Μια πρώτη επιστημονική εξήγηση του γιατί οι γυναίκες ζουν περισσότερο από τους άνδρες δίνει μια διεθνής ομάδα ερευνητών η οποία δείχνει ως υπεύθυνα τα χρωμοσώματα.

Οι άνδρες είναι γνωστοί ως «ετερογαμετικό φύλο» επειδή τα φυλετικά τους χρωμοσώματα δεν ταιριάζουν – έχουν ένα Χ και ένα Υ.

Αυτό όμως τους θέτει σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τις γυναίκες, οι οποίες έχουν δύο χρωμοσώματα Χ.

Λόγω των χρωμοσωμάτων ΧΥ, οι άνδρες είναι πιο επιρρεπείς σε επιβλαβείς γενετικές μεταλλάξεις και ασθένειες – και τελικά σε πρόωρο θάνατο κατά μέσο όρο.

«Πιστεύουμε ότι το ετερογαμετικό φύλο είναι εν μέρει η απάντηση», δήλωσε ο Δρ Φερνάντο Κολτσέρο, συγγραφέας της μελέτης στο Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας του Max Planck στη Λειψία της Γερμανίας, στην εφημερίδα Daily Mail.

«Διαπιστώσαμε ότι υπάρχουν παράγοντες που συνδέονται στενά με την εξελικτική μας ιστορία και που επίσης συμβάλλουν σε αυτό».

Από τη δεκαετία του 1740 είναι γνωστό ότι οι γυναίκες ζουν κατά μέσο όρο περισσότερο από τους άνδρες – ένα μοτίβο που ισχύει σε όλες σχεδόν τις χώρες και τις ιστορικές περιόδους.

Σύμφωνα με το Our World in Data, σήμερα ο μέσος όρος ζωής παγκοσμίως είναι 73,8 έτη για τις γυναίκες και 68,4 έτη για τους άνδρες.

Αν και τα στοιχεία ποικίλλουν κατά τη διάρκεια των ετών, οι γυναίκες έχουν σταθερά υψηλότερο μέσο όρο ηλικίας.

Μοτίβο σε πολλά θηλαστικά

Η τάση αυτή παρατηρείται και εκτός του είδους μας, μεταξύ ορισμένων από τους πιο κοντινούς μας συγγενείς στο ζωικό βασίλειο.

Τα θηλυκά θηλαστικά, όπως οι μπαμπουίνοι και οι γορίλες, ζουν επίσης συνήθως περισσότερο από τα αρσενικά, σύμφωνα με τη διεθνή ομάδα εμπειρογνωμόνων. Ωστόσο, για άλλες κατηγορίες ζώων, ισχύει το αντίθετο.

Για παράδειγμα, σε πολλά πουλιά, έντομα και ερπετά, τα αρσενικά είναι το φύλο με τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, γεγονός που θολώνει κάπως την εικόνα.

Σε μια προσπάθεια να κατανοήσουν το χάσμα στη διάρκεια ζωής, οι ερευνητές μελέτησαν αρχεία από 528 είδη θηλαστικών και 648 είδη πουλιών σε ζωολογικούς κήπους σε όλο τον κόσμο.

Όπως και οι άνθρωποι, το 72% των θηλαστικών έδειξε ότι τα θηλυκά έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, ενώ το 68% των πτηνών έδειξε ότι τα αρσενικά έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, διαπίστωσαν οι ερευνητές.

Ως κύρια εξήγηση για αυτό το μοτίβο στα θηλαστικά, οι ερευνητές επισημαίνουν την υπόθεση του ετερογαμετικού φύλου.

«Βασικά, αν έχετε δύο αντίγραφα των ίδιων γονιδίων, είναι καλύτερα από ένα», δήλωσε η συγγραφέας της μελέτης, Δρ Johanna Stärk, από το Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck, στην εφημερίδα Daily Mail.

Είναι επίσης πιθανό το χρωμόσωμα Υ να περιέχει συχνά μεγάλα τμήματα επαναλαμβανόμενου DNA που μπορεί να είναι επιβλαβή, πρόσθεσε.

