Η χρόνια νεφρική νόσος (ΧΝΝ) πλήττει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες νεφρικής ανεπάρκειας. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, πολλοί ασθενείς καταλήγουν να χρειάζονται αιμοκάθαρση για να επιβιώσουν. Αν και οι τρέχουσες θεραπείες μπορούν να βοηθήσουν στην επιβράδυνση της βλάβης, δεν υπάρχουν ακόμη εγκεκριμένα φάρμακα που να αποκαθιστούν άμεσα τη νεφρική λειτουργία.
Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Τοχόκου ανακάλυψαν μια απροσδόκητη δυνατότητα που αφορά ένα φάρμακο το οποίο χρησιμοποιείται εδώ και καιρό για τη θεραπεία της δυσκοιλιότητας. Σε μια κλινική δοκιμή, το φάρμακο λουβιπροστόνη φάνηκε να επιβραδύνει την πτώση της νεφρικής λειτουργίας σε ασθενείς με μέτρια ΧΝΝ, δημιουργώντας ελπίδες για μια εντελώς νέα προσέγγιση στη θεραπεία της νεφρικής νόσου.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, ουσιαστικά, η δυσκοιλιότητα διαταράσσει το εντερικό μικροβίωμα, το οποίο επιδεινώνει τη νεφρική λειτουργία.
Η εκπληκτική σύνδεση εντέρου-νεφρών
Οι γιατροί εστιάζουν όλο και περισσότερο σε αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «άξονα εντέρου-νεφρών», τη σύνθετη σχέση μεταξύ των εντερικών βακτηρίων και της υγείας των νεφρών. Τα άτομα με ΧΝΝ συχνά παρουσιάζουν δυσκοιλιότητα και ανισορροπίες στο μικροβίωμα του εντέρου, κάτι που μπορεί να συμβάλει στη φλεγμονή και στη συσσώρευση επιβλαβών ενώσεων στον οργανισμό.
Προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει ότι η βελτίωση της υγείας του εντέρου μπορεί να βοηθήσει στην προστασία των νεφρών, αλλά τα στοιχεία σε ανθρώπους παρέμεναν περιορισμένα. Για να διερευνήσουν περαιτέρω την ιδέα, οι ερευνητές ξεκίνησαν την πολυκεντρική κλινική δοκιμή Φάσης II, γνωστή ως LUBI-CKD TRIAL, σε εννέα ιατρικά ιδρύματα στην Ιαπωνία.
Στη μελέτη συμμετείχαν 150 ασθενείς με μέτρια χρόνια νεφρική νόσο. Οι συμμετέχοντες έλαβαν είτε λουβιπροστόνη είτε εικονικό φάρμακο, επιτρέποντας στους επιστήμονες να συγκρίνουν τον τρόπο με τον οποίο η θεραπεία επηρέαζε τη νεφρική λειτουργία με την πάροδο του χρόνου.
Τα αποτελέσματα εξέπληξαν τους ερευνητές. Οι ασθενείς που έλαβαν δόσεις 8 µg ή 16 µg λουβιπροστόνης παρουσίασαν βραδύτερη μείωση της νεφρικής λειτουργίας σε σύγκριση με εκείνους της ομάδας του εικονικού φαρμάκου. Η νεφρική απόδοση μετρήθηκε χρησιμοποιώντας τον εκτιμώμενο ρυθμό σπειραματικής διήθησης (eGFR), έναν από τους πιο ευρέως χρησιμοποιούμενους δείκτες της νεφρικής υγείας.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι η προστατευτική δράση φαινόταν να εξαρτάται από τη δόση, πράγμα που σημαίνει ότι οι υψηλότερες δόσεις συνδέονταν με μεγαλύτερα οφέλη. Η ομάδα των 16 µg έδειξε ιδιαίτερα ελπιδοφόρα σημάδια διατήρησης της νεφρικής λειτουργίας κατά τη διάρκεια της δοκιμαστικής περιόδου των 24 εβδομάδων.
