Ο καφές μπήκε στη ζωή –και στις φλέβες– των ανθρώπων πριν από περισσότερα από 600 χρόνια. Σήμερα, η μέση κατανάλωση φτάνει σχεδόν τα δύο κιλά ανά άτομο τον χρόνο. Το πόσο καφέ πίνουμε δε κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι: επηρεάζεται τόσο από τα γονίδιά μας, όσο και από τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός μας μεταβολίζει την καφεΐνη.

Ο καφές όμως μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή σας πίεση βραχυπρόθεσμα, ειδικά αν δεν πίνετε συχνά ή αν έχετε ήδη υψηλή αρτηριακή πίεση.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να κόψετε τον καφέ αν έχετε υψηλή αρτηριακή πίεση ή αν ανησυχείτε για την υγεία της καρδιάς σας. Το κλειδί είναι το μέτρο, όπως επισημαίνει η Clare Collins, επίτιμη καθηγήτρια στην Διατροφή και τη Διαιτολογία στο Πανεπιστήμιο του Newcastle, σε σχετικό άρθρο της στο The Conversation.

Πώς επηρεάζει λοιπόν ο καφές την αρτηριακή σας πίεση; Και αν η δική σας είναι υψηλή, πόσο μπορείτε να πίνετε;

Τι θεωρείται υψηλή αρτηριακή πίεση;

Η αρτηριακή πίεση μετριέται με δύο αριθμούς:

• Συστολική πίεση: η πίεση όταν η καρδιά συσπάται και στέλνει το αίμα στο σώμα

• Διαστολική πίεση: η πίεση όταν η καρδιά χαλαρώνει και γεμίζει ξανά με αίμα

Φυσιολογική θεωρείται πίεση κάτω από 120/80 mm Hg. Όταν οι τιμές φτάνουν σταθερά ή ξεπερνούν τα 140/90 mm Hg, μιλάμε για υπέρταση.

Η υπέρταση συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα, αλλά όταν παραμένει χωρίς σωστή ρύθμιση αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για καρδιακά επεισόδια, εγκεφαλικά και επιδείνωση νεφρικών ή καρδιακών παθήσεων. Υπολογίζεται ότι περίπου το 31% των ενηλίκων έχει υπέρταση, με σχεδόν τους μισούς να μην το γνωρίζουν.

Πώς επηρεάζει ο καφές την αρτηριακή πίεση;

Η καφεΐνη δρα ως διεγερτικό:

• αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό σε ορισμένα άτομα

• ενεργοποιεί τα επινεφρίδια, προκαλώντας έκκριση αδρεναλίνης

• προκαλεί σύσπαση των αιμοφόρων αγγείων, γεγονός που οδηγεί σε προσωρινή αύξηση της πίεσης

Τα επίπεδα καφεΐνης στο αίμα κορυφώνονται 30 λεπτά έως 2 ώρες μετά την κατανάλωση καφέ. Ο χρόνος ημιζωής της είναι 3–6 ώρες και επηρεάζεται από την ηλικία, τη γενετική και το αν κάποιος είναι συστηματικός καταναλωτής.

Μελέτες δείχνουν ότι μετά την κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να παρατηρηθεί αύξηση:

• 3–15 mm Hg στη συστολική πίεση

• 4–13 mm Hg στη διαστολική πίεση

Η επίδραση είναι συνήθως πιο έντονη σε άτομα που δεν πίνουν συχνά καφέ ή έχουν ήδη υπέρταση.

Δεν είναι μόνο η καφεΐνη

Ο καφές περιέχει εκατοντάδες φυτοχημικές ουσίες. Κάποιες από αυτές φαίνεται να έχουν και θετική επίδραση:

• Μελανοϊδίνες, που συμβάλλουν στη ρύθμιση των υγρών και ενζύμων που επηρεάζουν την πίεση

• Κινικό οξύ, το οποίο έχει συσχετιστεί με βελτίωση της λειτουργίας των αιμοφόρων αγγείων και μικρή μείωση της πίεσης

Μπορεί ο καφές να προκαλέσει υπέρταση;

Μεγάλη ανασκόπηση 13 μελετών, που αφορούσαν πάνω από 315.000 άτομα, δεν βρήκε συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση καφέ και τον κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης. Το ίδιο ίσχυε ανεξάρτητα από:

• το φύλο

• την ποσότητα καφέ

• το αν ο καφές ήταν καφεϊνούχος ή ντεκαφεϊνέ

• το κάπνισμα ή τη διάρκεια παρακολούθησης

Ωστόσο, σε ιαπωνική μελέτη με άτομα που είχαν πολύ υψηλή πίεση (≥160/100 mm Hg), όσοι κατανάλωναν δύο ή περισσότερα φλιτζάνια καφέ την ημέρα είχαν διπλάσιο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια.

Συμπέρασμα: χρειάζεται να κόψουμε τον καφέ;

Όχι απαραίτητα. Για τους περισσότερους ανθρώπους, ο καφές μπορεί να παραμείνει μέρος της καθημερινότητας, με μέτρο. Επιπλέον φροντίστε να:

• γνωρίζετε τις τιμές της αρτηριακής σας πίεσης

• λάβετε υπόψη συνολικά τον τρόπο ζωής (διατροφή, αλάτι, άσκηση, οικογενειακό ιστορικό)

• αποφύγετε την καφεΐνη πριν από μέτρηση πίεσης

• μην καταναλώνετε καφέ αργά το απόγευμα, ώστε να μην επηρεάζεται ο ύπνος

• περιορίστε την κατανάλωση σε έως 4 φλιτζάνια την ημέρα ή επιλέξτε ντεκαφεϊνέ

• αν η πίεση είναι ≥160/100 mm Hg, καλό είναι να περιοριστείτε σε ένα φλιτζάνι την ημέρα και να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας