Τα γυαλιά ηλίου δεν αποτελούν απλώς ένα αξεσουάρ, αλλά αναγνωρίζονται ως ιατρικές συσκευές (medical devices) και μέσα ατομικής προστασίας (personal protective equipment), με βασική αποστολή την προστασία των ματιών από την επιβλαβή υπεριώδη (UV) ακτινοβολία και την πρόληψη μακροχρόνιων οφθαλμικών βλαβών.
Το μήνυμα αυτό στέλνου οι Δρ. Βασίλης Κόκοτας, Ευγενία Κωνσταντακοπούλου και Δρ. Δήμητρα Μακρυνιώτη, μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής του Πανελλήνιου Συλλόγου Οπτικών Οπτομετρών επισημαίνοντας τη σημασία της επιλογής πιστοποιημένων γυαλιών ηλίου.
Όπως αναφέρουν, τα γυαλιά ηλίου που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά οφείλουν να συμμορφώνονται με συγκεκριμένα πρότυπα και κανονισμούς, μεταξύ των οποίων ο Κανονισμός (ΕΕ) 2016/425 και τα πρότυπα EN ISO 12312-1, τα οποία καθορίζουν τις απαιτήσεις για την απορρόφηση της υπεριώδους ακτινοβολίας, αλλά και τις μηχανικές και οπτικές προδιαγραφές των φακών.
Οι ευρωπαϊκές προδιαγραφές
Σύμφωνα με τις ισχύουσες ευρωπαϊκές προδιαγραφές, τα γυαλιά ηλίου πρέπει να εξασφαλίζουν προστασία έως τα 380 νανόμετρα, καλύπτοντας ουσιαστικά ολόκληρο το φάσμα της ακτινοβολίας UVA και σημαντικό μέρος της UVB.
Οι ειδικοί επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η ύπαρξη της σήμανσης CE από μόνη της δεν αποτελεί εγγύηση ότι ένα ζευγάρι γυαλιών παρέχει την απαιτούμενη προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία. Επικαλούνται, μάλιστα, μελέτη του 2010, σύμφωνα με την οποία το 17,3% των γυαλιών ηλίου που έφεραν πιστοποίηση CE δεν συμμορφώνονταν με τις τότε ισχύουσες ευρωπαϊκές προδιαγραφές για την απορρόφηση της UV ακτινοβολίας.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται, όπως τονίζουν, στη χρήση μη πιστοποιημένων γυαλιών με απλώς σκούρους φακούς. Στην περίπτωση αυτή, η κόρη του οφθαλμού διαστέλλεται λόγω της μειωμένης φωτεινότητας, επιτρέποντας σε μεγαλύτερη ποσότητα υπεριώδους ακτινοβολίας να εισέλθει στο μάτι, γεγονός που ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης οφθαλμικών βλαβών. Για τον λόγο αυτό, επισημαίνουν ότι τα ακατάλληλα γυαλιά μπορεί να αποδειχθούν πιο επικίνδυνα ακόμη και από τη μη χρήση γυαλιών ηλίου.
Η σκουρότητα των φακών
Οι ειδικοί υπενθυμίζουν επίσης ότι η σκουρότητα των φακών δεν ταυτίζεται με τον βαθμό προστασίας από την υπεριώδη ακτινοβολία. Τα γυαλιά ηλίου κατατάσσονται σε πέντε κατηγορίες φωτεινής διαπερατότητας (0 έως 4), ανάλογα με την ποσότητα ορατού φωτός που επιτρέπουν να περάσει.
Οι φακοί κατηγορίας 0 είναι διαυγείς ή ελαφρά χρωματισμένοι και προορίζονται κυρίως για εσωτερικούς χώρους, ενώ οι κατηγορίες 1 και 2 προσφέρουν περιορισμένη έως καλή προστασία για ήπια ή μέτρια ηλιοφάνεια και είναι κατάλληλες για οδήγηση. Η κατηγορία 3 αποτελεί την πιο συνηθισμένη επιλογή για καθημερινή χρήση σε έντονη ηλιοφάνεια και επίσης ενδείκνυται για οδήγηση.
Αντίθετα, οι φακοί κατηγορίας 4 παρέχουν τη μέγιστη προστασία σε συνθήκες πολύ έντονης ηλιακής ακτινοβολίας, όπως στο χιόνι, στην παραλία ή κατά τη διάρκεια θαλάσσιων και ορεινών δραστηριοτήτων, επιτρέποντας τη διέλευση μόλις του 3% έως 8% του ορατού φωτός. Ωστόσο, δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται κατά την οδήγηση, καθώς μειώνουν σημαντικά την ορατότητα.
Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι η επιλογή γυαλιών ηλίου θα πρέπει να βασίζεται στην πιστοποιημένη προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία και όχι αποκλειστικά στη σκουρότητα ή στην αισθητική των φακών, καθώς η σωστή προστασία αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της οφθαλμικής υγείας.
