Μετά από δύο μήνες με πάρα πολλά κρούσματα COVID-19 στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι αριθμοί άρχισαν πάλι να μειώνονται -και προς έκπληξη πολλών, μειώνονται αρκετά δραματικά. Τα νέα κρούσματα κορυφώθηκαν στις 54.674 στις 17 Ιουλίου πριν πέσουν στα 23.511 στις 27 Ιουλίου. Αυξήθηκαν ελαφρώς στις 27.734 στις 28 Ιουλίου, αλλά ο μέσος όρος των επτά ημερών συνέχισε να μειώνεται.
Ακόμα βέβαια δεν είναι γνωστό αν θα συνεχίσουν να πέφτουν τα κρούσματα το επόμενο διάστημα. Θυμίζουμε ότι στις 19 Ιουλίου άρθηκαν τα περιοριστικά μέτρα κατά της διασποράς του κορονοϊού και δεν γνωρίζουμε ακόμα το αντίκτυπο αυτής της απόφασης. Γιατί, όμως, πέφτουν τα κρούσματα μετά την άρση των μέτρων; Προτού απαντηθεί αυτό το ερώτημα, πρέπει να κοιτάξουμε με ποιον τρόπο οι ασθένειες μεταδίδονται και γίνονται ενδημικές.
Ο SARS-CoV-2, ο ιός που προκαλεί την COVID-19 δεν είναι ο μόνος κορονοϊός που επηρεάζει τους ανθρώπους. Άλλοι κοινοί κορονοϊοί μας μολύνουν, όπως το κοινό κρυολόγημα. Με αυτούς τους κορονοϊού, η ανοσία μετά τη μόλυνση μετριέται περισσότερες σε μήνες παρά σε χρόνια. Οι περισσότεροι από εμάς πρέπει να περιμένουμε να επαναμολυνθούμε με αυτούς τους κορονοϊούς συνήθως κάθε 3-6 χρόνια μέσα στη ζωή μας. Οι επαναμολύνσεις με SARS-CoV-2 τώρα καταγράφονται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ακόμα και ο εμβολιασμός πιθανότατα δε θα δώσει μίας μεγάλης διάρκειας ανοσίας και αναμένεται να πέσει μετά από 6 μήνες περίπου. Η προστασία, όμως, από τη σοβαρή νόσηση θα κρατήσει πιθανότατα περισσότερο.
Αυτή η έλλειψη μακροπρόθεσμης προστασίας σημαίνει ότι η ανοσία της αγέλης είναι πιθανότατα αδύνατη και ότι ο ιός θα γίνει ενδημικός και θα συνεχίζει να κυκλοφορεί στους ανθρώπινους πληθυσμούς. Αν αυτό συμβεί και η ασθένεια σταθεροποιηθεί, σε βαθμό που τα κρούσματα θα παραμείνουν σταθερά, τότε θα έχουμε φτάσει σε ένα σημείο που ονομάζεται «ενδημική ισορροπία»
Αυτό είναι αυτό που βλέπουμε τώρα; «Πιθανώς» σύμφωνα με όσα γράφει στο conversation o Πολ Χάντερ, Καθηγητής Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Ανατολικής Αγγλίας. Ένα από τα βασικά μοντέλα για το πώς αλλάζουν τα περιστατικά μολυσματικών ασθενειών με την πάροδο του χρόνου ονομάζεται μοντέλο SIR , το οποίο εξετάζει πόσοι άνθρωποι είναι ευαίσθητοι σε μια ασθένεια (Susceptible), μολυσματικοί με την ασθένεια (Ιnfectious) ή έχουν αναρρώσει από αυτήν (Recovered).
Με αυτό το μοντέλο, τα κρούσματα αυξάνονται γρήγορα στην αρχή μιας επιδημίας, καθώς πολλοί άνθρωποι είναι ευαίσθητοι, μολύνονται και συνεχίζουν να μολύνουν άλλα ευαίσθητα άτομα. Αλλά καθώς οι λοιμώξεις αυξάνονται, με την πάροδο του χρόνου λιγότερα άτομα είναι ευάλωτα και περισσότερα έχουν αναρρώσει. Ο ρυθμός ανάπτυξης επομένως επιβραδύνεται , η επιδημία φτάνει στο αποκορύφωμά της και, στη συνέχεια, οι αριθμοί των κρουσμάτων μειώνονται σε ένα ενδημικό σημείο ισορροπίας, όπου παραμένουν περίπου σταθεροί.
Το μοντέλο SEIRS
Στον πραγματικό κόσμο, όμως, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα από το μοντέλο SIR. Η συμπεριφορά του έχει να κάνει περισσότερο με το SEIRS μοντέλο, που εμπλέκει και άλλους παράγοντες στον τρόπο μετάδοσης μίας ασθένειας.
