Μια εξαιρετικά επίκαιρη όψη της ευρωπαϊκής πνευματικής κληρονομιάς, τον τρόπο με τον οποίο η ιατρική γνώση, η εμπειρία της ασθένειας και η μέριμνα για τον πάσχοντα άνθρωπο προσλήφθηκαν, ερμηνεύθηκαν και μετασχηματίστηκαν στη χριστιανική γραμματεία της Ανατολής και της Δύσης, παρουσιάζει, το 1ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο Μεταδιδακτορικών Ερευνητών της Χριστιανικής Γραμματείας με θέμα «Η Ιατρική στη Χριστιανική Γραμματεία». Το συνέδριο ξεκίνησε τις εργασίες του χθες, Πέμπτη 14 Μαΐου και θα ολοκληρωθεί σήμερα, Παρασκευή 15 του μηνός.
Οι μαρτυρίες των Ιερών Κειμένων
Σε μια περίοδο όπου τα ζητήματα υγείας, βιοηθικής, κοινωνικής πρόνοιας και φροντίδας του ανθρώπου βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, η διοργάνωση αναδεικνύει ότι η χριστιανική παράδοση δεν αντιμετώπισε την ιατρική ως ξένο ή ανταγωνιστικό πεδίο. Αντιθέτως, τα κείμενα της πατερικής, ασκητικής, υμνογραφικής, κανονικής και μεσαιωνικής γραμματείας μαρτυρούν έναν βαθύ διάλογο ανάμεσα στη θεραπεία του σώματος, την πνευματική ίαση και την ανθρωπολογική κατανόηση του προσώπου.
Το συνέδριο που διοργανώνει το τμήμα Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στην αίθουσα συνεδριάσεων της σχολής πραγματοποιείται στο πλαίσιο Ερευνητικού Μεταδιδακτορικού Προγράμματος που διαχειρίζεται ο Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ) του ΑΠΘ, με επιστημονικά υπεύθυνο τον καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας Φώτιο Ιωαννίδη. Στις εργασίες συμμετέχουν μεταδιδακτορικοί ερευνητές που εξειδικεύονται στη χριστιανική γραμματεία, καθώς και προσκεκλημένοι ερευνητές και καθηγητές από ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια.
Οι εισηγήσεις καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων: την επίδραση του Ιπποκράτη και του Γαληνού στη βυζαντινή ιατρική, την ανθρωπολογία του Νεμεσίου Εμέσης, τη θεραπευτική γλώσσα του Ρωμανού του Μελωδού και της βυζαντινής υμνογραφίας, την ασκητική γραμματεία της Ανατολής, τη «Κλίμακα» του αγίου Ιωάννη του Σιναΐτη, τη μοναστική φροντίδα στον Κανόνα του οσίου Βενεδίκτου, καθώς και τη λατινική παράδοση μέσα από μορφές όπως ο Αμβρόσιος Μεδιολάνων, ο Ιερώνυμος και ο Ισίδωρος Σεβίλλης.
Η σχέση ιατρικής και κανονικού δικαίου
Παράλληλα, εξετάζονται ζητήματα με έντονη σύγχρονη απήχηση, όπως η σχέση ιατρικής και κανονικού δικαίου, η ορθόδοξη βιοηθική, η εμψύχωση του εμβρύου κατά τον άγιο Γεννάδιο Β΄ Σχολάριο, η ιστορική μνήμη επιδημιών και ασθενειών, η θεραπευτική των εγκοιμήσεων, οι άγιοι ιατροί και η ιατρική εικονογραφία στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή τέχνη. Μέσα από αυτό το υλικό, το συνέδριο παρουσιάζει τη χριστιανική γραμματεία ως χώρο όπου η επιστημονική γνώση, η ποιμαντική ευαισθησία, η τέχνη και η θεολογική σκέψη συναντώνται γύρω από την κοινή αγωνία για την ανθρώπινη ζωή και τον ανθρώπινο πόνο.
