Ας πάρουμε για παράδειγμα την Αγγλία η οποία έχει εισέλθει στον τέταρτο καύσωνα εντός του 2025. Οι ιστορικές συγκρίσεις για την τρέχουσα καιρική κατάσταση φαίνεται να πηγαίνουν πολύ πίσω, συγκεκριμένα στο 1976. Χαραγμένη στη μνήμη πολλών Βρετανών άνω των 55 ετών, αυτή ήταν η χρονιά που οι θερμοκρασίες παρέμειναν στους 30 βαθμούς και δεν έβρεξε για σχεδόν 50 συνεχόμενες ημέρες -πρωτάκουστο για το νησί. Ως αποτέλεσμα, η βρετανική κυβέρνηση αναγκάστηκε να επιβάλει περιορισμούς στην κατανάλωση νερού. Ωστόσο, η μακρύτερη περίοδος ξηρασίας της Βρετανίας στον 20ό αιώνα δεν ήταν η χειρότερη για την ευρύτερη ήπειρο.
Το μακρινό 2003
Για την ένταση της ζέστης και το κόστος σε ανθρώπινες ζωές -και όχι μόνο- σε όλη την Ευρώπη, πρέπει να ανατρέξουμε πολλά χρόνια πίσω, στο μακρινό 2003. Ακόμα πιο πίσω στο χρόνο, η ζέστη και η ξηρασία του 1911 υπήρξαν χειρότερες από το 1976 ως προς τον αντίκτυπο στην Ευρώπη, και πιο πριν ακόμα στο 1757. Και, πάνω απ' όλα, το 1540, όταν δεν έβρεξε σχεδόν καθόλου για ολόκληρο το έτος. Γερμανοί ιστορικοί και χρονογράφοι κατέγραψαν ότι οι άνθρωποι μπορούσαν να διασχίσουν τον Ρήνο με τα πόδια, χωρίς καν να βραχούν.
Πηγαίνοντας ακόμη πιο πίσω στο μεσαιωνικό παρελθόν, η περιοχή του Βόρειου Ατλαντικού πέρασε μια μεγάλη κλιματική ανωμαλία μεταξύ του 10ου και του 13ου αιώνα. Οι θερμοκρασίες που καταγράφηκαν από την έρευνα αυξήθηκαν κατά περίπου ένα βαθμό Κελσίου πάνω από το επίπεδο που ήταν το όριο στις αρχές του 21ου αιώνα.
Κι όμως οι Ευρωπαίοι του Μεσαίωνα όχι μόνο είχαν συνηθίσει τις ζεστές, ξηρές εποχές αλλά ήξεραν και πώς να τις αντέχουν. Η εμπειρία τους μπορεί να μας διδάξει κάτι για το πώς να επιβιώσουμε. Οι μελετητές των μεσαιωνικών χρόνων αρχίζουν να αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν μαθήματα για τη δική μας προσαρμοστικότητα στη διαχείριση του περιβάλλοντος, της γεωργίας και της παραγωγής τροφίμων κατά τον Μεσαίωνα. Το ίδιο μπορεί να ισχύει και για τον τρόπο με τον οποίο ζούσαν και εργάζονταν κάτω από τον ήλιο.
Πως όμως αντιμετώπιζαν τους καύσωνες οι Ευρωπαίοι του Μεσαίωνα;
1. Ευέλικτα ωράρια εργασίας
Τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, ξεκινήστε την εργασία σας με το πρώτο φως της αυγής, συμβούλευε τον 14ος αιώνα ο Jehan de Brie, συγγραφέας του βιβλίου Le Bon Berger (Ο Καλός Ποιμένας).
Στην πραγματικότητα, και οι τρεις μεσαιωνικές τάξεις –οι εργαζόμενοι, ο κλήρος και οι στρατιωτικοί– συμπίεζαν τις ώρες εργασίες τους στις πιο δροσερές πρωινές ώρες των μεγάλων καλοκαιρινών ημερών. Ο κλήρος προσαρμόζει τις λειτουργίες του ώστε να ταιριάζουν με τις πιο σύντομες νύχτες και τις πιο μεγάλες ημέρες και μετά το Corpus Christi του Ιουνίου η λατρευτική χρονιά τελειώνει. Οι ιππότες περιόριζαν τις συμμετοχές στα τουρνουά της εποχής -δεν θα σήκωναν ποτέ τη λόγχη τους Αύγουστο μήνα.
2. Το σωστό καπέλο
Αν και δεν είναι μια συνήθεια μοναδική του Μεσαίωνα, μόνο την τελευταία μισή περίπου εκατονταετία το καπέλο έχει χάσει την ιδιότητά του ως βασικό, καθημερινό αξεσουάρ. Τα καπέλα φοριούνταν καθημερινά για πρακτικούς αλλά και κοινωνικούς λόγους στην ευρωπαϊκή κοινωνία του Μεσαίωνα και αργότερα.