Σε ένα μοντέλο SEIRS, η άνοδος και η πτώση των αριθμών των κρουσμάτων και το σημείο της ενδημικής ισορροπίας εξαρτώνται από μια σειρά παραγόντων. Αυτά περιλαμβάνουν δείκτες όπως ο "βήτα" (ο μέσος αριθμός επαφών που έχει ένα άτομο σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, πολλαπλασιασμένος με την πιθανότητα μετάδοσης της νόσου όταν υπάρχει επαφή μεταξύ ευπαθούς και μολυσματικού ατόμου) και ο «λανθάνων χρόνος (που είναι ο χρόνος από τότε που ένα άτομο μολύνθηκε μέχρι τη στιγμή που έγινε μεταδοτικός).Το μοντέλο επηρεάζεται επίσης από την μεταβαλλόμενη ανοσία του πληθυσμού, είτε μέσω γεννήσεων και θανάτων είτε με την εξασθένιση της ανοσίας.
Όπως και στο μοντέλο SIR, ο ρυθμός ανάπτυξης της επιδημίας επιβραδύνεται στο αποκορύφωμα πριν τα κρούσματα επιστρέψουν σε ενδημικό επίπεδο. Αλλά σε αυτό το μοντέλο SEIRS, η μόλυνση πλησιάζει τη σταθερή ενδημική ισορροπία της σε μια σειρά επιδημικών κυμάτων, καθώς οι πρόσθετες εισροές δεδομένων του μοντέλου το καθιστούν πολύ πιο ευαίσθητο και περίπλοκο (και ως αποτέλεσμα πιο ρεαλιστικό).
Για παράδειγμα, εάν η βήτα αυξάνεται επειδή αυξάνεται η επαφή μεταξύ των ανθρώπων, τότε αυτό θα αλλάξει την ενδημική ισορροπία κατά την οποία οι περιπτώσεις εξισορροπούνται. Περισσότερες επαφές θα δουν μια αύξηση των λοιμώξεων μέχρι να αρχίσουν να εγκαθίστανται γύρω από μια υψηλότερη ισορροπία. Ομοίως, εάν μειωθεί η βήτα θα δούμε πτώση των λοιμώξεων μέχρι να προσεγγίσει τη νέα ισορροπία.
Η βήτα έρχεται σπίτι
Οι αλλαγές που έχουμε δει τους τελευταίους δύο μήνες πιθανότατα οφείλονται σε αλλαγές στην επαφή μεταξύ ατόμων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στην πραγματικότητα βλέπαμε το κύμα παραλλαγής δέλτα να επιβραδύνεται αρκετά γρήγορα μέχρι τα μέσα Ιουνίου, υποδηλώνοντας ότι πλησιάζαμε στην ενδημική ισορροπία. Στη συνέχεια, όμως, συνέβη κάτι που άλλαξε σημαντικά την βήτα: το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου (το οποίο διεξήχθη από τις 11 Ιουνίου έως τις 11 Ιουλίου).
Τα κρούσματα άρχισαν να αυξάνονται δραματικά προς τα τέλη Ιουνίου αμέσως μετά το πρώτο παιχνίδι της Αγγλίας. Αυτή η άνοδος ήταν αρκετά βραχύβια και ήδη επιβραδύνθηκε ξανά μέχρι να ακολουθήσει μια άλλη αύξηση στα προημιτελικά πριν επιβραδυνθεί ξανά σχετικά γρήγορα. Στη Σκωτία το μοτίβο ήταν διαφορετικό. Και εκεί είδαμε μια αύξηση που σχετίζεται με την έναρξη του EURO, αλλά τα κρούσματα άρχισαν να πέφτουν περίπου 10 ημέρες μετά το τελευταίο τους παιχνίδι, το οποίο ήταν στις 22 Ιουνίου.
Η διαφορά σε αυτά τα γραφήματα συνεπώς εξηγείται από το γεγονός ότι η Αγγλία έφτασε στον τελικό, διατηρώντας υψηλότερα επίπεδα συνωστισμού για περισσότερο. Και τα μοτίβα που δείχνουν από τις αρχές Ιουνίου και μετά είναι συνεπή, με το Ηνωμένο Βασίλειο να πλησιάζει την ενδημική ισορροπία για την COVID-19. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να μην δούμε άλλη μια συνεχή αύξηση των λοιμώξεων. Η 19η Ιουλίου θα επηρέαζε κάπως το μέτρο βήτα αλλά ακόμα κι αν δούμε κάποια αύξηση των περιπτώσεων ως αποτέλεσμα της άρσης των μέτρων, είναι απίθανο να είναι μεγάλο ή συνεχές.
ΠΗΓΗ: theconversation
