Κατά μέσο όρο η ευτυχία μειώνεται καθώς πλησιάζουμε τη μέση ηλικία, πιάνοντας πάτο στα 40 μας. Στη συνέχεια, όμως η καμπύλη ευτυχίας ανεβαίνει ξανά καθώς πλησιάζουμε τη συνταξιοδότηση, σύμφωνα με μία σειρά από μελέτες. Αυτή η αποκαλούμενη καμπύλη U της ευτυχίας προκαλεί αισιοδοξία αλλά πιθανότατα είναι λανθασμένη σύμφωνα με μία νέα μελέτη,

Μία ανάλυση δεδομένων από την Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα δείχνει ότι για πολλά άτομα, η ευτυχία στην πραγματικότητα μειώνεται σε μεγάλη ηλικία καθώς ο κόσμος αντιμετωπίζει προβλήματα σχετικά με την ηλικία τους, όπως η περιθωριοποίηση και η επιδείνωση της υγείας του. Το μοτίβο U δεν εμφανίστηκε για σχεδόν τις μισές από τις 30 χώρες που μελετήθηκαν.

Γιατί, όμως αυτή η διαφορά;

Η ιδέα U προέρχεται από στατιστικές αναλύσεις που προσαρμόζουν δεδομένα για να συγκρίνουν άτομα με παρόμοια ευημερία και υγεία στη μέση και μεγάλη ηλικία. Αυτή η προσαρμογή στοχεύει να απομονώσει την επίπτωση της ηλικίας από άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την ευτυχία.

Δεδομένου, όμως, ότι οι πολίτες συχνά γίνονται πιο φτωχοί και λιγότερο υγιείς όσο μεγαλώνουν, η προσαρμογή μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα. Όταν παραλείψουμε την προσαρμογή, μία πτώση της ευτυχίας σε σχέση με την ηλικία γίνεται φανερή σε πολλές χώρες.

Αυτή η πτώση είναι πιο απότομη σε χώρες με μικρότερο επίπεδο ευημερίας. Αυτό ειδικά παρατηρείται στην Τουρκία, όπου η ευτυχία (σε μία κλίμακα από το 0 έως το 10) πέφτει κατά μέσο όρο από το 6,4 στην ηλικία συνταξιοδότησης σε κάτω από το 5 στους πολύ ηλικιωμένους.

Στην Εσθονία, τη Σλοβακία και την Τσεχία, η ευτυχία πέφτει σταθερά, ξεκινώντας από τα άτομα στις αρχές της 4ης δεκαετίας της ζωής τους. Για την Ολλανδία, αντίθετα, η ευτυχία αυξάνεται από την ηλικία των 30 και στη συνέχεια μένει σταθερή ακόμα και σε μεγάλη ηλικία. Στην Φινλανδία, η ευτυχία παραμένει αρκετά σταθερή κατά τη διάρκεια της ζωής (πάνω από 8 στην κλίμακα 0-10).

Η καμπύλη U είναι πολύ καλή για να είναι αληθινή

Η καμπύλη U φαντάζει μία ελκυστική ιδέα διότι σημαίνει ότι ναι μεν η ζωή δυσκολεύει όσο μεγαλώνεις αλλά ο κόσμος γίνεται πιο χαρούμενος. Γιατί; Θεωρείται ότι ο κόσμος αποκτάει σοφία και αποδοχή όσο μεγαλώνει. Αποκτούμε την ικανότητα να εκτιμάμε όσα έχουμε.

Η δημοφιλής σοφία της ψυχολογίας μας λέει ότι η «ευτυχία έρχεται από μέσα». Επομένως, τα άτομα επιτέλους επιλύουν τα ζητήματα τους σε μεγάλη ηλικία, με την ευτυχία ως βραβείο. Πρόκειται για μία ωραία ιστορία. Για πολλές κοινωνίες, όμως, αυτό το αποτέλεσμα είναι η επίπτωση μία στατιστικής προσαρμογής και δεν αντανακλά την πραγματικότητα. Η ευτυχία μπορεί να αυξηθεί με την ηλικία όσο οι πολίτες δεν αρρωσταίνουν, δεν περιθωριοποιούνται ή δε χάνουν τους φίλους τους. Αυτό προσφέρει η στατιστική προσαρμογή: Ένα αποτέλεσμα που υποθέτει ότι τίποτα δεν πάει στραβά καθώς μεγαλώνουμε.

Πολλοί άνθρωποι, όμως, αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις καθώς μεγαλώνουν, και δεν είναι περίεργο αν δεν αισθάνονται τρομερά ευτυχισμένοι.

Υπάρχουν άνθρωποι φυσικά, που τακτοποιούν το εσωτερικά τους ζητήματα με την πάροδο του χρόνου. Αυτό το κομμάτι της λαϊκής σοφίας της ψυχολογίας αξίζει να το αγκαλιάσουμε καθώς είναι στον έλεγχό μας, ενδεχομένως. Η νέα μελέτη, όμως, δείχνει ότι μπορεί να υπάρχουν όρια στην ικανότητά μας να αντισταθμίζουμε με αυτόν τον τρόπο τις προκλήσεις που φέρνει συχνά η γήρανση.

Το αν η ευτυχία αυξάνεται ή πέφτει εξαρτάται από την ισορροπία αυτών των ανταγωνιστικών δυνάμεων (μεγάλες προκλήσεις vs ψυχική προσαρμογή) και ένα θετικό αποτέλεσμα δεν είναι εγγυημένο.

Για να έχουμε σαφήνεια στα μοτίβα, χρειαζόμαστε μια ανάλυση που να αντικατοπτρίζει τι συμβαίνει στην πραγματικότητα καθώς οι άνθρωποι γερνούν. Όταν κάνουμε την ανάλυση με αυτόν τον τρόπο, το σχήμα U εξαφανίζεται για πολλές χώρες – κυρίως επειδή πολλοί άνθρωποι στην πραγματικότητα δεν γίνονται πιο ευτυχισμένοι καθώς μεγαλώνουν.

ΠΗΓΗ: theconversation