστούμε για κάθε απειλή πανδημίας ιού, οι επιστήμονες έχουν επινοήσει μια στρατηγική για τον εντοπισμό πρωτότυπων (μοντέλων) ιών από αυτές τις οικογένειες που μπορεί να προκαλέσουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο για τον άνθρωπο και για τους οποίους δεν υπάρχουν γνωστά ιατρικά αντίμετρα.
Ο Barney Graham, επιστήμονας της ιατρικής σχολής Morehouse, λέει ότι αυτή η προσέγγιση στοχεύει στην ανάπτυξη διαγνωστικών, αντιικών και εμβολίων για αυτούς τους πρωτότυπους ιούς και στη συνέχεια να εργαστεί σε τρόπους εύρεσης μεταφερόμενων λύσεων για παρόμοιους.
Αυτή η στρατηγική έχει ήδη αποδώσει καρπούς. Η ταχεία ανάπτυξη εμβολίων για τον SARS-CoV-2, τον ιό που προκάλεσε το COVID-19, οφειλόταν σε αρκετά χρόνια έρευνας στους προηγούμενους οικογενειακούς προκατόχους του, SARS-CoV1 και MERS-CoV.
«Με τους πόρους και τις τεχνολογίες που διαθέτουμε τώρα, δεν νομίζω ότι είναι υπερβολικό να ζητάμε να είμαστε έτοιμοι για 120 διαφορετικούς ιούς… έτσι, πιστεύω απλώς ότι είναι μια έκκληση για δράση για να κάνουμε πολύ περισσότερες επενδύσεις στη βασική έρευνα, την ετοιμότητα και την ετοιμότητα και κατανόηση της βιολογίας και κατανόηση των απειλών», λέει χαρακτηριστικά ο Graham.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι τρία στα τέσσερα νέα κρούσματα προέρχονται από την άγρια ζωή, οι επιστήμονες έχουν μια ιδέα από που μπορεί να προέλθει η μελλοντική νόσος Χ.
«Και μπορείτε να προβλέψετε πολύ ξεκάθαρα ότι τα μέρη όπου είναι πιο πιθανό να ξεκινήσουν νέες αναδυόμενες ασθένειες είναι χώρες όπου υπάρχει μεγάλη ποικιλία άγριας ζωής… που σημαίνει τροπικές και υποτροπικές χώρες», λέει ο Peter Daszak, πρόεδρος της EcoHealth Alliance, Daszak.
Οι πληθυσμοί δεν χρειάζεται να ζουν σε τροπικές ζώνες για να κινδυνεύουν να εκτεθούν, καθώς οι κύριοι παράγοντες της επόμενης πανδημίας της νόσου X φαίνεται να είναι οι αλλαγές στη φύση, η αποψίλωση των δασών, η αύξηση του πληθυσμού και δραστηριότητες όπως το εμπόριο άγριας ζωής, όπου «έρχονται οι άνθρωποι σε επαφή με "νέους για εμάς" παθογόνους οργανισμούς», εξηγεί ο Jarod Hanson, επικεφαλής του Προγράμματος Παρακολούθησης Αναδυόμενων Ασθενειών (ProMED) στο Μέριλαντ.
«Μέχρι να αναγνωρίσουμε την εμφάνιση της νόσου Χ στους ανθρώπους, η διάχυση έχει ήδη λάβει χώρα».
Πράγματι, ο Chatterjee λέει ότι η επιτήρηση μπορεί να είναι «μια βασική προσέγγιση στην ικανότητά μας να ανιχνεύουμε ένα συμβάν διάχυσης πριν γίνει πολύ διαδεδομένο».
Εκεί εμφανίζονται τα συστήματα επιτήρησης που βασίζονται σε συμβάντα, όπως το ProMED. Ένα δίκτυο αναφοράς που βασίζεται στο Διαδίκτυο, είναι ένα διαφανές και απολιτικό σύστημα που υποστηρίζεται από τη μη κυβερνητική, μη κερδοσκοπική International Society for Infectious Diseases και είναι ανοιχτό σε όλους και έχει δωρεάν πρόσβαση.
Ο Hanson λέει ότι η ProMED, σε αντίθεση με τους κυβερνητικούς οργανισμούς, μπορεί να ενημερώσει το κοινό για το αρχικό κρούσμα που καταγράφηκε πρώτα από ανεπίσημες ή/και τοπικές αναφορές, είτε μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των τοπικών μέσων ενημέρωσης είτε όταν το κρούσμα εμφανίζεται για πρώτη φορά σε έναν εργαζόμενο στον τομέα της υγείας.
Οι αναφορές επιμελούνται από ειδικούς και προστίθενται βασικές πληροφορίες που λείπουν.
Λόγω της αναφοράς που βασίζεται σε εκδηλώσεις, το ProMED είναι κρίσιμο για την παγκόσμια κοινότητα δημόσιας υγείας, ειδικά όταν μιλάμε για διακοπή/περιορισμό της εξάπλωσης, κινητοποίηση πόρων και δημιουργία κοινής αντίληψης για το πού ανταποκρινόμαστε σε ένα ξέσπασμα.
«Δεν υπάρχει κανένα τέλειο σύστημα επιτήρησης, ούτε θα υπάρξει ποτέ», λέει ο Hanson.
«Πρέπει να παραμείνουμε σε επαγρύπνηση τόσο για γνωστές όσο και για άγνωστες απειλές που χρησιμοποιούν παρακολούθηση συμβάντων, τεχνητής νοημοσύνης, ρουτίνας και παρακολούθησης που βασίζεται στο εργαστήριο. Το ProMED είναι ένα κομμάτι του χώρου επιτήρησης ασθενειών που καταλαμβάνει μια πολύ συγκεκριμένη θέση όπου προσπαθούμε να εντοπίσουμε κρούσματα προτού υπάρξουν οριστικά αποτελέσματα».
Ο COVID-19 είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα της δύναμης της ProMED στην αξιολόγηση της σημασίας των ανεπίσημων πληροφοριών.
Πηγή: Νational Post
