Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο που ακολουθούν αγωγή με στατίνες για τη μείωση της χοληστερόλης και την πρόληψη εμφραγμάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων. Σε ορισμένους ασθενείς, όμως, τα φάρμακα αυτά μπορεί να προκαλέσουν μυϊκούς πόνους, αδυναμία και δυσκολία στην άσκηση, με αποτέλεσμα να μειώνεται η συμμόρφωση στη θεραπεία.
Τώρα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο McMaster στον Καναδά εντόπισαν έναν βιολογικό μηχανισμό που μπορεί να εξηγεί γιατί εμφανίζονται αυτές οι ανεπιθύμητες ενέργειες. Η ανακάλυψη ενδέχεται στο μέλλον να οδηγήσει σε θεραπείες που θα κάνουν τις στατίνες πιο ανεκτές, χωρίς να περιορίζεται η σημαντική καρδιαγγειακή τους προστασία.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, αποκαλύπτει μια μέχρι σήμερα άγνωστη αλληλεπίδραση ανάμεσα στο ανοσοποιητικό σύστημα και τον μεταβολισμό των μυϊκών κυττάρων. Ο μηχανισμός αυτός φαίνεται να συμβάλλει στη μυϊκή βλάβη που σχετίζεται με τις στατίνες και αλλάζει την έως τώρα κατανόηση για την προέλευση αυτών των παρενεργειών.
Γιατί έχουν σημασία οι μυϊκές παρενέργειες των στατινών
Οι στατίνες θεωρούνται από τα πιο αποτελεσματικά φάρμακα για τη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου και πρόωρου θανάτου.
«Οι στατίνες είναι από τα πιο αποτελεσματικά φάρμακα που διαθέτουμε για τη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου και την πρόληψη του πρόωρου θανάτου», δήλωσε ο Jonathan Schertzer, καθηγητής στο Τμήμα Βιοχημείας και Βιοϊατρικών Επιστημών του McMaster και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
«Δυστυχώς, οι μυϊκές παρενέργειες οδηγούν ορισμένους ανθρώπους είτε να μειώσουν τη δόση είτε να διακόψουν εντελώς τη θεραπεία. Θέλαμε να κατανοήσουμε γιατί συμβαίνει αυτό και αν θα ήταν δυνατό να διαχωρίσουμε τις ανεπιθύμητες ενέργειες από τα οφέλη», πρόσθεσε.
Υπολογίζεται ότι περίπου 7% έως 29% των ανθρώπων που λαμβάνουν στατίνες εμφανίζουν μυϊκά συμπτώματα. Αν και η σύνδεση ανάμεσα στις στατίνες και τα μυϊκά προβλήματα είναι γνωστή εδώ και χρόνια, οι επιστήμονες δεν είχαν κατανοήσει πλήρως τους βιολογικούς μηχανισμούς που ευθύνονται.
Οι στατίνες επηρεάζουν την παραγωγή ενέργειας στους μυς
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την ομάδα των Nazli Robin και Nicole Barra από το Schertzer Lab του McMaster.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι στατίνες μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο τα μυϊκά κύτταρα παράγουν ενέργεια.
Η διαταραχή αυτή φαίνεται να ενεργοποιεί μια ανοσολογική αντίδραση μέσα στα ίδια τα μυϊκά κύτταρα, προκαλώντας βλάβη στον ιστό.
Σε πειράματα που πραγματοποιήθηκαν τόσο σε μυϊκά κύτταρα όσο και σε μοντέλα ποντικών, οι ερευνητές κατάφεραν να περιορίσουν σημαντικά τη βλάβη εμποδίζοντας την ανοσολογική αυτή αντίδραση.
«Ένα από τα πιο συναρπαστικά ευρήματα της έρευνας είναι ότι ο μηχανισμός που προκαλεί τις μυϊκές παρενέργειες φαίνεται να είναι διαφορετικός από τον μηχανισμό που μειώνει τη χοληστερόλη», ανέφερε ο Schertzer.
«Αυτό υποδηλώνει ότι ίσως στο μέλλον θα είναι δυνατό να στοχεύσουμε τις παρενέργειες χωρίς να επηρεάζουμε τα καρδιαγγειακά οφέλη που κάνουν τις στατίνες τόσο πολύτιμες», πρόσθεσε.
Η απρόσμενη σύνδεση ανάμεσα στο ανοσοποιητικό και τον μεταβολισμό
Η μελέτη αποκάλυψε επίσης μια απρόσμενη σχέση ανάμεσα στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο μεταβολισμός των κυττάρων και στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Οι αλλαγές στον τρόπο επεξεργασίας της ενέργειας από τα μυϊκά κύτταρα φαίνεται ότι τα οδηγούν στο να ενεργοποιούν μια εσωτερική ανοσολογική απόκριση.
Το εύρημα αυτό προσφέρει νέα στοιχεία για τον ρόλο της φλεγμονής στις ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων και δημιουργεί την προοπτική ανάπτυξης θεραπειών που θα προστατεύουν τους μυς, διατηρώντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα των στατινών στη μείωση της χοληστερόλης.
Νέοι στόχοι για την αντιμετώπιση της δυσανεξίας στις στατίνες
Οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες προτού η ανακάλυψη μετατραπεί σε διαθέσιμες θεραπείες για ασθενείς.
Ωστόσο, ο μηχανισμός που εντοπίστηκε προσφέρει πιθανούς νέους στόχους για φάρμακα που θα μπορούσαν να μειώσουν τη δυσανεξία στις στατίνες.
«Τα ευρήματα αυτά μας δίνουν μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για το γιατί ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν μυϊκά συμπτώματα και προσφέρουν υποσχόμενες κατευθύνσεις για να γίνουν αυτά τα σημαντικά φάρμακα ασφαλέστερα και πιο αποτελεσματικά στο μέλλον», δήλωσε ο Schertzer.
