Σε μια πρωτοποριακή κλινική δοκιμή άνδρας του οποίου ο ιστός των όρχεων είχε καταψυχθεί πριν υποβληθεί σε χημειοθεραπεία ως παιδί, προκειμένου να τού μεταμοσχευθεί εκ νέου 16 χρόνια αργότερα, κατάφερε να παράγει σπέρμα.

Είναι η πρώτη φορά που αποδεικνύεται ότι η μεταμόσχευση ορχικού ιστού που κρυοσυντηρήθηκε προ της εφηβείας αποκαθιστά την παραγωγή σπέρματος σε έναν ενήλικα ασθενή. Ο 27χρονος άνδρας είχε καταψύξει το δείγμα όταν ήταν 10 ετών, πριν υποβληθεί σε ισχυρή χημειοθεραπεία ως μέρος της θεραπείας για τη δρεπανοκυτταρική αναιμία.

«Αυτή είναι μια τεράστια ανακάλυψη», δήλωσε η καθηγήτρια Ellen Goossens, του Vrije Universiteit Brussel, η οποία ηγήθηκε της δοκιμής. «Πολλοί περισσότεροι άνθρωποι θα έχουν την ελπίδα ότι μπορούν να αποκτήσουν βιολογικά παιδιά. Είναι υπέροχο να το βλέπουμε στους ασθενείς για τους οποίους έχουμε ήδη συντηρήσει ιστό.»

Θεραπείες όπως η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία μπορούν να σώσουν τη ζωή παιδιών με καρκίνο και ασθενών με δρεπανοκυτταρική αναιμία – αλλά μπορούν επίσης να τους αφήσουν στείρους. Μετά την εφηβεία, είναι δυνατό να διατηρηθεί το σπέρμα των ανδρών ασθενών για μετέπειτα χρήση σε εξωσωματική γονιμοποίηση, αλλά αυτό δεν αποτελεί επιλογή για αγόρια πριν την εφηβεία.

Το 2002, η βελγική κλινική έγινε η πρώτη που άρχισε να αποθηκεύει ιστό όρχεων από ασθενείς στην προεφηβεία. Οι ανώριμοι όρχεις περιέχουν σπερματογόνα βλαστοκύτταρα – τους προδρόμους του σπέρματος – και κύτταρα Sertoli, απαραίτητα «τροφοδοτικά» κύτταρα που υποστηρίζουν και θρέφουν το αναπτυσσόμενο σπέρμα.

«Εκείνη την εποχή, ο τομέας αυτός βρισκόταν στα πρώτα του βήματα», είπε ο Goossens. «Αυτές οι μέθοδοι μόλις είχαν αρχίσει να αναπτύσσονται σε ζώα. Είπαμε στις οικογένειες των ασθενών ότι δεν μπορούσαμε να εγγυηθούμε ότι η αποκατάσταση της γονιμότητας θα ήταν επιτυχής.»

Η πρώτη ομάδα ασθενών της κλινικής φτάνει τώρα στα μέσα της δεκαετίας των 20 και ορισμένοι έχουν φτάσει στο σημείο να θέλουν να δημιουργήσουν οικογένεια, συμπεριλαμβανομένου του πρώτου ασθενούς στον οποίο έγινε επαναμεταμόσχευση ιστού. Για τη θεραπεία της δρεπανοκυτταρικής αναιμίας του, είχε λάβει υψηλή δόση χημειοθεραπείας το 2008 για να εξαλειφθούν τα δικά του αιμοσφαίρια πριν υποβληθεί σε μεταμόσχευση μυελού των οστών. Πριν από τη θεραπεία, η κλινική αφαίρεσε χειρουργικά έναν όρχι, τον τεμάχισε σε μικρά κομμάτια και κατάψυξε τον ιστό.

Πέρυσι, τέσσερα θραύσματα ιστού μεταμοσχεύθηκαν πίσω στον εναπομείναντα όρχι και τέσσερα κάτω από το δέρμα του όσχεου. Μετά από ένα χρόνο μέσα στο σώμα, τα μοσχεύματα αφαιρέθηκαν και αναλύθηκαν στο εργαστήριο. Τα αποτελέσματα δημοσιεύονται σε ένα προδημοσιευμένο άρθρο, το οποίο δεν έχει ακόμη υποβληθεί σε επιστημονική αξιολόγηση.

Δύο από τα μοσχεύματα από το εσωτερικό του όρχεως είχαν παράγει ώριμο σπέρμα, το οποίο συλλέχθηκε και καταψύχθηκε. Επειδή τα τμήματα ιστού δεν συνδέονται άμεσα με τον σπερματικό πόρο, οι ερευνητές δεν αναμένουν τα σπερματοζωάρια να βρουν φυσικά το δρόμο τους προς το σπέρμα.

«Το σπέρμα που απομονώθηκε φαινόταν φυσιολογικό», δήλωσε ο Goossens. «Πρέπει ακόμα να δούμε αν είναι σε θέση να γονιμοποιήσει ένα ωάριο».

Τώρα, ο πρώτος ασθενής εξετάζει αν θα υποβληθεί σε δεύτερο κύκλο μεταμοσχεύσεων με στόχο τη συλλογή περισσότερου σπέρματος ή αν θα προχωρήσει σε εξωσωματική γονιμοποίηση στο εγγύς μέλλον.