Τα μάτια μας, εκτός από «καθρέφτη της ψυχής», είναι και η πόρτα που μπορεί να αποκαλύψει σοβαρά προβλήματα υγείας, υποστηρίζουν επιστήμονες.

Κατά τον Mingguang He, MD, PhD, Καθηγητή Πειραματικής Οφθαλμολογίας και διευθυντή του Ερευνητικού Κέντρου SHARP Vision στο Χονγκ Κονγκ, «ο αμφιβληστροειδής αποτελεί αξιόπιστη πηγή πληροφοριών καθώς είναι ένα από τα λίγα μέρη του σώματος όπου τα αιμοφόρα αγγεία μπορούν να παρατηρηθούν άμεσα μη επεμβατικά. Οι αλλαγές στα αιμοφόρα αγγεία του αμφιβληστροειδούς μπορεί να υποδεικνύουν συστηματικές αγγειακές παθήσεις όπως υπέρταση, διαβήτη και αθηροσκλήρωση».

Ως βασικός συγγραφέας μιας νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Heart επισημαίνει τον εντοπισμό ενός αγγειακού «δακτυλικού αποτυπώματος» στον αμφιβληστροειδή το οποίο, μεταξύ άλλων, επιτρέπει στους γιατρούς να προβλέψουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου με τρόπο λιγότερο επεμβατικό από τα παραδοσιακά τεστ.

Όταν τα μάτια μας… μιλάνε

Για αυτήν τη μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν εικόνες του βυθού των αμφιβληστροειδών πλέον των 45.000 συμμετεχόντων αναζητώντας μετρήσιμους και αξιόπιστους βιο-δείκτες στα αιμοφόρα αγγεία του αμφιβληστροειδούς.

Μετά από ανάλυση, εντόπισαν συνολικά 118 τέτοιους αγγειακούς δείκτες αμφιβληστροειδούς, 29 από τους οποίους συνδέονταν σε μεγάλο βαθμό με τον κίνδυνο εκδήλωσης εγκεφαλικού επεισοδίου.

«Το αγγειακό «δακτυλικό αποτύπωμα» στον αμφιβληστροειδή αναφέρεται σε μοναδικές παραμέτρους ή μοτίβα του αμφιβληστροειδούς κάθε ατόμου», εξηγεί ο Mingguang He και προσθέτει: «Η ανάλυση των αγγειακών δακτυλικών αποτυπωμάτων στον αμφιβληστροειδή στον γενικό πληθυσμό μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό τάσεων και παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με το εγκεφαλικό».

Το πλεονέκτημα του εύκολου ελέγχου

Σύμφωνα με ερευνητές, το αγγειακό «δακτυλικό αποτύπωμα» του αμφιβληστροειδούς - ακόμη και όταν συνεκτιμάται μόνο με λίγους παράγοντες κινδύνου όπως η ηλικία και το φύλο - ήταν τόσο αξιόπιστο στην πρόβλεψη μελλοντικού εγκεφαλικού επεισοδίου όσο και τα αποτελέσματα που δίνουν οι συμβατικοί τρόποι ελέγχου πιθανού κινδύνου.

«Οι παραδοσιακοί τρόποι (όπως οι εξετάσεις αίματος) που χρησιμοποιούνται για την πρόβλεψη του κινδύνου εγκεφαλικού περιορίζονται από σχετικά χαμηλή ακρίβεια, επεμβατικότητα και υψηλό κόστος», υποστηρίζει ο Mingguang He.

Όπως προσθέτει, κάθε μια από τις αλλαγές που εντοπίστηκαν κατά την διάρκεια της μελέτης σε 17 δείκτες ελέγχου της λειτουργίας του αμφιβληστροειδούς, συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού κατά 10-19%.

