Η προέλευση του SARS-CoV-2, του ιού προκαλεί την ασθένεια COVID-19, δεν είναι γνωστή ακόμα και ίσως να μην μάθουμε ποτέ αν προήλθε από κάποια εργαστηριακή διαρροή ή από την μεταπήδηση του ιού από ένα ζώο στον άνθρωπο. Ακόμη και όμως, αν αποδειχθεί ότι δεν ήταν εργαστηριακή η προέλευση του ιού, ο κίνδυνος να συμβεί κάτι τέτοιο στο μέλλον με κάποιον άλλο παθογόνο είναι πραγματικός.
Το σημείο συζήτησης στην περίπτωση του SARS-CoV-2 είναι το εργαστήριο Ιολογίας στο Ινστιτούτο της Γουχάν. Είναι ένα από τα ένα από τα 59 εργαστήρια μέγιστου περιορισμού σε λειτουργία, υπό κατασκευή ή προγραμματισμένο σε όλο τον κόσμο.
Γνωστά ως εργαστήρια βιοασφάλειας επιπέδου 4 (BSL4), αυτά έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί έτσι ώστε οι ερευνητές να μπορούν να εργαστούν με ασφάλεια με τα πιο επικίνδυνα παθογόνα στον πλανήτη - αυτά που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ασθένειες και για τα οποία δεν υπάρχει θεραπεία ή εμβόλια. Οι ερευνητές υποχρεούνται να φορούν στολές πλήρους σώματος με ανεξάρτητο οξυγόνο.
H κατανομή των 59 εργαστηρίων στον πλανήτη
Διασκορπισμένα σε 23 χώρες, η μεγαλύτερη συγκέντρωση εργαστηρίων BSL4 είναι στην Ευρώπη, με 25 εργαστήρια. Η Βόρεια Αμερική και η Ασία έχουν περίπου ίσους αριθμούς, με 14 και 13 αντίστοιχα. Η Αυστραλία έχει 4 και η Αφρική 3. Όπως το Ινστιτούτο ιολογίας του Γουχάν, τα τρία τέταρτα των εργαστηρίων BSL4 στον κόσμο βρίσκονται σε αστικά κέντρα.
Με χώρο εργαστηρίου 3.000m², το Ινστιτούτο ιολογίας του Γουχάν είναι το μεγαλύτερο εργαστήριο BSL4 στον κόσμο, αν και σύντομα θα ξεπεραστεί από την Εθνική Διεύθυνση Αγρο-Άμυνας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Κάνσας στις ΗΠΑ. Όταν ολοκληρωθεί, θα διαθέτει πάνω από 4.000m² εργαστηριακού χώρου BSL4.
Τα περισσότερα εργαστήρια είναι σημαντικά μικρότερα, με τα μισά από τα 44 εργαστήρια όπου υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα να είναι κάτω των 200m² - λιγότερο από το μισό μέγεθος ενός επαγγελματικού γηπέδου μπάσκετ ή περίπου τα τρία τέταρτα του μεγέθους ενός γηπέδου τένις.
Περίπου το 60% των εργαστηρίων BSL4 είναι κυβερνητικά ιδρύματα δημόσιας υγείας, αφήνοντας το 20% από πανεπιστήμια και το 20% από οργανισμούς βιολογικής προστασίας. Αυτά τα εργαστήρια είτε χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση λοιμώξεων με πολύ θανατηφόρα και μεταδοτικά παθογόνα, είτε χρησιμοποιούνται για την έρευνα αυτών των παθογόνων για τη βελτίωση της επιστημονικής κατανόησης του τρόπου λειτουργίας τους και για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων, εμβολίων και διαγνωστικών εξετάσεων.
H μειοψηφία μετράει μεγάλο σκορ ασφάλειας
Αλλά μόνο λίγα από αυτά τα εργαστήρια παίρνουν καλή βαθμολογία σε θέματα ασφάλειας και προστασίας. Ο Παγκόσμιος Δείκτης Ασφάλειας Υγείας , ο οποίος μετρά κατά πόσον οι χώρες διαθέτουν νομοθεσία, κανονισμούς, οργανισμούς εποπτείας, πολιτικές και εκπαίδευση σχετικά με τη βιοασφάλεια είναι ενδεεκτικός. Ο δείκτης δείχνει ότι μόνο το ένα τέταρτο των χωρών με εργαστήρια BSL4 έλαβε υψηλές βαθμολογίες για τη βιοασφάλεια. Αυτό υποδηλώνει άφθονο περιθώριο βελτίωσης για τις χώρες να αναπτύξουν ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης βιολογικών κινδύνων.
Η ιδιότητα μέλους της Διεθνούς Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για τη Βιοασφάλεια, όπου οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές μοιράζονται βέλτιστες πρακτικές σε αυτόν τον τομέα, είναι ένας άλλος δείκτης των εθνικών πρακτικών βιοασφάλειας. Μόνο το 40% των χωρών με εργαστήρια BSL4 είναι μέλη του φόρουμ: Αυστραλία, Καναδάς, Γαλλία, Γερμανία, Ιαπωνία, Σιγκαπούρη, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ. Και κανένα εργαστήριο δεν έχει εγγραφεί ακόμη στο εθελοντικό σύστημα διαχείρισης βιολογικών κινδύνων ( ISO 35001 ), το οποίο εισήχθη το 2019 για τη θέσπιση διαδικασιών διαχείρισης για τη μείωση των κινδύνων βιοασφάλειας.
Η συντριπτική πλειονότητα των χωρών με εργαστήρια μέγιστου περιορισμού δεν ρυθμίζουν την έρευνα διπλής χρήσης, η οποία αναφέρεται σε πειράματα που διεξάγονται για ειρηνικούς σκοπούς αλλά μπορούν να προσαρμοστούν ώστε να προκαλέσουν βλάβη ή την έρευνα κέρδους-λειτουργίας, η οποία επικεντρώνεται στην αύξηση της ικανότητας ενός παθογόνου να προκαλεί ασθένεια.
Τρεις από τις 23 χώρες με εργαστήρια BSL4 (Αυστραλία, Καναδάς και ΗΠΑ) έχουν εθνικές πολιτικές για την εποπτεία της έρευνας διπλής χρήσης. Τουλάχιστον τρεις άλλες χώρες (Γερμανία, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο) έχουν κάποια μορφή εποπτείας διπλής χρήσης, όπου, για παράδειγμα, οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί απαιτούν από τους παραλήπτες επιχορήγησης να επανεξετάσουν την έρευνά τους για επιπτώσεις διπλής χρήσης.
ΠΗΓΗ: theconversation
