Πιθανή σχέση ανάμεσα στη λήψη υψηλότερων ποσοτήτων συμπληρωμάτων βιταμίνης D και την καλύτερη γνωστική λειτουργία σε ανθρώπους που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο άνοιας εντόπισε νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Emory στις ΗΠΑ.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 54 ενήλικες με διαταραχές ύπνου και ήπια γνωστική διαταραχή , δύο καταστάσεις που μπορεί να εμφανιστούν στα πρώιμα στάδια της γνωστικής έκπτωσης.
Οι συμμετέχοντες που δήλωσαν ότι λάμβαναν τουλάχιστον 5.000 IU βιταμίνης D ημερησίως παρουσίασαν υψηλότερες επιδόσεις σε τεστ αξιολόγησης της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών σε σύγκριση με όσους δεν λάμβαναν αντίστοιχη ποσότητα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Sleep Medicine.
Καλύτερη επίδοση στο τεστ γνωστικών λειτουργιών
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι ανέφεραν καθημερινή λήψη 5.000 IU βιταμίνης D ή περισσότερο πέτυχαν βαθμολογία στο Montreal Cognitive Assessment (MoCA) κατά περισσότερο από 13% υψηλότερη σε σύγκριση με τους υπόλοιπους συμμετέχοντες, ακόμη και αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες.
Το MoCA αποτελεί ευρέως χρησιμοποιούμενο εργαλείο για την αξιολόγηση της μνήμης, της σκέψης και άλλων γνωστικών λειτουργιών, καθώς και για τον εντοπισμό ενδείξεων που μπορεί να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
Ωστόσο, οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν αντίστοιχη σχέση μεταξύ χαμηλότερων ημερήσιων δόσεων βιταμίνης D και υψηλότερης βαθμολογίας στις γνωστικές δοκιμασίες.
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η λήψη υψηλών δόσεων βιταμίνης D προλαμβάνει την άνοια ή ότι βελτιώνει άμεσα τη γνωστική λειτουργία. Δείχνουν μια συσχέτιση, η οποία θα πρέπει να εξεταστεί σε μεγαλύτερες και πιο ολοκληρωμένες μελέτες.
Γιατί μπορεί να έχει σημασία η χρονική στιγμή
Οι ερευνητές δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο στάδιο στο οποίο βρίσκονται οι συμμετέχοντες.
Η ήπια γνωστική διαταραχή αποτελεί μια ενδιάμεση κατάσταση ανάμεσα στη φυσιολογική γνωστική γήρανση και την άνοια. Για τους ανθρώπους που εμφανίζουν παράλληλα διαταραχές ύπνου και MCI, η συγκεκριμένη περίοδος μπορεί να αποτελεί ένα κρίσιμο «παράθυρο» για παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν την υγεία του εγκεφάλου.
«Σε ηλικιωμένους που αντιμετωπίζουν τόσο διαταραχές ύπνου όσο και ήπια γνωστική διαταραχή, αυτό μπορεί να αποτελεί ένα κρίσιμο παράθυρο για παρέμβαση, όταν οι γνωστικές αλλαγές κάνουν την εμφάνισή τους, αλλά μπορεί να εξακολουθούν να υπάρχουν ευκαιρίες για την υποστήριξη της υγείας του εγκεφάλου», δήλωσε η Victoria Pak, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Η Pak είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Nell Hodgson Woodruff School of Nursing του Πανεπιστημίου Emory.
«Ο εντοπισμός προσβάσιμων και τροποποιήσιμων παραγόντων, όπως η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D, στα πρώιμα στάδια της γνωστικής έκπτωσης μπορεί να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, ιδιαίτερα καθώς τα ποσοστά της νόσου Αλτσχάιμερ συνεχίζουν να αυξάνονται», πρόσθεσε.
Βιταμίνη D και ύπνος
Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία των μυών και του νευρικού συστήματος, ενώ φαίνεται να επηρεάζει και την ποιότητα του ύπνου και τον κύκλο ύπνου-εγρήγορσης.
Η σχέση μεταξύ ύπνου και γνωστικής υγείας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι διαταραχές ύπνου είναι συχνές σε ανθρώπους με νόσο Αλτσχάιμερ. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου οι μισοί άνθρωποι με μέτρια έως σοβαρή νόσο Αλτσχάιμερ εμφανίζουν διαταραχές ύπνου.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η σχέση είναι πιθανό να είναι αμφίδρομη: η έλλειψη ή η κακή ποιότητα ύπνου μπορεί να επηρεάζει τη γνωστική λειτουργία, ενώ οι αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με τη γνωστική έκπτωση μπορεί επίσης να διαταράσσουν τον ύπνο.
Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει την ανεπάρκεια βιταμίνης D με προβλήματα ύπνου, όπως η αϋπνία και οι συχνότερες αφυπνίσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Δεν φάνηκε διαφορά μεταξύ D2 και D3
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης ήταν ότι οι επιδόσεις των συμμετεχόντων δεν διέφεραν ανάλογα με τη μορφή της βιταμίνης D που λάμβαναν.
Συγκεκριμένα, δεν διαπιστώθηκε διαφορά μεταξύ της βιταμίνης D2, η οποία συνήθως προέρχεται από φυτικές ή μυκητιακές πηγές, και της D3, η οποία παράγεται στον οργανισμό μετά την έκθεση στον ήλιο και βρίσκεται επίσης σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για προκαταρκτική μελέτη και ότι απαιτούνται μεγαλύτερες κλινικές μελέτες για να διαπιστωθεί εάν η βιταμίνη D έχει πράγματι προστατευτικό ρόλο στη γνωστική υγεία και ποια θα ήταν η κατάλληλη δόση.
Το εύρημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με άνοια λόγω νόσου Αλτσχάιμερ στις ΗΠΑ ξεπερνά σήμερα τα 7 εκατομμύρια και εκτιμάται ότι θα μπορούσε να φτάσει σχεδόν τα 13 εκατομμύρια έως το 2050.
Ωστόσο, η μελέτη από μόνη της δεν αποτελεί επαρκή βάση για τη λήψη υψηλών δόσεων βιταμίνης D. Η χρήση συμπληρωμάτων, ιδιαίτερα σε δόσεις αρκετά υψηλότερες από τις συνήθεις διατροφικές ανάγκες, θα πρέπει να γίνεται με τη συμβουλή επαγγελματία υγείας.
