Με κεντρικό μήνυμα «Ο Πνευμονολόγος στο επίκεντρο», η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία διοργανώνει φέτος (17 έως 21 Δεκεμβρίου στο ξενοδοχείο Divani Caravel) το 34ο Πανελλήνιο Πνευμονολογικό Συνέδριο, την κορυφαία εκπαιδευτική δραστηριότητα της ειδικότητας.
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου θα αναπτυχθούν όλες οι εκπαιδευτικές συνιστώσες της ειδικότητας και θα παρουσιαστούν οι τελευταίες εξελίξεις στο διαγνωστικό και θεραπευτικό πεδίο. Επίσης θα διεξαχθούν 4 προσυνεδριακά φροντιστήρια: του θωρακικού υπερήχου στην κλινική και στη ΜΕΘ, και του λειτουργικού ελέγχου (ΠΓΝ «Αττικόν»).

Αναφερόμενος στη θεματολογία του Συνεδρίου για τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα ο Πρόεδρος της ΕΠΕ, Στέλιος Λουκίδης, Καθηγητής Πνευμονολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, επισημαίνει ότι 88 εκατομμύρια Ευρωπαίοι πάσχουν από χρόνια αναπνευστικά νοσήματα. Κάθε χρόνο προστίθενται 6,8 εκατομμύρια περιπτώσεις χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων, ενώ 400.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους από αυτά. Οι παράγοντες που θεωρούνται υπεύθυνοι για την πρόκληση των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων είναι το κάπνισμα και τα καπνικά προϊόντα, οι λοιμώξεις, η παχυσαρκία, το περιβάλλον και η επαγγελματική έκθεση. «Είναι σημαντικό λοιπόν να επικεντρωθούμε σε αυτούς τους παράγοντες και να προσπαθήσουμε να απομειώσουμε την οποιαδήποτε επίδραση που έχουν στην ανάπτυξη χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων. Η ΕΠΕ θα παρουσιάσει στο Συνέδριο ένα σχέδιο δράσης το οποίο θα στοχεύει τις παραμέτρους αυτές μέσω του περιορισμού του καπνίσματος και των καπνικών προϊόντων, της αύξησης της εμβολιαστικής κάλυψης, της προστασίας του περιβάλλοντος και της σωστής διατροφής».

Βιολογικές θεραπείες για τη ΧΑΠ

Στις καινούργιες βιολογικές θεραπείες για την αντιμετώπιση της ΧΑΠ εστιάζει ο Νίκος Τζανάκης, Ομότιμος Καθηγητής Πνευμονολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης, Αντιπρόεδρος ΕΠΕ, τονίζοντας ότι η ΧΑΠ, μία από τις πιο θανατηφόρες παγκοσμίως παθήσεις, εισέρχεται πλέον σε νέα εποχή. «Για πρώτη φορά, η επιστήμη δείχνει ότι δεν είμαστε υποχρεωμένοι να συμβιβαστούμε με τις συνεχείς παροξύνσεις και τις νοσηλείες. Τα νέα βιολογικά φάρμακα, Dupilumab και Mepolizumab, αλλάζουν κυριολεκτικά το μέλλον των ασθενών: μεγάλες κλινικές μελέτες και για τους 2 βιολογικούς παράγοντες έδειξαν σημαντική μείωση των παροξύνσεων της νόσου, φέρνοντας ελπίδα σε χιλιάδες ασθενείς. Η στοχευμένη βιολογική θεραπεία, βασισμένη στα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς, σηματοδοτεί μια επανάσταση. Με δεδομένο ότι αυτή η πρόοδος θα συνεχιστεί, οι τωρινοί ασθενείς αλλά και οι επόμενες γενιές ασθενών με ΧΑΠ θα ζήσουν μια διαφορετική προς το καλύτερο πραγματικότητα» υπογραμμίζει ο κ. Τζανάκης.

Το οικονομικό κόστος του άσθματος

Το σοβαρό άσθμα αφορά λιγότερο από το 5% του συνόλου των ασθματικών ασθενών, ωστόσο αντιπροσωπεύει το 70-80% του συνολικού οικονομικού κόστους του άσθματος, επισημαίνει ο Πέτρος Μπακάκος, Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, Διευθυντής Α΄ΠΠΚ ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Γενικός Γραμματέας ΕΠΕ: «Αυτό σημαίνει ότι αν και μιλάμε για λίγους ασθενείς, αυτοί συνιστούν ένα σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό φορτίο από την άποψη των νοσηλειών, φαρμακευτικής αγωγής και ημερών απουσίας από την εργασία τους. Οι βιολογικές θεραπείες που χρησιμοποιούνται στην αντιμετώπιση του σοβαρού άσθματος καταφέρνουν να μειώσουν σημαντικά τις παροξύνσεις και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η GSAR (Greek Severe Asthma Registry) αποτελεί μια βάση δεδομένων με 619 Έλληνες σοβαρούς ασθματικούς, που παρέχει χρήσιμες πληροφορίες οι οποίες θα βοηθήσουν στον καλύτερο σχεδιασμό στρατηγικής αντιμετώπισης των ασθενών αυτών».

