Πρόκειται για μια προληπτική δράση ορόσημο που θα μπορούσε να συμβάλει στην αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας αντιμετώπισης του HIV. Οι κατευθυντήριες γραμμές εκδόθηκαν στο πλαίσιο του 13ου συνεδρίου της Διεθνούς Εταιρείας AIDS (IAS 2025) για την επιστήμη του HIV, στο Κιγκάλι της Ρουάντα.

Το LEN, το πρώτο ενέσιμο προϊόν PrEP που χορηγείται δύο φορές το χρόνο, προσφέρει μια εξαιρετικά αποτελεσματική, μακράς δράσης εναλλακτική λύση σε σχέση με τα καθημερινά από του στόματος χάπια και άλλες επιλογές μικρότερης διάρκειας δράσης. Με μόλις δύο δόσεις ετησίως, το LEN αποτελεί ένα μετασχηματιστικό βήμα προς τα εμπρός στην προστασία των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο να προσβληθούν από τον ιό HIV -ιδιαίτερα εκείνων που αντιμετωπίζουν προκλήσεις με την καθημερινή τήρηση, το στίγμα ή την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

«Κρίσιμο βήμα προς τα εμπρός»

«Ενώ ένα εμβόλιο κατά του HIV παραμένει άπιαστο όνειρο, η λενακαπαβίρη είναι η αμέσως επόμενη καλύτερη λύση: ένα αντιρετροϊκό μακράς δράσης που έχει αποδειχθεί σε δοκιμές ότι προλαμβάνει σχεδόν όλες τις λοιμώξεις από τον HIV μεταξύ των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο», δήλωσε ο Δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ. «Η κυκλοφορία των νέων κατευθυντήριων γραμμών του ΠΟΥ, παράλληλα με την πρόσφατη έγκριση του FDA, σηματοδοτεί ένα κρίσιμο βήμα προς τα εμπρός για την επέκταση της πρόσβασης σε αυτό το ισχυρό εργαλείο. Ο ΠΟΥ έχει δεσμευτεί να συνεργαστεί με τις χώρες και τους εταίρους για να διασφαλίσει ότι αυτή η καινοτομία θα φτάσει στις κοινότητες το συντομότερο δυνατό και με ασφάλεια».

Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές έρχονται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς οι προσπάθειες πρόληψης του HIV παραμένουν στάσιμες, με 1,3 εκατομμύρια νέες μολύνσεις από τον HIV να συμβαίνουν το 2024 -με δυσανάλογο αντίκτυπο στους βασικούς πληθυσμούς και τους πληθυσμούς προτεραιότητας, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων στο σεξ, των ανδρών που κάνουν σεξ με άνδρες, των διαφυλικών ατόμων, των ατόμων που κάνουν ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών, των ατόμων που βρίσκονται σε φυλακές και των παιδιών και εφήβων. Η σύσταση του ΠΟΥ για το LEN σηματοδοτεί μια αποφασιστική κίνηση για την επέκταση και τη διαφοροποίηση της πρόληψης του HIV, δίνοντας στους ανθρώπους περισσότερες επιλογές για να πάρουν τον έλεγχο της υγείας τους με επιλογές που ταιριάζουν στη ζωή τους.

Το εμπόδιο που απομακρύνεται

Στο πλαίσιο αυτών των κατευθυντήριων γραμμών, ο ΠΟΥ συνέστησε μια προσέγγιση της δημόσιας υγείας για τις δοκιμές HIV με τη χρήση ταχέων δοκιμών HIV για την υποστήριξη της χορήγησης ενέσιμης PrEP μακράς δράσης, συμπεριλαμβανομένης της LEN και της καμποτεγκραβίρης (CAB-LA). Η σύσταση για απλουστευμένες εξετάσεις καταργεί ένα σημαντικό εμπόδιο πρόσβασης, εξαλείφοντας τις πολύπλοκες, δαπανηρές διαδικασίες και επιτρέποντας την παροχή της PrEP μακράς δράσης στην κοινότητα μέσω φαρμακείων, κλινικών και τηλε-υγείας.

Τα επόμενα βήματα

Η LEN εντάσσεται στις άλλες συνιστώμενες από τον ΠΟΥ επιλογές PrEP, συμπεριλαμβανομένης της καθημερινής από του στόματος PrEP, της ενέσιμης καμποτεγκραβίρης και του κολπικού δακτυλίου δαπιβιρίνης, ως μέρος ενός αυξανόμενου οπλοστασίου εργαλείων για τον τερματισμό της επιδημίας HIV. Ενώ η πρόσβαση στο LEN εκτός κλινικών δοκιμών παραμένει προς το παρόν περιορισμένη, ο ΠΟΥ προτρέπει τις κυβερνήσεις, τους δωρητές και τους εταίρους στον τομέα της παγκόσμιας υγείας να αρχίσουν αμέσως την εξάπλωση του LEN στο πλαίσιο των εθνικών συνδυαστικών προγραμμάτων πρόληψης του HIV -με παράλληλη συλλογή βασικών δεδομένων σχετικά με την πρόσληψη, τη συμμόρφωση και τον αντίκτυπο στον πραγματικό κόσμο.

