Ένα στα τέσσερα παιδιά, ηλικίας 7-9 ετών, στην Ευρώπη είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά, η Ελλάδα κατατάσσεται στη 2η θέση ως προς την παχυσαρκία και στην 3η ως προς την υπερβαρότητα. Παράλληλα, το 18% των γονέων ή φροντιστών φαίνεται να υποεκτιμούν την κατάσταση των παιδιών τους με υπερβαρότητα ή παχυσαρκία.
Τα ευρήματα για το πρόβλημα της παχυσαρκίας στην Ελλάδα δεν είναι καινούρια, καθώς από το 2010 που το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος (ΔΙΠΑΕ) συμμετέχει σε πρόγραμμα του ΠΟΥ για την παρακολούθηση της παιδικής παχυσαρκίας στην Ευρώπη διαπιστώνεται πως συνολικά οι χώρες του Νότου έχουν πολύ υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας, και η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στις πρώτες θέσεις της σχετικής κατάταξης.
Ανησυχητικά υψηλά ποσοστά
Συγκεκριμένα, το ποσοστό υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών στην Ελλάδα κυμαίνεται τα τελευταία χρόνια από 30 έως 42%, ενώ ποσοστό 15-20% αυτού αντιστοιχεί σε παχύσαρκα παιδιά. Στις μικρότερες ηλικίες, τα ποσοστά αυτά κατανέμονται ισομερώς μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, τάση που διαφοροποιείται καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, με τα ποσοστά παχυσαρκίας στα κορίτσια να παρουσιάζουν μείωση. Ταυτόχρονα, υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας καταγράφονται σε περιοχές όπου διαβιούν κοινωνικά και οικονομικά ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες.
Τα παραπάνω στοιχεία παρουσίασε η καθηγήτρια του τμήματος Επιστημών Διατροφής και Διαιτολογίας του ΔΙΠΑΕ Μαρία Χασαπίδου, σε συνέντευξη Τύπου στην Αλεξάνδρεια Πανεπιστημιούπολη στη Σίνδο, με αφορμή την ολοκλήρωση των δράσεων που υλοποίησε το Πανεπιστήμιο στο πλαίσιο του προγράμματος «Τροφή για Δράση», το οποίο αποτελεί πυλώνα της Εθνικής Δράσης κατά της παιδικής παχυσαρκίας.
Η αυξημένη κατανάλωση ροφημάτων και χυμών με ζάχαρη και η ταυτόχρονη μειωμένη κατανάλωση νερού, η παράλειψη κατανάλωσης πρωινού και η κατανάλωση μη υγιεινών ενδιάμεσων γευμάτων, τα μειωμένα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας και ο παρατεταμένος χρόνος καθιστικών δραστηριοτήτων και ενασχόλησης με οθόνες αναγνωρίζονται ως συμπεριφορές που συσχετίζονται πιο συχνά με τον κίνδυνο εμφάνισης παιδικής παχυσαρκίας.
Μέσα από την πρωτοβουλία «Τροφή για Δράση», στην οποία συμμετέχουν 13 ελληνικά πανεπιστήμια, αναπτύχθηκαν τέσσερις εργαλειοθήκες (toolboxes) με εκπαιδευτικό υλικό κατάλληλο για όλες τις βαθμίδες υποχρεωτικής εκπαίδευσης, στοχεύοντας σε τέσσερις βασικές συμπεριφορές: Στην επαρκή κατανάλωση νερού και ταυτόχρονη μείωση της κατανάλωσης ροφημάτων και χυμών με ζάχαρη και γλυκαντικά, στην κατανάλωση πρωινού ή/και υγιεινών ενδιάμεσων γευμάτων, στην επαρκή σωματική δραστηριότητα και στη μείωση του χρόνου καθιστικής ζωής και ιδιαίτερα του χρόνου ενασχόλησης με οθόνες.