Καρκίνος του πνεύμονα και πρόληψη

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος του καρκίνου πνεύμονα, η δημοσίευση ελληνικών οδηγιών, καθώς και τα πρόδρομα αποτελέσματα στον ελληνικό πληθυσμό (Μελέτη Fairlife και μελέτη SOLACE) είναι τα στοιχεία στα οποία εστιάζει σε δήλωσή του ενόψει του 34ου Πανελλήνιου Πνευμονολογικού Συνεδρίου ο Ελευθέριος Ζέρβας, Πνευμονολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, 7η Πνευμονολογική Κλινική και Κέντρο Άσθματος, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Ταμίας Δ.Σ. ΕΠΕ: «Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η πιο θανατηφόρα μορφή καρκίνου, καθιστώντας τον οργανωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο καθοριστικό βήμα για την έγκαιρη διάγνωση και τη μείωση της θνησιμότητας. Στο φετινό Συνέδριο της ΕΠΕ θα παρουσιαστούν τα πρώτα αποτελέσματα προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου που υλοποιήθηκαν σε Πανεπιστημιακές Πνευμονολογικές Κλινικές σε όλη τη χώρα, σε συνεργασία με τη FairLife, προσφέροντας μια πρώτη εικόνα για το πώς θα μπορούσε να οργανωθεί ένα εθνικό πρόγραμμα screening. Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η παρουσίαση του ευρωπαϊκού προγράμματος SOLACE σε Αθήνα και Ηράκλειο, που αναδεικνύει τον ρόλο της Ελλάδας στη διαμόρφωση σύγχρονων και αποτελεσματικών στρατηγικών πρόληψης για τον καρκίνο του πνεύμονα».

ΧΑΠ και συνοδά νοσήματα

Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι μια σοβαρή πάθηση των πνευμόνων και αποτελεί την τέταρτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, επισημαίνει από την πλευρά της η Νικολέττα Ροβίνα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας, Ειδική Γραμματέας ΕΠΕ και Υπεύθυνη Εκπαίδευσης, αναφερόμενη στον καρδιαγγειακό κίνδυνο στη ΧΑΠ – Discharge Protocol. «Η ΧΑΠ συνοδεύεται συχνά από καρδιαγγειακά προβλήματα και παροξύνσεις, που δυσκολεύουν την υγεία των ασθενών και αυξάνουν το κόστος περίθαλψης. Για να κατανοηθεί καλύτερα η κατάσταση στην Ελλάδα, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία πραγματοποιεί δύο μεγάλες μελέτες: την HELICOPD για την καταγραφή των ασθενών με ΧΑΠ και καρδιαγγειακά νοσήματα και την Discharge για την καταγραφή πρακτικών παρακολούθησης των ασθενών μετά από νοσηλεία για σοβαρή παρόξυνση».

Σύμφωνα με την κυρία Ροβίνα, στην HELICOPD κατά τη χρονική περίοδο Οκτωβρίου 2024 - Οκτωβρίου 2025 εντάχθηκαν συνολικά 837 ασθενείς από 31 κέντρα σε όλη την Ελλάδα. Από το σύνολο των ασθενών, 22% είχαν πρωτοδιάγνωση ΧΑΠ, ενώ 21% νεοδιαγνωσθέν καρδιαγγειακό νόσημα. Η μελέτη Discharge κατέγραψε 283 ασθενείς μετά το εξιτήριο σε 7 Νοσοκομεία της Ελλάδας (Αθήνα, Ηράκλειο, Κέρκυρα, Τρίπολη, Καβάλα). Από αυτούς 58% είχαν τουλάχιστον μια σοβαρή παρόξυνση το προηγούμενο έτος, ενώ καταγράφηκε μεγάλη ανομοιομορφία στη διαχείριση των ασθενών (φάρμακα, παρακολούθηση) μετά από σοβαρή παρόξυνση ΧΑΠ ανά την επικράτεια, με επιπτώσεις στον έλεγχο των ασθενών και το κόστος περίθαλψης.

