Το 2017, σε νοσοκομείο της Νεβάδα στις ΗΠΑ, γυναίκα που είχε εισαχθεί για πνευμονία, υπέκυψε με τραγικό τρόπο σε πολλαπλή οργανική ανεπάρκεια και σηψαιμία. Ο ένοχος; Ένα στέλεχος βακτηρίων που είχε αναπτύξει ανθεκτικότητα σε 26 διαφορετικά αντιβιοτικά. Αυτά τα υπερβακτήρια, ή βακτήρια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά, αποτελούν μια από τις πιο πιεστικές απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως.

Συμμετέχοντας στην προσπάθεια καταπολέμησης αυτών των θανατηφόρων παθογόνων μικροοργανισμών, ερευνητές του Πανεπιστημίου Texas A&M έδειξαν τώρα ότι η κουρκουμίνη, η φυσική φαινόλη που δίνει στον κουρκουμά το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα του, μπορεί ενδεχομένως να χρησιμοποιηθεί για τη μείωση της αντοχής των βακτηρίων στα αντιβιοτικά.

Οι ερευνητές που δημοσίευσαν τα ευρήματα τους στο περιοδικό Scientific Reports, έδειξαν ότι όταν η κουρκουμίνη χορηγείται σκόπιμα σε βακτήρια ως τροφή και στη συνέχεια ενεργοποιείται από το φως, μπορεί να προκαλέσει επιβλαβείς αντιδράσεις μέσα σε αυτά τα μικρόβια, εξολοθρεύοντάς τα. Η διαδικασία αυτή, όπως απέδειξαν, μειώνει τον αριθμό των ανθεκτικών στα αντιβιοτικά στελεχών και καθιστά τα συμβατικά αντιβιοτικά και πάλι αποτελεσματικά.

«Αντιβιοτική καταστροφή»

Πριν από τα αντιβιοτικά, οι μολυσματικές ασθένειες αποτελούσαν την κύρια αιτία θανάτου και αναπηρίας σε όλο τον κόσμο. Με την έλευση αυτών των φαρμάκων που σώζουν ζωές, η ανθρώπινη διάρκεια ζωής αυξήθηκε κατά 23 χρόνια κατά μέσο όρο.

Τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ η ανακάλυψη νέων αντιβιοτικών έχει σταματήσει, τα ανθεκτικά στα αντιβιοτικά βακτήρια έχουν ταυτόχρονα γίνει πιο κοινά, εγκαινιάζοντας την εποχή των υπερβακτηρίων, όπως ο ανθεκτικός στη μεθικιλλίνη σταφυλόκοκκος (MRSA), ο ανθεκτικός στη βανκομυκίνη εντερόκοκκος και η πνευμονία, τα οποία είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστούν. Στην πραγματικότητα, οι μολυσματικές ασθένειες προβλέπεται να αποτελέσουν και πάλι τις κύριες αιτίες της ανθρώπινης θνησιμότητας, αφαιρώντας έως και 10 εκατομμύρια ζωές ετησίως.

«Όταν τα βακτήρια αρχίζουν να γίνονται ανθεκτικά στα συμβατικά αντιβιοτικά, έχουμε αυτό που ονομάζουμε ‘αντιβιοτική καταστροφή’», δήλωσε ο Δρ Vanderlei Bagnato, καθηγητής στο Τμήμα Βιοϊατρικής Μηχανικής και κύριος συγγραφέας της μελέτης.

«Για να ξεπεράσουμε αυτή την πρόκληση, χρειαζόμαστε εναλλακτικούς τρόπους είτε για να σκοτώσουμε τα υπερβακτήρια είτε για να βρούμε έναν νέο τρόπο να τροποποιήσουμε τις φυσικές διεργασίες μέσα στα βακτήρια, ώστε τα αντιβιοτικά να αρχίσουν να δρουν ξανά».

Αποτελεσματική και οικονομικά αποδοτική θεραπευτική προσέγγιση

Η φωτοδυναμική αδρανοποίηση, μια τεχνική που έχει αποδειχτεί υποσχόμενη για την καταπολέμηση της βακτηριακής αντοχής, χρησιμοποιεί φως και φωτοευαίσθητα μόρια, που ονομάζονται φωτοευαισθητοποιητές, για την παραγωγή δραστικών μορφών οξυγόνου που μπορούν να σκοτώσουν τους μικροοργανισμούς διαταράσσοντας τις μεταβολικές τους διαδικασίες. Στα πειράματά τους, η ομάδα χρησιμοποίησε κουρκουμίνη, η οποία αποτελεί επίσης φυσική τροφή για τα βακτήρια. Δοκίμασαν αυτή την τεχνική σε στελέχη Staphylococcus aureus που είναι ανθεκτικά στην αμοξικιλλίνη, την ερυθρομυκίνη και τη γενταμικίνη.

Οι ερευνητές εξέθεσαν τα βακτήρια σε πολλούς κύκλους έκθεσης στο φως και στη συνέχεια συνέκριναν την ελάχιστη συγκέντρωση αντιβιοτικών που χρειαζόταν για να εξουδετερωθούν μετά την έκθεση στο φως σε σχέση με εκείνα που δεν είχαν εκτεθεί στο φως.

Η ομάδα σημείωσε ότι η φωτοδυναμική αδρανοποίηση με τη χρήση κουρκουμίνης έχει τεράστιες δυνατότητες ως βοηθητική ή πρόσθετη θεραπεία με αντιβιοτικά για ασθένειες, όπως η πνευμονία, που προκαλούνται από βακτήρια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά.

«Η φωτοδυναμική αδρανοποίηση προσφέρει μια οικονομικά αποδοτική θεραπευτική επιλογή, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση των ιατρικών δαπανών όχι μόνο στις αναπτυσσόμενες χώρες αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Δρ Vladislav Yakovlev, καθηγητής στο Τμήμα Βιοϊατρικής Μηχανικής και συγγραφέας της μελέτης.

«Έχει επίσης δυνητικές εφαρμογές στη στρατιωτική ιατρική, όπου η τεχνολογία αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία τραυμάτων στο πεδίο της μάχης και να αποτρέψει την ανάπτυξη και εξάπλωση της μικροβιακής αντοχής, μια σημαντική ανησυχία σε συνθήκες μάχης».

Πηγή: Science Daily