To εμβόλιο κατά του κορονοϊού, το οποίο παρασκευάζει η Astrazeneca μαζί με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ήταν το τρίτο χρονικά που παρουσίασε δεδομένα αποτελεσματικότητας σε μεγάλης κλίμακας κλινικές δοκιμές μετά από αυτα της Pfizer με την Biontech και της Moderna.
Ειδικότερα, τo υποψήψιο εμβόλιο που παρασκευάζει η Astrazeneca σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ανακοινώθηκε πρόσφατα ότι παρουσίασε διάμεση αποτελέσματικότητα ύψους 70%. Πώς προέκυψε, όμως, αυτό το ποσοστό; Όταν οι εθελοντές έλαβαν δύο «υψηλές» δόσεις η προστασία ήταν 62%, αλλά αυτό αυξήθηκε στο 90% όταν δόθηκε στους ανθρώπους μια «χαμηλή» δόση ακολουθούμενη από μια υψηλή.
Το εμβόλιο της Οξφόρδης μπορεί να υπολείπεται, βέβαια σε αποτελεσματικότητα σε σχέση με τα άλλα 2 (Pfizer, Moderna). Δαθέτει, όμως, 2 συγκριτικά πλειονεκτήματα. Είναι πολύ φτηνότερο, και είναι ευκολότερο να αποθηκευτεί και να πάειι σε κάθε γωνία του κόσμου σε σχέση με τα άλλα δύο.
Πολλοί, πάντως, είναι εκείνοι που έχουν ερωτήματα για το οικονομικότερο εμβόλιο της Astrazeneca, η οποία θα μπορούσε να παράξει μέχρι και 3,75 εκατ. δόσεις το 2021.
Που οφείλεται η διαφορά στην αποτελεσματικότητα
Το εμβόλιο χρησιμοποιεί έναν εξασθενημένο αδενοϊό απομονωμένο από χιμπατζήδες. Οι ερευνητές της Οξφόρδης τροποποίησαν τον αδενοϊό για να κρατήσουν το γονίδιο που κωδικοποιεί την ακίδα, την επιφανειακή πρωτεΐνη του SARS-CoV-2, την ιογενή αιτία της COVID-19. Στις αρχές της μελέτης του Ηνωμένου Βασιλείου, οι ερευνητές παρατήρησαν ένα σφάλμα παρασκευής που οδήγησε την AstraZeneca να γεμίσει φιαλίδια με το ήμισυ της προβλεπόμενης δόσης. (Η AstraZeneca και οι ερευνητές της μελέτης δεν απάντησαν σε αιτήματα για να εξηγήσουν πώς συνέβη το κατασκευαστικό λάθος.)
Αντί να αποσύρει τους ανθρώπους από τη μελέτη που είχαν ήδη λάβει τη χαμηλότερη δόση, η ομάδα τροποποίησε το πρωτόκολλο της δοκιμής για να συγκρίνουν τους ανθρώπους που έλαβαν μισή δόση ακολουθούμενη από μια πλήρη δόση με εκείνες που έλαβαν τις δύο πλήρεις δόσεις. Η μελέτη συγκρίνει τα εμβολιασμένα άτομα με ομάδες ελέγχου που έλαβαν είτε ένα μηνιγγιτιδοκοκκικό εμβόλιο είτε ένα εμβόλιο εικονικού φαρμάκου.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του προγράμματος US Warp Speed, Moncef Slaoui, το υψηλότερο επίπεδο αποτελεσματικότητας στο γκουπ που έλαβε τη χαμηλή δόση και ακολουθούμενη από μία υψηλή οφείλεται στο γεγονός ότι δοκιμάστηκε σε νεότερους πληθυσμούς. Συγκεκριμένα ο Moncef Slaoui δήλωσε την Τρίτη σε τηλεφωνική κλήση με δημοσιογράφους ότι χορηγήθηκε σε συμμετέχοντες των οποίων το ανώτατο όριο της ηλικίας ήταν 55 ετών.