Γεωγραφικές ανισότητες στην πρόσβαση

Με το μήνυμα «Γεφυρώνοντας το Χάσμα: Η Μονάδα Πρόληψης Αναπνευστικών Νοσημάτων στο πλευρό της νησιωτικής και ακριτικής Ελλάδας» ο Xαράλαμπος Μόσχος, Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Μέλος Δ.Σ. ΕΠΕ, εξηγεί ότι η Μονάδα Πρόληψης Αναπνευστικών Νοσημάτων και Κοινωνικών Δράσεων της ΕΠΕ αποτελεί θεμέλιο λίθο για την προαγωγή του health equity στην Ελλάδα, μειώνοντας τις γεωγραφικές ανισότητες πρόσβασης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες υγείας. «Για το έτος 2025, η Μονάδα πραγματοποίησε δράσεις σε 15 Νομούς και 39 Δήμους, εξετάζοντας δωρεάν 1.897 πολίτες (969 γυναίκες και 928 άνδρες). Έφτασε εκεί όπου η εξειδικευμένη πνευμονολογική φροντίδα απουσιάζει: από το Μικρό Δέρειο Έβρου και το Αμύνταιο Φλώρινας μέχρι απομακρυσμένα νησιά όπως Κίμωλος, Θηρασιά, Ηρακλειά, Σχοινούσα και Αμοργός. Με το 10% των εξεταζόμενων να εντοπίζεται με ευρήματα αποφρακτικών νοσημάτων (ΧΑΠ, Άσθμα), η συμβολή της Μονάδας στην έγκαιρη διάγνωση αποδεικνύει πως η ποιοτική υγεία είναι δικαίωμα κάθε πολίτη, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας».

Λοιμώξεις αναπνευστικού

Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού και η σημασία των εμβολίων ως μέτρο πρόληψης είναι για την ΕΠΕ ένα κρίσιμο πεδίο επιστημονικού αλλά και κοινωνικού ενδιαφέροντος. Η Παρασκευή Κατσαούνου, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Μονάδα Πνευμονολογίας & Αναπνευστικής Ανεπάρκειας Α΄ΚΕΘ ΓΝΑ «Ευαγγελισμός», Μέλος Δ.Σ. ΕΠΕ, σημειώνει σχετικά: «Οι λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού (συμπεριλαμβάνοντας τον COVID-19 και τη φυματίωση) σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας – ΠΟΥ, το 2021 αποτέλεσαν την 1η αιτία θνησιμότητας. Πρόσφατα ελληνικά δεδομένα (μελέτες ΕΓΝΑΤΙΑ, «Ευαγγελισμού», ΕΟΔΥ) αποτυπώνουν το πρόβλημα και στη χώρα μας (θνητότητα νοσηλευόμενων με πνευμονιόκοκκο 22,3%, RSV 16,8%, γρίπη 12,76%). Οι Πνευμονολόγοι ως λοιμωξιολόγοι του αναπνευστικού συστήματος, οφείλουν να παρεμβαίνουν υιοθετώντας στρατηγική έγκαιρης και οργανωμένης πρόληψης, αρωγής στη διακοπή του καπνίσματος και στοχευμένης (αντι-ιικής, αντιμυκητισιακής, αντιφυματικής) θεραπείας.

Οι οδηγίες εμβολιασμού

Η ΕΠΕ επικαιροποίησε τις οδηγίες εμβολιασμού σύμφωνα με τις οποίες οι ομάδες υψηλού κινδύνου χρήζουν εμβολιασμού:

• ετησίως έναντι της γρίπης
• ετησίως έναντι της νόσου COVID-19
• εφάπαξ έναντι του πνευµονιόκοκκου (PVC20)
• σε δύο δόσεις (RZV) έναντι του έρπητα ζωστήρα
• ανά 10 έτη έναντι του κοκκύτη
• ανά τριετία για τον ιό του αναπνευστικού συγκυτίου (RSV)»

Δύο συνεδριακά φροντιστήρια

Στο 34ο Πανελλήνιο Πνευμονολογικό Συνέδριο αναμένεται παράλληλα να πραγματοποιηθούν δύο μεγάλα συνεδριακά φροντιστήρια. Το πρώτο αφορά τις διάχυτες διάμεσες πνευμονοπάθειες και θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με την Ελληνική Ρευματολογική Εταιρεία, ενώ το δεύτερο φροντιστήριο θα αφορά τα Νοσήματα Πνευμονικής Κυκλοφορίας με επικέντρωση στην Πνευμονική Εμβολή και την Πνευμονική Υπέρταση.

Σημαντική θεματική ενότητα αποτελεί επίσης η παρουσίαση της Στρατηγικής Πρόληψης Αναπνευστικών Νοσημάτων σύμφωνα με τη διακήρυξη των ΠΟΥ και Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ERS).
Σημειώνεται εξάλλου ότι το Συνέδριο τιμά με την παρουσία της για 5η χρονιά η επερχόμενη Πρόεδρος της ERS, Καθηγήτρια Joanna Chorostowska, η οποία θα αναπτύξει το θέμα «Προσυμπτωματικός Έλεγχος Καρκίνου Πνεύμονα στην Ευρώπη».