Μια λοσιόν που παρασκευάζεται από το βότανο που ξετρελαίνει τις γάτες, το λεγόμενο catnip, επί το ελληνικότερον, μαγιοβότανο και επί το επιστημονικότερον, Νεπέτα (Nepeta cataria), θα μπορούσε να αποτελέσει μια οικονομική και αποτελεσματική εναλλακτική λύση στα συμβατικά εντομοαπωθητικά, σύμφωνα με νέα έρευνα που παρουσιάστηκε στο συνέδριο της Society for Experimental Biology στη Φλωρεντία.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι λοσιόν με 6% έλαιο catnip προσέφερε προστασία από τα κουνούπια αντίστοιχη με εκείνη ενός εντομοαπωθητικού που περιέχει DEET, τη δραστική ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως παγκοσμίως.

Το γατόχορτο δεν προσελκύει μόνο τις γάτες

Το Nepeta cataria, γνωστό ως γατόχορτο ή catnip, ανήκει στην οικογένεια της μέντας. Η χαρακτηριστική ουσία του, η νεπεταλακτόνη (nepetalactone), είναι γνωστή για την ευφορία που προκαλεί στις γάτες.

Ωστόσο, η ίδια ουσία διαθέτει και ισχυρές εντομοαπωθητικές ιδιότητες, οι οποίες μέχρι σήμερα δεν είχαν αξιοποιηθεί σε προϊόντα ευρείας χρήσης.

Οι δοκιμές στην Ουγκάντα

Η ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ και επιστημονικά ιδρύματα της Ουγκάντας πραγματοποίησε εργαστηριακές αλλά και επιτόπιες δοκιμές στην ανατολική Ουγκάντα, περιοχή όπου η ελονοσία αποτελεί σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας.

Κατά τη διάρκεια των δοκιμών, οι εθελοντές εφάρμοσαν διαφορετικά προϊόντα στα πόδια τους:

• λοσιόν με 6% έλαιο catnip,
• λοσιόν με 2% έλαιο catnip,
• εντομοαπωθητικό με 15% DEET,
• κρέμα placebo.

Οι ερευνητές κατέγραψαν πόσα κουνούπια "εφορμούσαν" στους εθελοντές κατά τις βραδινές ώρες, όταν τα έντομα αναζητούν αίμα.

Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Η λοσιόν με 6% catnip αποδείχθηκε εξίσου αποτελεσματική με το προϊόν που περιείχε DEET, ενώ ακόμη και η λοσιόν με 2% προσέφερε σημαντική προστασία.

Μια οικονομική λύση για τις χώρες με υψηλό κίνδυνο ελονοσίας

Στόχος των ερευνητών δεν ήταν μόνο η ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού εντομοαπωθητικού, αλλά και ενός προϊόντος που θα μπορεί να παράγεται τοπικά με χαμηλό κόστος.

Σε πολλές αγροτικές περιοχές της Ουγκάντας, τα εμπορικά εντομοαπωθητικά με DEET είναι οικονομικά απρόσιτα για μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Αντίθετα, το γατόχορτο μπορεί να καλλιεργηθεί εύκολα και η παραγωγή της λοσιόν να πραγματοποιείται από τοπικές κοινότητες, δημιουργώντας παράλληλα νέες πηγές εισοδήματος.

Η πιλοτική παραγωγή χρηματοδοτήθηκε μέχρι σήμερα μέσω ερευνητικών προγραμμάτων, ενώ η επόμενη φάση προβλέπει εμπορική διάθεση σε χαμηλή τιμή, ώστε το εγχείρημα να καταστεί οικονομικά βιώσιμο.

Η ανάγκη για νέα μέσα προστασίας είναι ιδιαίτερα επιτακτική. Η ελονοσία εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες λοιμώδεις νόσους παγκοσμίως, με εκατοντάδες εκατομμύρια κρούσματα κάθε χρόνο και εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους, κυρίως μικρών παιδιών στην υποσαχάρια Αφρική.

Παράλληλα, οι επιστήμονες εκφράζουν ανησυχία για την αυξανόμενη ανθεκτικότητα των κουνουπιών στα εντομοκτόνα, αλλά και του παρασίτου που προκαλεί την ελονοσία στα διαθέσιμα φάρμακα.

Οι ειδικοί ζητούν περισσότερες μελέτες

Αν και τα πρώτα αποτελέσματα χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, ανεξάρτητοι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες πριν η λοσιόν από γατόχορτο χρησιμοποιηθεί σε ευρεία κλίμακα.

Παράλληλα, υπενθυμίζουν ότι τα τοπικά εντομοαπωθητικά απαιτούν συστηματική και συχνή εφαρμογή, γεγονός που περιορίζει τη συμμόρφωση των χρηστών. Για τον λόγο αυτό θεωρούν ότι μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά και όχι ως υποκατάστατο άλλων μέτρων πρόληψης, όπως οι κουνουπιέρες και τα προγράμματα καταπολέμησης των κουνουπιών.

Αν τα επόμενα στάδια της έρευνας επιβεβαιώσουν τα σημερινά ευρήματα, το γατόχορτο θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια χαμηλού κόστους, τοπικά παραγόμενη λύση για την προστασία εκατομμυρίων ανθρώπων από τα τσιμπήματα των κουνουπιών και, κατ' επέκταση, από την ελονοσία.

Πηγή: Guardian