Μεσαιωνικές εικόνες, εικονογραφήσεις χειρογράφων, τοιχογραφίες και πίνακες ζωγραφικής, υποδηλώνουν την ατελείωτη ποικιλία καπέλων, μαλακών κασκέτων και κουκούλων που φορούσαν ως φυσικό επακόλουθο. Για το καλοκαίρι, το καπέλο με γείσο μισού μέτρου, όπως το σουηδικό Lappvattnett, μπορεί να ήταν το σύνηθες αξεσουάρ.
3. Το φαγητό που μειώνει τη θερμοκρασία του σώματος
Στον κόσμο του Μεσαίωνα, χωρίς ψυγεία, τα τρόφιμα μπορούσαν ακόμα να είναι δροσερά. Τα φύλλα σαλάτας (γνωστά τότε ως salat) προτιμούνταν επειδή ήταν εύγευστα και εύπεπτα στη ζέστη.
Τα πιάτα με ψάρι και κρέας ψύχονταν για την εποχή με την προσθήκη verjuice από πιεσμένα, άγουρα σταφύλια, ξύδι και ίσως ακόμη και χυμό ροδιού.
4. Βουτιές στα μεγάλα ποτάμια
Το κολύμπι ήταν μια ιδιαίτερα διαδεδομένη, συλλογική δραστηριότητα αναψυχής στην ύστερη μεσαιωνική Ευρώπη. Όταν τα μοναστήρια επέτρεπαν στους κρατούμενους τους περιόδους ανάπαυσης, εκτός από την αφαίμαξη, τους ενθάρρυναν να κολυμπούν σε ποτάμια και στη θάλασσα για λόγους υγείας, υγιεινής και γενικότερης φυσικής κατάστασης.
Στις πόλεις της ύστερης μεσαιωνικής Ευρώπης, που ήταν γεμάτες με δεκάδες χιλιάδες κατοίκους που βουτούσαν στα πλάτη και τα βάθη του Δούναβη, του Ρήνου και του Σηκουάνα, το εγχειρίδιο του μεσαιωνικού θεολόγου Everard Digby για την τέχνη της κολύμβησης, που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1587, περιέγραφε αυτό που ίσως ήταν από καιρό ένα συνηθισμένο θέαμα: το άλμα και την κατάδυση στο νερό.
5. Τα αντηλιακά της εποχής
Φροντίστε το δέρμα σας από την υπεριώδη ακτινοβολία επιμένουν -και σωστά- οι δερματολόγοι. Οι μοναχοί της μονής Citeaux Abbey καταγράφονται να μαζεύουν βότανα και ρίζες το καλοκαίρι για να περιποιούνται το «καμένο δέρμα» τους.
Ένα βιβλίο θεραπειών του 10ου αιώνα, το Bald’s Leechbook, συνιστούσε να εφαρμόζεται στα εγκαύματα βουτυρωμένα κοτσάνια κισσού. Αργότερα, η σύσταση ήταν ροδόνερο αποσταγμένο από τα πέταλα του λουλουδιού.
Σήμερα θα λέγαμε ότι αρκεί ένα οποιοδήποτε πιστοποιημένο και αξιόπιστο προϊόν αντηλιακής προστασίας.
6. Διακοπές αλλά για λίγους
Όταν ο αυτοκράτορας Κάρολος Ε΄ (βασιλιάς της Σικελίας και της Νάπολης από το 1516 έως το 1554) βρέθηκε σε μια καυτή Ρώμη με τα μικρά του παιδιά, τα οποία δυσκολεύονταν να αντέξουν τις αυξανόμενες θερμοκρασίες, έβαλε την οικογένειά του να φύγει από την πόλη. Η υψηλή κοινωνία γενικά εγκατέλειπε τα παλάτια της πόλης για να πάει στην εξοχή και σε πιο δροσερά κλίματα.
Ο συγγραφέας Τζιοβάνι Μποκκάτσιο θυμάται στο «Δεκαήμερο» του πώς οι «κυρίες της πόλης φεύγουν» το καλοκαίρι στα εξοχικά τους. Ο βασιλιάς Ριχάρδος Β΄ (1377 έως 1399) της Αγγλίας έχτισε ένα καλοκαιρινό σπίτι στο Sheen Palace (σήμερα Richmond Palace) στις όχθες του Τάμεση για να ξεφύγει από το ζεστό κλίμα της πρωτεύουσας.
Ακόμη και τα μοναστικά ιδρύματα που λειτουργούσαν όλο το 24ωρο μερικές φορές διαλύονταν και μετακόμιζαν σε απομακρυσμένα μοναστήρια στην ύπαιθρο. Φυσικά, οι διακοπές ήταν σπάνια μια επιλογή για τις κατώτερες κοινωνικές τάξεις.
Πηγή: TheConversation.com
