Τα κακόφημα βακτήρια παίρνουν την εκδίκηση τους αφού οι επιστήμονες έχουν δει σε αυτά ιδιότητες που μπορούν να τα μετατρέψουν σε ισχυρά όπλα κατά του καρκίνου, παρεμβαίνοντας σε αυτά γενετικά ώστε να στοχεύουν και να καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα, όπως επισημαίνει σε σχετικό του άρθρο ο , καθηγητής Βιοιατρικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Anglia Ruskin.
Η χρήση βακτηρίων για την καταπολέμηση του καρκίνου χρονολογείται από τη δεκαετία του 1860, όταν ο William B. Coley, που συχνά αποκαλείται πατέρας της ανοσοθεραπείας, έκανε ένεση βακτηρίων που ονομάζονται στρεπτόκοκκοι σε έναν νεαρό ασθενή με μη χειρουργήσιμο καρκίνο των οστών. Παραδόξως, αυτή η αντισυμβατική προσέγγιση οδήγησε στη συρρίκνωση του όγκου, σηματοδοτώντας ένα από τα πρώτα παραδείγματα ανοσοθεραπείας.
Τις επόμενες δεκαετίες, ως επικεφαλής της Υπηρεσίας Οστικών Όγκων στο Νοσοκομείο Memorial της Νέας Υόρκης, ο Coley χορήγησε σε περισσότερους από 1.000 καρκινοπαθείς βακτήρια ή βακτηριακά προϊόντα. Τα προϊόντα αυτά έγιναν γνωστά ως τοξίνες του Coley.
Παρά το πολλά υποσχόμενο ντεμπούτο, η πρόοδος στις θεραπείες του καρκίνου με βάση τα βακτήρια ήταν αργή. Η ανάπτυξη της ακτινοθεραπείας και της χημειοθεραπείας επισκίασε το έργο του Coley και η προσέγγισή του αντιμετώπισε τον σκεπτικισμό της ιατρικής κοινότητας.
Ωστόσο, η σύγχρονη ανοσολογία έχει δικαιώσει πολλές από τις αρχές του Coley , δείχνοντας ότι ορισμένοι καρκίνοι είναι πράγματι πολύ ευαίσθητοι σε ένα ενισχυμένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Πώς λειτουργούν οι θεραπείες καρκίνου με βάση τα βακτήρια
Οι θεραπείες αυτές εκμεταλλεύονται τη μοναδική ικανότητα ορισμένων βακτηρίων να πολλαπλασιάζονται στο εσωτερικό των όγκων. Το χαμηλό οξυγόνο, ο όξινος και νεκρός ιστός στην περιοχή γύρω από τον καρκίνο - το «μικροπεριβάλλον» του όγκου (μια περιοχή που με ενδιαφέρειιδιαίτερα) - δημιουργεί μια ιδανική θέση για την ανάπτυξη ορισμένων βακτηρίων. Μόλις βρεθούν εκεί, τα βακτήρια μπορούν, θεωρητικά, να σκοτώσουν άμεσατα καρκινικά κύτταρα ή να ενεργοποιήσουν τις ανοσολογικές αντιδράσεις του οργανισμού κατά του καρκίνου. Ωστόσο, διάφορες δυσκολίες έχουν εμποδίσει την ευρεία υιοθέτηση αυτής της προσέγγισης.
Οι ανησυχίες για την ασφάλεια είναι υψίστης σημασίας, διότι η εισαγωγή ζωντανών βακτηρίων στο σώμα ενός ασθενούς μπορεί να προκαλέσει βλάβη. Οι ερευνητές πρέπει να εξασθενήσουν (αποδυναμώσουν) προσεκτικά τα βακτηριακά στελέχη για να διασφαλίσουν ότι δεν θα βλάψουν τους υγιείς ιστούς. Επιπλέον, ο έλεγχος της συμπεριφοράς των βακτηρίων εντός του όγκου και η αποτροπή της εξάπλωσής τους σε άλλα μέρη του σώματος αποτελεί πρόκληση.
Τα βακτήρια ζουν μέσα μας, γνωστά ως μικροβίωμα, και οι θεραπείες, οι ασθένειες και, φυσικά, τα νέα βακτήρια που εισέρχονται στον οργανισμό μπορούν να επηρεάσουν αυτό το φυσικό περιβάλλον. Ένα άλλο σημαντικό εμπόδιο ήταν η ελλιπής κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα βακτήρια αλληλεπιδρούν με το πολύπλοκο μικροπεριβάλλον του όγκουκαι το ανοσοποιητικό σύστημα.
Παραμένουν ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο βελτιστοποίησης των βακτηριακών στελεχών για μέγιστη αντικαρκινική δράση με ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση των παρενεργειών. Οι ερευνητές δε δεν έχουν ακόμα βεβαιότητες για τη δόση.
Πρόσφατες εξελίξεις
Παρά τις προκλήσεις αυτές, οι πρόσφατες εξελίξεις σε επιστημονικούς τομείς, όπως η συνθετική βιολογία και η γενετική μηχανική, έχουν δώσει νέα πνοή στον τομέα. Οι επιστήμονες μπορούν πλέον να προγραμματίσουν βακτήριαμε εξελιγμένες λειτουργίες, όπως η παραγωγή και η παροχή συγκεκριμένων αντικαρκινικών παραγόντων απευθείας μέσα στους όγκους.
Αυτή η στοχευμένη προσέγγιση θα μπορούσε να ξεπεράσει ορισμένους περιορισμούς των παραδοσιακών θεραπειών για τον καρκίνο, όπως οι παρενέργειες και η αδυναμία προσέγγισης βαθύτερων ιστών του όγκου.
Οι έρευνες δείχνουν ότι οι θεραπείες με βάση τα βακτήρια θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα υποσχόμενες για ορισμένους τύπους καρκίνου. Η αντιμετώπιση των συμπαγών όγκων, ιδίως εκείνων που έχουν κακή αιμάτωση και είναι ανθεκτικοί στις συμβατικές θεραπείες, θα μπορούσε να επωφεληθεί περισσότερο από αυτή την προσέγγιση.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου, ο καρκίνος των ωοθηκών και ο μεταστατικός καρκίνος του μαστούείναι μεταξύ των καρκίνων υψηλής θνησιμότητας που οι ερευνητές στοχεύουν με αυτές τις καινοτόμες θεραπείες.
Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Για παράδειγμα, οι ερευνητές έχουν τροποποιήσει στελέχη βακτηρίων E coli ώστε να παραδίδουν μικρά θραύσματα πρωτεϊνών όγκου στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, εκπαιδεύοντάς τα αποτελεσματικά να αναγνωρίζουνκαι να επιτίθενται στα καρκινικά κύτταρα. Σε πειραματόζωα, η προσέγγιση αυτή οδήγησε σε συρρίκνωση του όγκου και, μερικές φορές, σε πλήρη εξάλειψη.
Αξιοποιώντας αυτούς τους μηχανισμούς, οι βακτηριακές θεραπείες μπορούν να αποικίσουν επιλεκτικά τους όγκους, ενώ παράλληλα να αφήσουν άθικτους σε μεγάλο βαθμό τους υγιείς ιστούς, ξεπερνώντας ενδεχομένως τους περιορισμούς των συμβατικών θεραπειών για τον καρκίνο.
Μένει τώρα να γίνουν όσο το δυνατόν περισσότερες δοκιμές σε ανθρώπους για να δοθούν απαντήσεις σχετικά με το αν αυτή η προσέγγιση λειτουργεί, ελέγχοντας ή εξαλείφοντας τον καρκίνο και, φυσικά, αν υπάρχουν παρενέργειες.
