Οι διαπραγματευτές δεν κατάφεραν να τηρήσουν μια κρίσιμη προθεσμία για την ολοκλήρωση μιας παγκόσμιας συνθήκης για τις πανδημίες, γεγονός που προκαλεί νέο συναγερμό ότι ο κόσμος παραμένει απροετοίμαστος για την επόμενη μεγάλη επιδημία.
Οι χώρες προσπαθούν να συμφωνήσουν στο πώς θα πρέπει να μοιράζονται πληροφορίες σχετικά με παθογόνους παράγοντες, όπως βακτήρια ή ιοί, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πανδημίες και σε ποια πρόσβαση σε εμβόλια, τεστ και θεραπείες που θα προκύψουν θα πρέπει να έχουν εγγυημένα σε αντάλλαγμα.
Αυτό το σύστημα «πρόσβασης σε παθογόνα και κατανομής οφελών» (Pabs) πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή πριν μπορέσει να τεθεί σε ισχύ η συμφωνία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τις πανδημίες, η οποία καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος θα πρέπει να ανταποκρίνεται σε μεγάλης κλίμακας επιδημίες στο μέλλον.
Ήταν «βαθιά λυπηρό» το ότι οι χώρες απέτυχαν να καταλήξουν σε συμφωνία πριν από τη φετινή Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας στη Γενεύη, δήλωσαν σε ανακοίνωσή τους η Έλεν Τζόνσον Σερλίφ, πρώην πρόεδρος της Λιβερίας, και η Χέλεν Κλαρκ, πρώην πρωθυπουργός της Νέας Ζηλανδίας, οι οποίες προέδρευσαν από κοινού της Ανεξάρτητης Επιτροπής του ΠΟΥ για την Ετοιμότητα και Αντίδραση σε Πανδημίες.
Η επιτροπή είχε προτείνει μια συμφωνία για τις πανδημίες πριν από πέντε χρόνια, αφού εξέτασε τη διεθνή αντίδραση στην Covid-19 και διαπίστωσε ότι εκατομμύρια ζωές θα μπορούσαν να είχαν σωθεί με μια ταχύτερη και πιο συντονισμένη αντίδραση. «Αν εμφανιζόταν σήμερα ένας νέος παθογόνος παράγοντας, ο κόσμος παραμένει σε μεγάλο βαθμό απροετοίμαστος. Η έλλειψη δράσης για την πρόληψη και την προετοιμασία απέναντι στην επόμενη πανδημική απειλή αποτελεί ασέβεια προς την ανθρωπότητα», αναφέρεται στην ανακοίνωση.
Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, κάλεσε τα κράτη να «συνεχίσουν να προσεγγίζουν τα εκκρεμή ζητήματα με αίσθημα επείγοντος, επειδή η επόμενη πανδημία είναι θέμα χρόνου, όχι πιθανότητας».
Οι παγκόσμιοι ηγέτες ανακοίνωσαν για πρώτη φορά σχέδια για μια συνθήκη πανδημίας τον Μάρτιο του 2021. Ωστόσο, τα υψηλά επίπεδα δυσπιστίας μεταξύ πλουσιότερων και φτωχότερων χωρών έχουν επιβραδύνει την πρόοδο. Ένα πρόβλημα ήταν η έκταση της παραπληροφόρησης που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συμπεριλαμβανομένων ψευδών ισχυρισμών ότι η συμφωνία θα παραχωρούσε εθνική κυριαρχία στον ΠΟΥ.
Η συμφωνία για τις πανδημίες εγκρίθηκε τελικά τον Μάιο του 2025 και χαιρετίστηκε ως «νίκη για τη δημόσια υγεία», ιδιαίτερα στο πλαίσιο της κατακερματισμένης παγκόσμιας συνεργασίας και της αποχώρησης των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ.
Ωστόσο, η συμφωνία εγκρίθηκε μόνο με το να μετατεθεί το δύσκολο ζήτημα του Pabs σε παράρτημα της κύριας συνθήκης, υπό την προϋπόθεση περαιτέρω διαπραγματεύσεων. Η συμφωνία τίθεται σε ισχύ 30 ημέρες μετά την επικύρωσή της από 60 χώρες, αλλά δεν θα ανοίξει για υπογραφές μέχρι να ολοκληρωθεί το παράρτημα.
Η βασική διαφωνία είναι γενικά μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών. Διαπραγματευτικές ομάδες όπως η Ομάδα για την Ισότητα και η Ομάδα της Αφρικής ζητούν ένα τυποποιημένο συμβόλαιο που να καθιστά υποχρεωτικό για τις φαρμακευτικές εταιρείες να μοιράζονται οποιαδήποτε ιατρικά προϊόντα αναπτυχθούν ως αποτέλεσμα της κοινοποίησης επικίνδυνων παθογόνων από τις χώρες.
Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν υποστηρίξει ότι αυτό θα μπορούσε να περιορίσει την έρευνα και ανάπτυξη και φέρεται να πρότειναν ένα υβριδικό μοντέλο, με συνδυασμό υποχρεωτικών και εθελοντικών απαιτήσεων.
Το σχέδιο ήταν να παρουσιαστεί ένα συμφωνημένο σύστημα Pabs προς έγκριση στη Γενεύη αυτόν τον μήνα. Ωστόσο, ανακοίνωση των διαπραγματευτών ανέφερε ότι χρειάζεται περισσότερος χρόνος, προτείνοντας ως νέα προθεσμία τη Συνέλευση Υγείας του 2027.
Πηγή: Guardian