Πώς ένα φάρμακο για τη δυσκοιλιότητα μπορεί να προστατεύει τα νεφρά
Στη συνέχεια, οι επιστήμονες διερεύνησαν γιατί το φάρμακο φαινόταν να βοηθά τα νεφρά.
Η ανάλυσή τους έδειξε αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου. Η λουβιπροστόνη αύξησε την παραγωγή σπερμιδίνης, μιας φυσικής ένωσης που συνδέεται με υγιέστερη μιτοχονδριακή δραστηριότητα. Τα μιτοχόνδρια περιγράφονται συχνά ως οι «μηχανές παραγωγής ενέργειας» των κυττάρων, επειδή παράγουν την ενέργεια που χρειάζονται τα κύτταρα για να λειτουργήσουν σωστά.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η βελτιωμένη μιτοχονδριακή λειτουργία μπορεί να βοηθήσει στην προστασία του νεφρικού ιστού από περαιτέρω βλάβη. Εντόπισαν επίσης αλλαγές στις βακτηριακές οδούς που συνδέονται με την παραγωγή πολυαμινών, προσθέτοντας περισσότερα στοιχεία ότι τα μικρόβια του εντέρου μπορεί να επηρεάζουν άμεσα την υγεία των νεφρών.
Είναι ενδιαφέρον ότι η θεραπεία δεν μείωσε σημαντικά ορισμένες ουραιμικές τοξίνες που οι επιστήμονες αρχικά περίμεναν να αλλάξουν. Αντίθετα, τα οφέλη για τα νεφρά φάνηκαν να συνδέονται στενότερα με την αναδιαμόρφωση του μικροβιώματος και την υποστήριξη των μιτοχονδρίων. Αυτό το εύρημα θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι ερευνητές σκέφτονται τη θεραπεία της ΧΝΝ στο μέλλον.
Γιατί οι ερευνητές είναι ενθουσιασμένοι με τα ευρήματα
Η μελέτη έχει τραβήξει την προσοχή επειδή η λουβιιπροστόνη είναι ήδη ένα εγκεκριμένο φάρμακο για τη χρόνια δυσκοιλιότητα, γεγονός που ενδεχομένως καθιστά τη μελλοντική κλινική χρήση ταχύτερη από την ανάπτυξη ενός εντελώς νέου φαρμάκου από το μηδέν.
Οι ερευνητές πιστεύουν επίσης ότι η ανακάλυψη μπορεί να έχει επιπτώσεις πέρα από τη νεφρική νόσο. Επειδή η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία εμπλέκεται σε πολλές χρόνιες ασθένειες, οι επιστήμονες διερευνούν εάν παρόμοιες προσεγγίσεις που στοχεύουν στο έντερο θα μπορούσαν τελικά να βοηθήσουν και σε άλλες διαταραχές.
Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει τώρα μεγαλύτερες δοκιμές Φάσης 3 για να επιβεβαιώσει εάν τα οφέλη διατηρούνται σε ευρύτερους πληθυσμούς ασθενών. Οι επιστήμονες αναζητούν επίσης βιοδείκτες που θα μπορούσαν να προβλέψουν ποιοι ασθενείς είναι πιο πιθανό να ανταποκριθούν στη θεραπεία.
Αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα, τα ευρήματα έχουν δώσει νέα δυναμική σε έναν ταχέως αναπτυσσόμενο τομέα της ιατρικής που εστιάζει στη σχέση μεταξύ των βακτηρίων του εντέρου, της παραγωγής κυτταρικής ενέργειας και της εξέλιξης των χρόνιων παθήσεων. Για τα άτομα που ζουν με ΧΝΝ, ακόμη και μια μικρή επιβράδυνση της νεφρικής υπολειτουργίας θα μπορούσε ενδεχομένως να καθυστερήσει την αιμοκάθαρση και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής.
Πηγή: Tohoku University