Σεξουαλική επιλογή και γονική φροντίδα

Η ομάδα παραδέχεται ότι υπάρχουν και άλλοι δευτερεύοντες παράγοντες που εξηγούν γιατί τα θηλυκά θηλαστικά ζουν περισσότερο από τα αρσενικά.

Πρώτον, επισημαίνουν τη «σεξουαλική επιλογή» – την ικανότητα να αποκτά κανείς με επιτυχία σύντροφο σε βάρος του ανταγωνισμού.

Στο ζωικό βασίλειο, τα αρσενικά έχουν εξελιχθεί ώστε να αναπτύσσουν εμφανή χαρακτηριστικά που τραβούν την προσοχή των θηλυκών, όπως μεγάλο σώμα, πολύχρωμο φτέρωμα ή ακόμα και «όπλα» όπως κέρατα ή μεγάλα κέρατα.Αν και αυτά τα εξελιγμένα χαρακτηριστικά μπορούν να αυξήσουν την αναπαραγωγική επιτυχία, οι ερευνητές θεωρούν ότι έχουν ως κόστος τη μείωση της διάρκειας ζωής.

«Θεωρητικά, αυτά είναι πολύ δαπανηρά για την παραγωγή και τη διατήρησή τους, ενώ συνδέονται επίσης με μια μεγαλύτερη τάση των αρσενικών να πολεμούν για να μονοπωλήσουν τα θηλυκά», δήλωσε ο Δρ Colchero στη Daily Mail.

Τρίτον, η ομάδα πιστεύει ότι μπορεί να έχει να κάνει με τη γονική φροντίδα.

Οι ερευνητές βρήκαν στοιχεία ότι το φύλο που επενδύει περισσότερο στην ανατροφή των απογόνων τείνει να ζει περισσότερο.

Τα θηλυκά θηλαστικά – συνήθως οι κύριοι φροντιστές – έχουν πιθανώς εξελιχθεί για να επιβιώσουν μέχρι τα παιδιά τους να γίνουν ανεξάρτητα ή σεξουαλικά ώριμα.

Μια άλλη θεωρία είναι ότι οι περιβαλλοντικές πιέσεις, όπως η θήρευση, οι παθογόνοι οργανισμοί και τα σκληρά κλίματα, οδηγούν σε διαφορές μεταξύ αρσενικών και θηλυκών – αλλά η νέα μελέτη δεν βρήκε πολλά στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτή την ιδέα.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν πληθυσμούς ζωολογικών κήπων για να δοκιμάσουν αυτή την ιδέα, όπου τέτοιες πιέσεις απουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό, αλλά διαπίστωσαν ότι οι διαφορές στη διάρκεια ζωής παρέμεναν ακόμη και υπό αυτές τις προστατευμένες συνθήκες.

Η σύγκριση των πληθυσμών των ζωολογικών κήπων με τους άγριους πληθυσμούς έδειξε ότι οι διαφορές ήταν συχνά μικρότερες στους ζωολογικούς κήπους, αλλά σπάνια εξαφανίζονταν, διαπίστωσαν.

Συνολικά, η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances, δείχνει ότι οι διαφορές μεταξύ των φύλων στην διάρκεια ζωής είναι βαθιά ριζωμένες τόσο στη γενετική όσο και στις εξελικτικές διαδικασίες.

Οι διαφορές μεταξύ των φύλων δεν είναι μόνο προϊόν του περιβάλλοντος, αλλά μέρος της εξελικτικής μας ιστορίας – και πιθανότατα θα συνεχίσουν να υπάρχουν και στο μέλλον.

Ωστόσο, ο Δρ Colchero λέει ότι πιθανώς υπάρχουν κοινωνικοί και συμπεριφορικοί παράγοντες που δεν έχουν ληφθεί υπόψη σε αυτή τη μελέτη και που θα μπορούσαν επίσης να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο.

Πηγή: Daily Mail