Η αντοχή των βακτηρίων στα αντιβιοτικά απειλεί σοβαρά την παγκόσμια δημόσια υγεία, προειδοποιούν οι ειδικοί. Το 2019, προκάλεσε περισσότερους από 1,2 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως και οι δυσοίωνες εκτιμήσεις της επιστημονικής κοινότητας είναι ότι έως το 2050, μπορεί να συμβάλει σε δέκα εκατομμύρια θανάτους ετησίως.

Τα αντιβιοτικά είναι ένα από τα βασικότερα όπλα των γιατρών για την αντιμετώπιση βακτηριακών λοιμώξεων όπως η πνευμονία ή λοιμώξεις του ουροποιητικού. Η αλόγιστη ή λανθασμένη χρήση τους ωστόσο δημιούργησε μια γενιά βακτηρίων ανθεκτικών στη δράση τους με αποτέλεσμα λοιμώξεις που είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν θεραπευτικά.

Ερευνητές από την Κίνα και το Ηνωμένο Βασίλειο, υποστηρίζουν ωστόσο ότι και η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί επίσης να έχει συμβολή στο φαινόμενο της μικροβιακής αντοχής.

Ποια η σχέση με την ατμοσφαιρική ρύπανση

Οι ερευνητές εξέτασαν τα αποτελέσματα 12 μελετών που πραγματοποιήθηκαν σε 116 χώρες συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου, των ΗΠΑ, της Κίνας, της Ινδίας και της Αυστραλίας. Σε αυτές τις μελέτες, οι επιστήμονες είχαν εξετάσει και καταγράψει την παρουσία στην ατμόσφαιρα βακτηρίων ανθεκτικών στα αντιβιοτικά. .

Συγκεκριμένα, εξετάστηκε ο πιο επικίνδυνος τύπος ατμοσφαιρικής ρύπανσης “PM2,5”. Πρόκειται για σωματίδια που έχουν διάμετρο 2,5 μικρόμετρα – περίπου το 3% της διαμέτρου μιας ανθρώπινης τρίχας. Οι συγκεκριμένοι μικρο-ρύποι δεν είναι ορατοί με γυμνό μάτι και μπορούν εύκολα μέσω της αναπνοής να εισχωρήσουν στο αναπνευστικό σύστημα.

Η μελέτη διαπίστωσε ότι η αντίσταση στα αντιβιοτικά σημείωνε παράλληλη αύξηση με αυτή των συγκεντρώσεων PM2,5 ρύπων στην ατμόσφαιρα.

Κάθε 10% αύξησης της συγκέντρωσης των σωματιδίων συνδέθηκε με 1,1% παγκόσμια αύξηση της αντοχής στα αντιβιοτικά και 43.654 θανάτους από ανθεκτικές στα αντιβιοτικά βακτηριακές λοιμώξεις.

Η έρευνα ανέφερε ότι τα υψηλότερα επίπεδα μικροβιακής αντοχής καταγράφηκαν στη βόρεια Αφρική και τη δυτική Ασία, περιοχές που επίσης αντιμετώπιζαν τη σοβαρότερη ρύπανση από σωματίδια PM2,5.

Συγκριτικά, Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική – που είχαν τα χαμηλότερα μέσα επίπεδα ρύπανσης από PM2,5 – αντίστοιχα παρουσίαζαν χαμηλότερα επίπεδα αντοχής στα αντιβιοτικά.

Επικίνδυνα βακτήρια

Σύμφωνα με την συγκεκριμένη μελέτη, μια αύξηση μόλις 1% στον αριθμό των συγκεκριμένων ρύπων αρκεί για να καταγραφεί σύνδεση με αύξηση της μικροβιακής αντοχής του βακτηρίου της κλεμπσιέλας, και μάλιστα σε πολλά αντιβιοτικά σκευάσματα συμπεριλαμβανομένων των πολυμυξινών, μιας κατηγορίας εξαιρετικά ισχυρών σκευασμάτων.

Αν και η κλεμπσιέλα δεν μεταδίδεται μέσω του αέρα, η παρατήρηση των ερευνητών υποδηλώνει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί επίσης να διευκολύνει την ανάπτυξη και την εξάπλωση ανθεκτικών βακτηρίων στο περιβάλλον έστω κι αν δεν έχουν απομονωθεί στοιχεία αιτιώδους συνάφειας μεταξύ των δύο παραγόντων.

Η ρύπανση του αέρα έχει επίσης αποδειχθεί ότι αποτελεί παράγοντα κινδύνου για νόσηση εξαιτίας του μυκοβακτηρίου της φυματίωσης, ένα μικρόβιο που επίσης έχει αναπτύξει αντοχή έναντι πολλών αντιβιοτικών.

Χαρακτηριστικά, μια μελέτη στο Χονγκ Κονγκ διαπίστωσε ότι η αύξηση των συγκεντρώσεων PM2,5 ρύπων κατά τη διάρκεια του χειμώνα συσχετίζεται με αύξηση 3% στον αριθμό των κρουσμάτων φυματίωσης την ερχόμενη άνοιξη και το καλοκαίρι.

Συνεκτιμώντας τα στοιχεία

Τόσο από τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης όσο και από παλαιότερες, ήδη οι επιστήμονες γνώριζαν ότι οι ατμοσφαιρικοί αυτοί μικρορύποι που έχουν την δυνατότητα να εισβάλλουν στο σώμα μέσω της αναπνοής, μπορούν να “φιλοξενούν” βακτήρια ή γενετικές μεταλλάξεις βακτηρίων που ειναι ανθεκτικές στη χρήση αντιβιοτικών.

Είναι επίσης γνωστό ότι τέτοια βακτήρια μεταδίδονται αερογενώς μέσω σταγονιδίων, δηλαδή με το φτέρνισμα, τον βήχα, ακόμη και την ομιλία.

Βάση αυτών, οι επιστήμονες θεωρούν πιθανή τη μόλυνση μέσω ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τα μικροσωματίδια της οποίας μετατρέπονται σε "οχήματα" για τα βακτήρια. Και εφόσον η εικασία αυτή αποδειχθεί, τότε είναι δυνατή και η δευτερογενής μετάδοση σε άλλους.

Αν και μπορεί ο μηχανισμός να μην έχει αποκρυπτογραφηθεί πλήρως, οι μελετητές θεωρούν ότι είναι πια ξεκάθαρη η διασύνδεση ατμοσφαιρικής ρύπανσης και μικροβιακής αντοχής, καταλήγοντας ότι η αντιμετώπιση της μόλυνσης του αέρα μπορεί να οφελήσει και στο πεδίο αντιμετώπισης των ανθεκτικών βακτηρίων.

Πηγή: theconversation.com