Η ναλοξόνη είναι η ουσία που μπορεί κυριολεκτικά να αντιστρέψει τις επιδράσεις που έχει ένα οπιοειδές (όπως η ηρωίνη) στον οργανισμό και χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις υπερβολικής δόσης αυτού με σκοπό να επαναφέρει στην ζωή τον άνθρωπο σε κίνδυνο.
Χρησιμοποιείται συνήθως για να αντιμετωπιστεί η αναπνευστική ανεπάρκεια που προκαλείται από την υπερδοσολογία οπιοειδών. Επίσης, μπορεί να συνδυαστεί σε ένα χάπι με οπιοειδές ώστε να μειωθούν οι παρενέργειες της υπερδοσολογίας. Όταν χορηγείται ενδοφλέβια, η δράση της αρχίζει εντός δύο λεπτών, ενώ σε ενδομυϊκή χορήγηση εντός πέντε λεπτών. Μια άλλη οδός χορήγησης είναι η χορήγηση με σπρέι στη μύτη. Η δράση της ναλοξόνης διαρκεί περίπου μισή με μία ώρα. Απαιτούνται πολλαπλές δόσεις, καθώς η διάρκεια δράσης των περισσότερων οπιοειδών είναι μεγαλύτερη από αυτή της ναλοξόνης.
Η χορήγηση σε άτομα με εθισμό σε οπιοειδή μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα στέρησης, όπως ανησυχία, ναυτία, εμετούς, ταχυκαρδία και εφίδρωση. Για την αποφυγή του στερητικού συνδρόμου, μπορούν να δοθούν μικρές δόσεις κάθε λίγα λεπτά μέχρι να επιτευχθεί η επιθυμιτή δράση. Σε ασθενείς με προηγούμενη καρδιακή πάθηση ή παίρνουν φάρμακα τα οποία επηρεάζουν αρνητικά την καρδιά έχουν αναφερθεί περαιτέρω καρδιακά προβλήματα.Φαίνεται να είναι ασφαλές στην κύηση, ύστερα από τη χορήγησή του σε περιορισμένο αριθμό γυναικών.Η ναλοξόνη είναι μη εκλεκτικός ανταγωνιστής των υποδοχέων των οπιοειδών και δρα αναστρέφοντας την καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος και του αναπνευστικού συστήματος που προκαλούν τα οπιοειδή.
Η ναλοξόνη πατενταρίστηκε το 1961 και εγκρίθηκε η χορήγησή της για την υπερδοσολογία οπιοειδών στις ΗΠΑ το 1971. Ανήκει στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του ΠΟΥ.
Η σύσταση της ναλοξόνης
Η ναλοξόνη (naloxone) είναι ένα ημισυνθετικό παράγωγο της μορφίνης (N-αλλυλο-νορ-οξυμορφόνη) και εξειδικευμένος ανταγωνιστής οπιοειδών που δρα συναγωνιστικά σε υποδοχείς οπιοειδών. Παρουσιάζει πολύ υψηλή χημική συγγένεια προς τις θέσεις των υποδοχέων οπιοειδών και συνεπώς εκτοπίζει τόσο τους αγωνιστές οπιοειδών όσο και μερικώς ανταγωνιστές, όπως την πενταζοκίνη, για παράδειγμα, αλλά επίσης και τη ναλορφίνη. Επίσης, μπορεί να αντιστρέψει τις ψυχομιμητικές και δυσφορικές επιδράσεις των αγωνιστών-ανταγωνιστών, όπως της πενταζοκίνης. Στα υγιή άτομα η ναλοξόνη δεν έχει καμία επίδραση, στους χρήστες όμως μπορεί να προλάβει το θάνατο και να αποβεί σωτήρια.
Τι αλλάζει για τους ουσιοεξαρτώμενους μετά την υπουργική απόφαση
Εδώ και χρόνια, η διεύρυνση της χρήσης της ναλοξόνης αποτελούσε πάγιο αίτημα των χρηστών ψυχοδραστικών ουσιών και των Φορέων και των Οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στο πεδίο, με σκοπό την άμεση και αποτελεσματικότερη παροχή φροντίδας στους ουσιοεξαρτώμενους. Το αίτημα αυτό ικανοποιήθηκε με την υπογραφή Υπουργικής Απόφασης, η οποία καθορίζει τις προϋποθέσεις χορήγησης, συνταγογράφησης και διάθεσης της ναλοξόνης.
Ας σημειωθεί ότι πριν την απόφαση, στην Ελλάδα, μόνο γιατροί μπορούσαν να χορηγήσουν τη ναλοξόνη, γι’ αυτό και χρησιμοποιούταν σχεδόν αποκλειστικά στα επείγοντα των νοσοκομείων. Ως εκ τούτου, ήταν σπάνια εφικτή η έγκαιρη παρέμβαση σε περιπτώσεις υπερδοσολογίας. Στην πλειονότητα αυτών των περιπτώσεων δεν υπήρχε το χρονικό περιθώριο ή ήταν αρκετά περιορισμένο ώστε να διακομιστεί έγκαιρα ο χρήστης στο νοσοκομείο. Ας σημειωθεί ότι ούτε οι διασώστες του ΕΚΑΒ δε μπορούσαν να χορηγήσουν τη σωτήρια φαρμακευτική ουσία.
