Ένα νέο Ευρωβαρόμετρο αποκάλυψε ότι σχεδόν οι μισοί πολίτες της ΕΕ που απάντησαν (46 %) αντιμετώπισαν συναισθηματικό ή ψυχοκοινωνικό πρόβλημα, όπως αίσθημα κατάθλιψης ή ανησυχίας, τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Σύμφωνα με την έρευνα, περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες (54%) με πρόβλημα ψυχικής υγείας δεν έχουν λάβει βοήθεια από επαγγελματία. Η εκδήλωση αύξησε την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη νέα προσέγγιση της ΕΕ για την ψυχική υγεία και υπογράμμισε την ανάγκη να συνεργαστούν όλοι για να μειώσουν την επιβάρυνση των προβλημάτων ψυχικής υγείας στην Ευρώπη.
Για τη διάσκεψη που διοργανώθηκε στις 10 Οκτωβρίου και τα αποτελέσματά της μίλησαν η αναπληρώτρια προϊσταμένη της μονάδας για την πρόληψη των ασθενειών και την προαγωγή της υγείας, Marianne Takki και οι υπεύθυνοι πολιτικής Stefan Craenen και Yvette Azzopardi.
«Υπάρχει η βούληση και η αλληλεγγύη αλλά πρέπει να τρέξουμε»
Η κυρία Marianne Takki δήλωσε σχετικά με την εκδήλωση: «Η διάσκεψη έθεσε την ψυχική υγεία στο προσκήνιο, κάτι που όλοι προσπαθούμε να κάνουμε. Πράγματι, η απογοήτευση των ζητημάτων ψυχικής υγείας και η ενθάρρυνση του ανοικτού διαλόγου είναι καίριας σημασίας για την προσέγγισή μας.
Εντυπωσιάστηκα από τη βαθιά δέσμευση που επέδειξαν όλοι οι ομιλητές, οι άνθρωποι που έδωσαν μαρτυρίες και οι συμμετέχοντες -διαδικτυακά και αυτοπροσώπως- σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να βελτιώσουμε την ψυχική υγεία στην ΕΕ. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη από μόνα τους δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τα ζητήματα ψυχικής υγείας και να μειώσουν την επιβάρυνση της κοινωνίας μας. Χρειαζόμαστε όλους για να μας βοηθήσουμε να υλοποιήσουμε την ανακοίνωση και τις εμβληματικές της πρωτοβουλίες.
Υπάρχει η βούληση, η αλληλεγγύη υπάρχει, αλλά το ίδιο και η επείγουσα ανάγκη. Σύμφωνα με πληροφορίες, ένας στους έξι πολίτες της ΕΕ αντιμετωπίζειπροβλήματα ψυχικής υγείας. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 84 εκατομμύρια ανθρώπους. Τα προβλήματα αυτά δεν επηρεάζουν μόνο τα άτομα, τις οικογένειες και τις κοινότητες, αλλά επιβαρύνουν σημαντικά τις οικονομίες μας, με κόστος 600 δισ. ευρώ ή 4 % του ΑΕΠ ετησίως, κυρίως λόγω τηςαπώλειας απασχόλησης.
Και πρόκειται για αριθμούς από την εποχή που μας έπληξε η πανδημία. Η νόσος COVID-19, ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, η κλιματική κρίση, το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης, η ανεργία και η αυξανόμενη ψηφιοποίηση επιδείνωσαν περαιτέρω τις υφιστάμενες προκλήσεις. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους νέους και τα άτομα με προϋπάρχοντα προβλήματα ψυχικής υγείας. Το συνέδριο χρησίμευσε ως ένα είδος γραμμής αναχώρησης, όπου όλοι βρισκόμαστε στο δρόμο προς τη βελτίωση της ψυχικής υγείας μαζί. Τα κράτη μέλη είναι πλέον σε θέση να αξιοποιήσουν όλες τις ευκαιρίες εφαρμογής.
Φέτος το καλοκαίρι δρομολογήσαμε την πρώτη ολοκληρωμένη προσέγγιση της Ευρώπης για την ψυχική υγεία, η οποία αποτελεί προτεραιότητα για την πρόεδρο κ. φον ντερ Λάιεν. Μόλις εννέα μήνες αφότου ανακοίνωσε «μια νέα πρωτοβουλία για την ψυχική υγεία» στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης το 2022, εγκρίθηκε η νέα ανακοίνωση. Αυτό έγινε μετά από εκτενείς διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη, τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους πολίτες και σε αξιοσημείωτη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών της Επιτροπής.
Είναι η αρχή ενός νέου τρόπου εργασίας για την ψυχική υγεία που υπερβαίνει την πολιτική για τη δημόσια υγεία και περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό άλλους βασικούς τομείς, όπως η εκπαίδευση, η απασχόληση, η ψηφιοποίηση, η έρευνα, ο πολιτισμός, ο πολεοδομικός σχεδιασμός, τοπεριβάλλον και το κλίμα. Και θα συμβάλει ώστε η ψυχική υγεία να καταστεί προτεραιότητα ισοδύναμη με τη σωματική υγεία.
Τρεις βασικές αρχές μας καθοδηγούν: κατάλληλη και αποτελεσματική πρόληψη, πρόσβαση σε ψυχική υγειονομική περίθαλψη και θεραπεία και επανένταξη στην κοινωνία μετά την ανάρρωση. Αποτελούν τη βάση για την επίτευξη του στόχου αυτής της νέας φιλόδοξης προσέγγισης.