Πρόσθετες συστάσεις του ΠΟΥ στο IAS 2025

Για πρώτη φορά, οι κατευθυντήριες γραμμές του ΠΟΥ για τη θεραπεία περιλαμβάνουν σαφή σύσταση για τη χρήση της ενέσιμης καμποτεγκραβίρης μακράς δράσης και ριλπιβιρίνης (CAB/RPV) ως εναλλακτική επιλογή εναλλαγής της αντιρετροϊκής θεραπείας (ART) για ενήλικες και εφήβους που έχουν επιτύχει πλήρη καταστολή του ιού με την από του στόματος ART και δεν έχουν ενεργή λοίμωξη από ηπατίτιδα Β. Η προσέγγιση αυτή έχει σχεδιαστεί για να στηρίξει τα άτομα που ζουν με τον HIV και αντιμετωπίζουν προβλήματα προσκόλλησης στα από του στόματος χορηγούμενα σχήματα.

Οι επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την ενσωμάτωση της παροχής υπηρεσιών περιλαμβάνουν συστάσεις για την ενσωμάτωση των υπηρεσιών για τον HIV με μη μεταδοτικές ασθένειες, όπως η υπέρταση και ο διαβήτης, καθώς και της φροντίδας ψυχικής υγείας για την κατάθλιψη, το άγχος και τις διαταραχές χρήσης αλκοόλ στις υπηρεσίες για τον HIV, παράλληλα με παρεμβάσεις για την υποστήριξη της συμμόρφωσης με την ART. Επιπλέον, οι νέες κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση των ασυμπτωματικών ΣΜΝ συνιστούν τον έλεγχο της γονόρροιας και/ή των χλαμυδίων σε βασικούς πληθυσμούς και πληθυσμούς προτεραιότητας.

Για τα άτομα που ζουν με HIV και νοσούν από mpox, συνιστάται έντονα η ταχεία έναρξη της ART. Επιπλέον, συνιστάται η έγκαιρη εξέταση για HIV σε άτομα που παρουσιάζουν υποψία ή επιβεβαιωμένη λοίμωξη mpox. Οι τυποποιημένες διαδικασίες λειτουργίας του ΠΟΥ δίνουν περαιτέρω έμφαση στον έλεγχο HIV και σύφιλης για όλα τα άτομα με υποψία ή επιβεβαιωμένη mpox.

Νέες επιχειρησιακές οδηγίες

Ανταποκρινόμενος στις ευρύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα προγράμματα για τον HIV, ο ΠΟΥ εξέδωσε επίσης νέες επιχειρησιακές οδηγίες για τη διατήρηση των υπηρεσιών προτεραιότητας για τον HIV σε ένα μεταβαλλόμενο τοπίο χρηματοδότησης. Στόχος της καθοδήγησης είναι να παράσχει ένα σταδιακό πλαίσιο που θα βοηθήσει τις χώρες να δώσουν προτεραιότητα στις υπηρεσίες, να αξιολογήσουν τους κινδύνους, να παρακολουθήσουν τις διαταραχές και να προσαρμόσουν τα συστήματα για την προστασία των αποτελεσμάτων της υγείας και τη διατήρηση της προόδου.

«Έχουμε τα εργαλεία και τη γνώση για να τερματίσουμε το AIDS ως πρόβλημα δημόσιας υγείας», δήλωσε η Δρ Meg Doherty, Διευθύντρια του Τμήματος Παγκόσμιων Προγραμμάτων HIV, Ηπατίτιδας και ΣΜΝ του ΠΟΥ και μελλοντική Διευθύντρια Επιστήμης, Έρευνας, Αποδεικτικών Στοιχείων και Ποιότητας για την Υγεία. «Αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι η τολμηρή εφαρμογή αυτών των συστάσεων, βασισμένη στην ισότητα και τροφοδοτούμενη από τις κοινότητες».

Μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας

Ο HIV παραμένει ένα μείζον παγκόσμιο ζήτημα δημόσιας υγείας. Μέχρι το τέλος του 2024, εκτιμάται ότι 40,8 εκατομμύρια άνθρωποι θα ζουν με τον ιό HIV, με το 65% αυτών να εκτιμάται ότι ζουν στην αφρικανική περιφέρεια του ΠΟΥ. Περίπου 630.000 άνθρωποι πέθαναν από αιτίες που σχετίζονται με τον HIV σε παγκόσμιο επίπεδο και περίπου 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι απέκτησαν τον HIV, συμπεριλαμβανομένων 120.000 παιδιών. Η πρόσβαση στην ART συνεχίζει να διευρύνεται, με 31,6 εκατομμύρια ανθρώπους να λαμβάνουν θεραπεία το 2024, από 30,3 εκατομμύρια το 2023.

Σε μια εποχή μειωμένης χρηματοδότησης για τον HIV και την υγεία, οι νέες και επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές του ΠΟΥ προσφέρουν πρακτικές, τεκμηριωμένες στρατηγικές για τη διατήρηση της δυναμικής. Με την επέκταση των επιλογών πρόληψης και θεραπείας, την απλούστευση της παροχής υπηρεσιών και την προώθηση της ενσωμάτωσης με ευρύτερες υπηρεσίες υγείας, υποστηρίζουν πιο αποτελεσματικές, δίκαιες και ανθεκτικές απαντήσεις στον HIV. Τώρα είναι η στιγμή για τολμηρή εφαρμογή ώστε να διασφαλιστεί ότι αυτά τα κέρδη μεταφράζονται σε πραγματικό αντίκτυπο.