«Η συνάντηση της ιατρικής με τη χριστιανική γραμματεία δεν αποτελεί απλώς ένα αντικείμενο ιστορικής ή φιλολογικής έρευνας. Αποτελεί, θα έλεγα, ένα προνομιακό πεδίο στοχασμού για τον ίδιο τον άνθρωπο: για το σώμα και την ψυχή, για την ασθένεια και τη θεραπεία, για τον πόνο και την ελπίδα, για την επιστημονική γνώση και την πνευματική φροντίδα» ανέφερε στο χαιρετισμό του το μέλος Συμβουλίου Διοίκησης, πρ. αντιπρύτανης Έρευνας, καθηγητής Α.Π.Θ., Ευστ. Στυλιανίδης.
«Η ιατρική, από την αρχαιότητα έως σήμερα, υπηρετεί τον άνθρωπο στην πιο ευάλωτη στιγμή του. Η χριστιανική γραμματεία, από την πλευρά της, προσέγγισε την ασθένεια όχι μόνο ως βιολογικό γεγονός, αλλά και ως ανθρώπινη δοκιμασία, κοινωνική εμπειρία και πνευματικό γεγονός. Αυτή η διπλή οπτική, επιστημονική και ανθρωπολογική, είναι ιδιαίτερα σημαντική και για τη σύγχρονη εποχή.
Σήμερα, σε μια περίοδο εντυπωσιακής τεχνολογικής προόδου στην ιατρική, στη βιοϊατρική έρευνα, στην τεχνητή νοημοσύνη, στη δημόσια υγεία και στη διαχείριση κρίσεων, έχουμε περισσότερο από ποτέ ανάγκη να διατηρούμε στο κέντρο της προσοχής μας τον άνθρωπο ως ολότητα. Η θεραπεία δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην τεχνική αντιμετώπιση της νόσου. Συνδέεται με την αξιοπρέπεια, τη συμπαράσταση, την εμπιστοσύνη, την ηθική ευθύνη και τη σχέση του πάσχοντος ανθρώπου με την κοινότητα» ανέφερε ο κ. Στυλιανίδης.
Οι τέσσερις βασικοί άξονες του συνεδρίου
Όπως σημειώνει σε σημείωμά της η Οργανωτική Επιτροπή του Συνεδρίου τέσσερις ειναι οι βασικοί άξονές του:
- Η ολιστική θεώρηση του ανθρώπου ως ενότητας ψυχής και σώματος, με έμφαση στη θεραπεία όχι μόνο ως βιολογική αποκατάσταση αλλά και ως πνευματική και υπαρξιακή ανακαίνιση
- · Η μεταφορά και δημιουργική πρόσληψη της αρχαίας ιατρικής γνώσης - από τον Ιπποκράτη και τον Γαληνό έως τη βυζαντινή και λατινική χριστιανική παράδοση.
- · Η συμβολή της χριστιανικής γραμματείας και των εκκλησιαστικών θεσμών στη διαμόρφωση προνοιακών δομών, νοσοκομειακής περίθαλψης, ιατρικής ηθικής και πολιτισμού φροντίδας.
- · Η επικαιρότητα της θεραπευτικής ανθρωπολογίας σε σύγχρονα ερωτήματα βιοηθικής, δημόσιας υγείας, ευαλωτότητας, ασθένειας, ορίων της αυτονομίας και ευθύνης απέναντι στο ανθρώπινο πρόσωπο.
Ο διάλογος ανάμεσα στις ανθρωπιστικές επιστήμες
Η διοργάνωση επιδιώκει να συμβάλει ουσιαστικά στον διάλογο ανάμεσα στις ανθρωπιστικές επιστήμες, τη θεολογία, την ιστορία της ιατρικής και τα σύγχρονα ερωτήματα της κοινωνίας. Αναδεικνύει κείμενα και παραδόσεις που, ενώ ανήκουν στο παρελθόν, εξακολουθούν να προσφέρουν πολύτιμα ερμηνευτικά εργαλεία για την κατανόηση της ασθένειας, της φροντίδας, της ευαλωτότητας και της θεραπείας σήμερα.
Με τη συνάντηση ερευνητών από την Ελλάδα και το εξωτερικό, το 1ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο Μεταδιδακτορικών Ερευνητών της Χριστιανικής Γραμματείας φιλοδοξεί να καταστήσει ορατή μια λιγότερο προβεβλημένη, αλλά ιδιαίτερα γόνιμη, πλευρά της χριστιανικής παράδοσης: τη συμβολή της στη διαμόρφωση ενός ανθρωποκεντρικού πολιτισμού θεραπείας, αλληλεγγύης και ελπίδας.