Οι δράσεις στην Κεντρική Μακεδονία
Στην Κεντρική Μακεδονία, το πρόγραμμα υλοποιήθηκε από το ΔΙΠΑΕ και το ΑΠΘ στις περιοχές της Ανατολικής Θεσσαλονίκης, της Χαλκιδικής, της Πέλλας, των Γρεβενών, της Κοζάνης και του Κιλκίς, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ) και τη UNICEF, στο πλαίσιο του Εθνικού Δικτύου Συνεργαζόμενων Φορέων της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Υγείας. Το Δίκτυο συστάθηκε στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης κατά της παιδικής παχυσαρκίας, η οποία υλοποιείται από το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF εντός τους Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0 με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU.
Οι δράσεις στην Κεντρική Μακεδονία, με περιεχόμενο βασισμένο στις εργαλειοθήκες, υλοποιήθηκαν από διατροφολόγους, ειδικούς φυσικής αγωγής, και εθελοντές φοιτητές. Μεταξύ άλλων πραγματοποιήθηκαν σεμινάρια ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης προς 1.025 εκπαιδευτικούς, γονείς και φροντιστές, δύο φεστιβάλ υγείας και άσκησης και ένας διαγενεακός μαραθώνιος με συνολική συμμετοχή 460 μαθητών και 150 ενηλίκων, σύσταση, υποστήριξη και εξοπλισμός δύο σχολείων-κόμβων σε Θεσσαλονίκη και Κιλκίς με υλοποίηση δράσεων τους σε περίπου 500 μαθητές και την κοινότητα, υλοποίηση βιωματικών προγραμμάτων θερινής κατασκήνωσης, χαρτογράφηση δημόσιων χώρων αθλητισμού και πρασίνου, καθώς και συλλογή και σύνταξη οδηγών καλών πρακτικών για το σύνολο των δραστηριοτήτων και περιοχών.
«Η ολοκλήρωση του προγράμματος σηματοδοτείται με μεγάλη επιτυχία, έχοντας ευαισθητοποιήσει μαθητές, εκπαιδευτικούς και την ευρύτερη κοινότητα μέσω πολυάριθμης συμμετοχής από όλες τις περιοχές. Η στενή συνεργασία του ΔΙΠΑΕ με φορείς που συμμετείχαν ενεργά στην Περιφερειακή Ομάδα Δράσης εκπροσωπώντας την τοπική αυτοδιοίκηση, την εκπαιδευτική κοινότητα, την κοινωνία των πολιτών, και τον ακαδημαϊκό χώρο, θέτει τα θεμέλια και αφήνει παρακαταθήκη για επόμενες δράσεις με κοινό στόχο να διαμορφώσουμε ένα πιο υγιές μέλλον για τα παιδιά μας», ανέφεραν οι εκπρόσωποι της επιστημονικής ομάδας του ΔΙΠΑΕ.
Η Εθνική Δράση
Η Εθνική Δράση για την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο πρόγραμμα, με στόχο την πρόληψη και την καταπολέμηση της, μέσω της προώθησης και υιοθέτησης υγιεινών διατροφικών συνηθειών και σωματικής άσκησης. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν ακαδημαϊκοί, δάσκαλοι, καθηγητές, επαγγελματίες υγείας, παιδίατροι, διαιτολόγοι, διακεκριμένοι σεφ, γονείς και παιδιά, αθλητικά σωματεία, τοπικοί φορείς και κοινότητες. Είναι το πρώτο πρόγραμμα που υλοποιείται σε όλη την επικράτεια, καλύπτοντας τις ανάγκες των παιδιών ηλικίας 0-17 ετών και των οικογενειών τους, σε επίπεδο πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας πρόληψης.
Τα παιδιά ηλικίας 0-17 ετών και οι οικογένειές τους, μέσα από τις επισκέψεις σε γιατρούς μπορούν να λάβουν κλινική εκτίμηση και παραπομπή για την υγεία, την ανάπτυξη, τη διατροφική κατάσταση των παιδιών τους και τους παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την παιδική παχυσαρκία και τον τρόπο εξάλειψής τους.
Σε παιδιά με παχυσαρκία και τις οικογένειές τους παρέχεται υποστήριξη με δωρεάν συμβουλευτικές συνεδρίες σχετικά με τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και τις συμπεριφορές υγείας από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