Όσον αφορά την ομάδα που έλαβε είτε το εικονικό φάρμακο είτε το σχήμα δύο πλήρων δόσεων, το οποίο ήταν αποτελεσματικό κατά 62%περιελάμβανε άτομα ηλικίας άνω των 55 ετών, είπε ο Slaoui. Θυμίζουμε, ότι οι ηλικιωμένοι έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν συμπτώματα και να νοσήσουν σοβαρά από τον κορονοϊό.
Μία άλλη υπόθεση είναι ότι οι άνθρωποι αναπτύσσουν ανοσολογικές αντιδράσεις κατά των αδενοϊών, και η υψηλότερη πρώτη δόση θα μπορούσε να έχει ωθήσει μια τέτοια ισχυρή επίθεση που έθεσε σε κίνδυνο την ικανότητα του αδενοϊού να παραδώσει το γονίδιο ακίδα στο σώμα με την αναμνηστική βολή. «Θα στοιχημάτιζα ότι αυτό συνεισέφερε αλλά δεν είναι μόνο αυτό», λέει ο Adrian Hill, διευθυντής του Ινστιτούτου Jenner της Οξφόρδης, το οποίο σχεδίασε το εμβόλιο.
H χαμηλή δόση οδήγησε σε πολύ λίγες περιπτώσεις θετικών συμπτωματικών για να είναι σίγουροι για τα αποτελέσματά των δοκιμών λέει ο ανοσολόγος John Moore, ερευνητής εμβολίων στο Weill Cornell Medicine.«Ήταν αυτό ένα πραγματικό, στατιστικά ισχυρό 90%;» αναρωτιέται
Ο Moore λέει μια βασική διαφορά στην αποτελεσματικότητα μπορεί να έχει να κάνει με τις εκδόσεις των εμβολίων της πρωτεΐνης ακίδας. Στη φύση, οι ιογενείς πρωτεΐνες επιφάνειας μπορούν να ταλαντεύονται. Η ομάδα του Moore έδειξε το 2002 ότι η εισαγωγή σταθεροποιητικών μεταλλάξεων στην επιφανειακή πρωτεΐνη του HIV οδήγησε σε πολύ πιο ισχυρές αντιδράσεις αντισωμάτων σε ζώα που εμβολιαάστηκαν. Η Pfizer με την BioNTech και η Moderna, και αρκετές άλλες κορυφαίες φαρμακευτικές που παρασκευάζουν το υποψήφιο εμβόλιο έχουν προσθέσει παρόμοιες σταθεροποιητικές μεταλλάξεις στην ακίδα. Η ομάδα της Οξφόρδης δεν το έκανε.
Ποιο σχήμα τελικά θα επικρατήσει
Ο Henao Restrepo, ένας ισχυρός υποστηρικτής για τη δίκαιη και ίση κατανομή των εμβολίων COVID-19, είναι αισιόδοξος ότι το εμβόλιο της AstraZeneca είναι σχετικά φθηνό, περίπου $ 3 ανά δόση, και χρειάζεται μόνο θερμοκρασίες ψύξης για την αποθήκευση. Τα εμβόλια mRNA, αντίθετα, θα κοστίσουν τουλάχιστον $ 20 ανά δόση και πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασίες κάτω του μηδενός. «Πρέπει να δώσω ένα εμβόλιο που είναι 90% αποτελεσματικό μόνο σε έναν περιορισμένο πληθυσμό; Ή θα πρέπει να δώσω ένα εμβόλιο που είναι 70% ή 80% αποτελεσματικό για την πλειοψηφία» αναρωτιέται.
Το ερώτημα αυτό θα μπορούσε να καθοδηγήσει τον τρόπο με τον οποίο διάφορες χώρες χρησιμοποιούν το εμβόλιο της Οξφόρδης, αν υποθέσουμε ότι οι ρυθμιστικές υπηρεσίες τους το εγκρίνουν. «Δεν πρόκειται να αναπτύξουμε το σχήμα 62% όταν έχουμε ένα σχήμα 90%», λέει ο Χιλ, αλλά αναγνωρίζει ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα μπορούσαν να επιτρέψουν τη χρήση έκτακτης ανάγκης πριν πειστικά δεδομένα υπάρχουν ότι η χαμηλή δόση οδηγεί σε υψηλότερη αποτελεσματικότητα.
