Σε απογοητευτικά χαμηλά ποσοστά είναι στη χώρα μας ο μητρικός θηλασμός, αποτέλεσμα σε μεγάλο βαθμό των ελλιπών στρατηγικών που εφαρμόζονται διαχρονικά στα δημόσια νοσοκομεία. Αυτή την εικόνα επιχειρεί να αντιστρέψει η πρωτοβουλία για την πιστοποίηση «Νοσοκομείων Φιλικών προς στα Βρέφη».
Μετά την έκδοση της Υπουργικής Απόφασης (ΥΑ) τον περασμένο Ιούνιο από τον προκάτοχο του, ο Βασίλης Κικίλιας προσκαλεί όλες τις μονάδες υγείας, όπως δημόσια και πανεπιστημιακά νοσοκομεία, νοσηλευτικά ιδρύματα που λειτουργούν με τη μορφή Ν.Π.Ι.Δ. και ιδιωτικές κλινικές, που ενδιαφέρονται να αναγνωριστούν ως «Φιλικά προς τα Βρέφη Νοσοκομεία» (ΦΒΝ) να ακολουθήσουν την διαδικασία που περιγράφεται στην ΥΑ.
Η Απόφαση, που συνοδεύει τη σχετική νομοθεσία, καθόρισε τους όρους και τις προϋποθέσεις αναγνώρισης, τις διαδικασίες ανάπτυξης, τα κριτήρια, τους δείκτες και τη διαδικασία αξιολόγησης, καθώς και την εποπτεία των εν λόγω νοσοκομείων, στο πλαίσιο και της Παγκόσμιας Στρατηγικής για τη Διατροφή του Βρέφους και του μικρού Παιδιού του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της UNICEF, η οποία υιοθετήθηκε από την 55η Παγκόσμια Διάσκεψη Υγείας το 2002, αλλά και της σχετικής πρωτοβουλίας των δύο αυτών φορέων «Φιλικό προς τα Βρέφη Νοσοκομείο» (Διακήρυξη Innocenti το 1990 και η αναθεώρηση της το 2005). Η τελευταία πρωτοβουλία του ΠΟΥ και της UNICEF, που επιδιώκει να αυξήσει τα ποσοστά μητρικού θηλασμού έχει δύο στόχους:
• Να ενθαρρύνει και να βοηθήσει τα νοσηλευτικά ιδρύματα , ώστε να πραγματοποιήσουν αλλαγές πρακτικής και τελικά να πληρούν τα Δέκα Βήματα για επιτυχή θηλασμό που έχουν δημοσιευτεί
από τον ΠΟΥ και τη UNICEF.
• Να τερματίσει την πρακτική της δωρεάν διανομής ή της διάθεσης σε χαμηλές τιμές των υποκατάστατων μητρικού γάλακτος σε νοσοκομεία ή νοσηλευτικές υπηρεσίες. Αυτό άλλωστε υποδεικνύει ο Διεθνής Κώδικας Εμπορίας υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος (International Code of Marketing of Breast Milk Substitutes) και οι αποφάσεις της Παγκόσμιας Συνόδου Υγείας (World Health Assembly).
Σύμφωνα με όσα προβλέπονται λοιπόν, μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών αξιολόγησης της μονάδας υγείας που κρίνεται ΦΒΝ εκδίδεται σχετική απόφαση του Υπουργού Υγείας και του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού για την αναγνώριση της. Η διαδικασία πιστοποίησης ακολουθεί κανόνες και εργαλεία αξιολόγησης, που έχουν θεσπιστεί από τον ΠΟΥ και τη UNICEF και ισχύουν παγκοσμίως. «Η διαδικασία της πιστοποίησης έχει ως σκοπό να βοηθήσει και να κινητοποιήσει τα νοσοκομεία και ιδιαίτερα τις μαιευτικές κλινικές ώστε να υιοθετήσουν πρακτικές που ενισχύουν και υποστηρίζουν τον αποκλειστικό μητρικό θηλασμό από τη γέννηση», όπως σημειώνεται.
Πάντως, μετά την υποβολή των σχετικών αιτήσεων και εγγράφων η υποψήφια μονάδα προχωράει στην ανάπτυξη και την προσαρμογή πολιτικών για το θηλασμό, που περιλαμβάνουν πρωτόκολλα και οδηγίες για όλο το προσωπικό με σκοπό την εφαρμογή τους και εκπαίδευση 20 ωρών για όλο το προσωπικό που έρχεται σε επαφή με μητέρες και βρέφη και των τριών ωρών εκπαίδευσης για το μη κλινικό προσωπικό.
Την αρχική αξιολόγηση του φακέλου της υποψήφιας μονάδας αναλαμβάνει το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού (ΙΥΠ) και ακολουθεί εξωτερική αξιολόγηση από ομάδα εξωτερικών αξιολογητών. Η αξιολόγηση διαρκεί 2-5 ημέρες και περιλαμβάνει κατ' ιδίαν συνεντεύξεις με τον Προϊστάμενο της Διοικητικής Υπηρεσίας της μονάδας παροχής υπηρεσιών υγείας, τον Προϊστάμενο της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας, σε τυχαίο δείγμα λεχωίδων και εγκύων και σε τυχαίο δείγμα επαγγελματιών υγείας από όλες τις ειδικότητες και βαθμίδες. Επιπλέον πραγματοποιείται επιτόπια παρατήρηση της εφαρμογής των 10 βημάτων σε χώρους του μαιευτηρίου και αξιολόγηση της τήρησης του κώδικα εμπορίας υποκαταστάτων μητρικού γάλακτος. Την τελική γνωμοδότηση στον Υπουργό την υποβάλλει η Εθνική Επιτροπή Μητρικού Θηλασμού. Η αναγνώριση, που προβλέπεται από σχετικό συμφωνητικό που υπογράφεται έχει διάρκεια 3 ετών, μετά το πέρας των οποίων οι μονάδες υγείας μπορούν να ανανεώσουν την αναγνώρισή τους ως ΦΒΝ ακολουθώντας την ίδια διαδικασία. Οι μονάδες παροχής υπηρεσιών υγείας που έχουν αναγνωριστεί ως ΦΒΝ υποχρεούνται να αποστέλλουν ετήσια έκθεση προς το ΙΥΠ. Περισσότερες διευκρινίσεις και οδηγίες είναι διαθέσιμες στη Δ/νση Δημόσιας Υγείας και Υγιεινής Περιβάλλοντος του Υπουργείου Υγείας και με στη Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού.