«Αυτή η μελέτη υπογραμμίζει τη δυνατότητα της ανάλυσης των αγγείων του αμφιβληστροειδούς έτσι ώστε να γίνει ένα ισχυρό εργαλείο για την πρόβλεψη και την πρόληψη του κινδύνου εγκεφαλικού. Η μη επεμβατική φύση της ανάλυσης του αμφιβληστροειδούς ανοίγει το δρόμο για ευκολότερο, πιο προσιτό έλεγχο του κινδύνου, ειδικά σε χώρους πρωτοβάθμιας περίθαλψης», καταλήγει ο επικεφαλής συγγραφέας της έρευνας, προσθέτοντας ότι η ομάδα του ήδη σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει την ίδια μέθοδο προκειμένου να εντοπίσει τυχόν αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης και άλλων παθήσεων όπως οι καρδιακές νόσοι και η άνοια.

Αμφιβληστροειδής: μια προέκταση του εγκεφάλου

Τα ευρήματα της μελέτης δεν αποτελούν έκπληξη για τους περισσότερους οφθαλμίατρους, επισημαίνει ο Alexander Solomon, MD, χειρουργός- νευρο-οφθαλμίατρος του Pacific Neuroscience Institute στο Providence Saint John's Health Center στη Καλιφόρνια.

«Μιλώντας αναπτυξιακά, ο αμφιβληστροειδής είναι στην πραγματικότητα μια επέκταση του εγκεφάλου. Κατά συνέπεια, αποτελείται από μια σειρά νευρώνων (εγκεφαλικά κύτταρα) που τυχαίνει να είναι ευαίσθητα στο φως το οποίο επεξεργάζονται, άρα πάντα μια εξέταση αμφιβληστροειδούς τελικά εξετάζει ένα τμήμα του εγκεφάλου» τονίζει.

Αυτά τα αγγεία αλλάζουν όταν αντιδρούν σε πολλές αγγειοπαθητικής φύσεως καταστάσεις, όπως η υπερλιπιδαιμία, η υπέρταση, ο διαβήτης και οι φλεγμονώδεις διαταραχές, εξηγεί ο Alexander Solomon, με όλα τα παραπάνω να αποτελούν ενδείξεις αυξημένου κινδύνου για εκδήλωση εγκεφαλικού επεισοδίου.

Ανάγκη για μη επεμβατικές εξετάσεις

Σύμφωνα με τον Christopher Yi, MD, αγγειοχειρουργό στο Memorial Orange Coast Medical Center στο Fountain Valley, η ανακάλυψη μιας μη επεμβατικής μεθόδου για την πρόβλεψη του κινδύνου εγκεφαλικού δεν προσφέρει μόνο μια πρακτική προσέγγιση για έγκαιρη διάγνωση, αλλά επίσης κάνει την εξέταση πιο προσιτή και λιγότερο κοστοβόρα ειδικά σε πληθυσμούς που αντιμετωπίζουν οικονομική δυσπραγία.

«Το εγκεφαλικό παραμένει η κύρια αιτία αναπηρίας και θανάτου παγκοσμίως, με πολλές περιπτώσεις να συνδέονται με παράγοντες κινδύνου οι οποίοι μπορούν να αλλάξουν. Τα τρέχοντα μοντέλα πρόβλεψης κινδύνου βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε επεμβατικές δοκιμές όπως αιμοληψίες, υπερήχους, αξονικές και μαγνητικές τομογραφίες, οι οποίες μπορεί να είναι δαπανηρές και λιγότερο εφικτές για προληπτικό έλεγχο μεγάλης κλίμακας», λέει ο Christopher Yi.

Μια προσέγγιση που βασίζεται στην εξέταση του αμφιβληστροειδούς αξιοποιεί ένα μη επεμβατικό, απλό διαγνωστικό εργαλείο που θα μπορούσε να ενσωματωθεί απρόσκοπτα στις συνήθεις οφθαλμολογικές εξετάσεις, βελτιώνοντας την δυνατότητα πρώιμης διάγνωσης, έτσι ώστε οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης να έχουν την δυνατότητα έγκαιρης επέμβασης. Αυτό θα μπορούσε να αποτρέψει μεγάλο αριθμό εγκεφαλικών επεισοδίων στο μέλλον, καταλήγει.

Πηγές: Medicalnewstoday, Heart.bmj