Ο πονοκέφαλος και το αίσθημα αδιαθεσίας είναι συνηθισμένες παρενέργειες για πολλά φάρμακα. Το να οδηγούν όμως επικίνδυνη σεξουαλική συμπεριφορά ή παθολογικό τζόγο απέχει από το συνηθισμένο.
Έρευνα του BBC ανέδειξε τον κίνδυνο που ενέχουν φαρμακευτικές θεραπείες για το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών και τη νόσο του Πάρκινσον για τέτοιες επικίνδυνες συμπεριφορές.
Τα άτομα με σύνδρομο ανήσυχων ποδιών αισθάνονται την ανάγκη να κινούν ανεξέλεγκτα τα πόδια τους και μπορεί να αισθάνονται μια αίσθηση σέρνεται, σέρνεται ή μυρμηγκιάζει σε αυτά. Συνήθως, τα συμπτώματα είναι χειρότερα τη νύχτα, όταν τα επίπεδα ντοπαμίνης τείνουν να είναι χαμηλότερα. Αν και η ακριβής αιτία της νόσου είναι άγνωστη, έχει συνδεθεί με γονίδια, υποκείμενες παθήσεις και ανισορροπία της ντοπαμίνης.
Μια από τις κύριες θεραπείες για τις κινητικές διαταραχές είναι μια ομάδα φαρμάκων που ονομάζονται αγωνιστές των υποδοχέων ντοπαμίνης, οι οποίοι περιλαμβάνουν την καβεργολίνη, τη ροπινιρόλη, τη βρωμοκρυπτίνη και την πραμιπεξόλη. Οι αγωνιστές των υποδοχέων ντοπαμίνης αυξάνουν τα επίπεδα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο και βοηθούν στη ρύθμιση της κίνησης.
Η ντοπαμίνη είναι γνωστή ως η ορμόνη της χαράς, επειδή αποτελεί μέρος του συστήματος ανταμοιβής του εγκεφάλου. Όταν οι άνθρωποι κάνουν κάτι διασκεδαστικό ή ευχάριστο, η ντοπαμίνη απελευθερώνεται στον εγκέφαλό τους. Αλλά η χρήση φαρμάκων αγωνιστών υποδοχέων ντοπαμίνης μπορεί να αυξήσει αυτά τα συναισθήματα, οδηγώντας σε παρορμητική συμπεριφορά.
Συγκεκριμένα τα φάρμακα αυτά συνδέονται με την πιο ασυνήθιστη παρενέργεια των διαταραχών ελέγχου των παρορμήσεων. Αυτές περιλαμβάνουν επικίνδυνη σεξουαλική συμπεριφορά (υπερσεξουαλικότητα), παθολογικό τζόγο, ανεξέλεγκτα ψώνια και αδηφαγία. Η υπερσεξουαλικότητα περιλαμβάνει συμπεριφορές όπως η ισχυρότερη από το συνηθισμένο παρόρμηση για σεξουαλική δραστηριότητα ή η αδυναμία να αντισταθεί κανείς στην εκτέλεση μιας σεξουαλικής πράξης που μπορεί να είναι επιβλαβής.
Μεταξύ τέτοιων περιστατικών συγκαταλέγεται η περίπτωση 53χρονης γυναίκαςπου λάμβανε ροπινιρόλη και παρουσίαζε παρορμητική συμπεριφορά, όπως πρόσβαση σε πορνογραφία στο διαδίκτυo, συνάντηση με αγνώστους για σεξουαλική επαφή και ανεξέλεγκτο shopping. Ένας 32χρονος άνδρας δε, μετά τη λήψη ροπινιρόλης, άρχισε να τρώει πολύ και να παίζει ανεξέλεγκτα τυχερά παιχνίδια, με αποτέλεσμα να χάσει τις οικονομίες του.
Όταν το φάρμακο συνταγογραφήθηκε για πρώτη φορά στις αρχές της δεκαετίας του 2000, θεωρήθηκε ότι οι διαταραχές ελέγχου των παρορμήσεων ήταν μια σπάνια παρενέργεια που σχετιζόταν με αυτά τα φάρμακα. Όμως το 2007, μια δημόσια έκθεση αξιολόγησης του Οργανισμού Ρύθμισης Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (MHRA) συμβούλευε ότι «οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να προειδοποιούν τους ασθενείς ότι η ψυχαναγκαστική συμπεριφορά με τους αγωνιστές ντοπαμίνης μπορεί να σχετίζεται με τη δόση».
Μεταξύ 6% και 17% των ατόμων με σύνδρομο ανήσυχων ποδιών που λαμβάνουν αγωνιστές ντοπαμίνης αναπτύσσουν κάποια μορφή διαταραχής ελέγχου των παρορμήσεων, ενώ έως και 20%των ατόμων που ζουν με Πάρκινσον μπορεί να εμφανίσουν διαταραχές ελέγχου των παρορμήσεων.
Αλλά τα πραγματικά ποσοστά μπορεί να είναι ακόμη υψηλότερα, καθώς πολλοί ορισμένοι ασθενείς μπορεί να μη συσχετίζουν τις αλλαγές στη συμπεριφορά με τη φαρμακευτική τους αγωγή ή να ντρέπονται να το αναφέρουν. Οι αναφορές περιπτώσεων δείχνουν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις, η παρορμητική συμπεριφορά σταματά όταν διακόπτεται το φάρμακο.