Η ανακοίνωση περιλαμβάνει 20 εμβληματικές πρωτοβουλίες και προσδιορίζει ευκαιρίες χρηματοδότησης ύψους 1.23 δισ. ευρώ, οι οποίες θα μας επιτρέψουν να υλοποιήσουμε τις υποσχέσεις μας».
«Η στήριξη των παιδιών και των νέων»
Από την πλευρά του ο Stefan Craenen τόνισε πως «ένας από τους στόχους της ανακοίνωσης για την ψυχική υγεία είναι η στήριξη των παιδιών και των νέων. Κατά τη φάση της διαβούλευσης, η επίτροπος Κυριακίδου συναντήθηκε με 15 νέους για διάλογο πολιτικής για τη νεολαία σχετικά με την ψυχική υγεία, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Έτους Νεολαίας, για να ακούσειτις ιδιαίτερες ανησυχίεςτους. Η έκθεση του 2022με τίτλο Health at a Glanceανέφερε ότι 1 στους 2 νέους Ευρωπαίους ανέφεραν μη καλυπτόμενες ανάγκες και ότι η κατάθλιψη μεταξύ των νέων υπερδιπλασιάστηκε.
Πρέπει ιδιαίτερα να προστατεύσουμε τους νέους κατά τη διάρκεια των πλέον ευάλωτων και διαμορφωτικών ετών τους. Η ψηφιοποίηση — συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης- ασκεί αυξανόμενη πίεση στην ψυχική τους υγεία. Πρέπει να τους προστατεύσουμε από ακατάλληλο περιεχόμενο, κυβερνοεκφοβισμό, ρητορική μίσους, υπέρμετρη επιθετική (διαδικτυακή) εμπορία ανθυγιεινών τροφίμων και ποτών, πρότυπα ομορφιάς και αλκοόλ και καπνού.
Για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος, ένα ολόκληρο κεφάλαιο της ανακοίνωσης είναι αφιερωμένο στην ενίσχυση της ψυχικής τους υγείας και έχουν αναπτυχθεί τέσσερις εμβληματικές πρωτοβουλίες σε συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής. Μεταξύ άλλων, αποσκοπούν στην καλύτερη ακρόαση των παιδιών και των νέων σχετικά με ζητήματα ψυχικής υγείας, στην ανάπτυξη μιας εργαλειοθήκης πρόληψης που θα αντιμετωπίζει βασικούς καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία και στην καλύτερη προστασία των παιδιών στην ψηφιακή σφαίρα, στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
«Εστιάζουμε στην εξάλειψη του στιγματισμού»
Τέλος η κυρία Yvette Azzopardi αναφέρθηκε στο τι μπορούμε να περιμένουμε τους επόμενους μήνες και χρόνια για τη δράση στον τομέα της ψυχικής υγείας. Συγκεκριμένα ή κυρία Azzopardi επισήμανε τα εξής: «Εστιάζουμε τις προσπάθειές μας στην υλοποίηση των εμβληματικών πρωτοβουλιών της ανακοίνωσης για την ψυχική υγεία. Αυτό το πράττουμε από κοινού με τα κράτη μέλη μέσω της υποομάδας για την ψυχική υγεία της ομάδας εμπειρογνωμόνων για τη δημόσια υγεία, καθώς και με τα ενδιαφερόμενα μέρη μέσω του νέου δικτύου για την πλατφόρμα για την πολιτική υγείας της ΕΕ. Για παράδειγμα, θα στηρίξουμε τα κράτη μέλη της ΕΕ να αναπτύξουν κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για την εξάλειψη του στιγματισμού και την αντιμετώπιση των διακρίσεων κατά της ψυχικής υγείας.
Το πρόγραμμαEU4Health είναι διαθέσιμο για να στηρίξει τα κράτη μέλη στην επίτευξη μιας προσέγγισης για την ψυχική υγεία σε όλες τις πολιτικές. Επενδύουμε 9 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη ικανοτήτων στον τομέα της ψυχικής υγείας. Το έργο αυτό, το οποίο αναμένεται να ξεκινήσει το 2024, θα περιλαμβάνει ένα πολυεπιστημονικό πρόγραμμα κατάρτισης και ένα πρόγραμμα διασυνοριακών ανταλλαγών για επαγγελματίες του τομέα της υγείας και άλλους επαγγελματίες. Την περασμένη εβδομάδα κλείσαμε πρόσκληση υποβολής προτάσεων για βέλτιστες και ελπιδοφόρες πρακτικές στον τομέα της ψυχικής υγείας. Έχουμε λάβει περίπου 50 προτάσεις που θα αξιολογηθούν. Στη συνέχεια, θα στηρίξουμε τα κράτη μέλη που επιθυμούν να μεταφέρουν μια βέλτιστη ή ελπιδοφόρα πρακτική στη χώρα τους.
Ένα παράδειγμα όπου τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να μας βοηθήσουν είναι η ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού κώδικα για την ψυχική υγεία. Η ιδέα είναι ότι θα έχουμε τεκμηριωμένα και εύληπτα μηνύματα που θα ενδυναμώσουν τους πολίτες, θα συμβάλουν στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την ψυχική υγεία και θα βελτιώσουν τον γραμματισμό σε θέματα υγείας για την προώθηση της ψυχικής υγείας».
