Έχεις πονοκέφαλο και παίρνεις αναλγητικό; Υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις που η λήψη φαρμάκου είναι σα να θες να ενισχύσεις ακόμα περισσότερο τον πόνο. Όσο αντιφατικό και αν φαντάζει τα χάπια που παίρνουμε για να ανακουφιστούμε από τους πονοκεφάλους, μπορεί στην πραγματικότητα να τους επιδεινώνουν. Ο πονοκέφαλος από υπερβολική χρήση φαρμάκων είναι ένα καλά τεκμηριωμένο ιατρικό φαινόμενο, αλλά η καλή είδηση είναι ότι συχνά είναι αναστρέψιμο μόλις διαγνωστεί.
Όπως επισημαίνει στο The Conversation ο , ανώτερος λέκτορας στην Σχολή Ψυχολογίας και Νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, πάνω από 10 εκατομμύρια άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο υποφέρουν τακτικά από πονοκεφάλους, που αποτελούν περίπου το ένα στα 25 επισκέψεις σε γενικό γιατρό.
Οι περισσότεροι πονοκέφαλοι είναι ακίνδυνοι και δεν αποτελούν ένδειξη σοβαρού προβλήματος. Αν και πολλοί άνθρωποι ανησυχούν ότι μπορεί να έχουν όγκο στον εγκέφαλο, λιγότερο από το 1% των ατόμων με πονοκεφάλους πράγματι έχουν.
Επειδή υπάρχουν τόσες πολλές πιθανές αιτίες πονοκεφάλων, οι γενικοί γιατροί "πρέπει να παίξουν το ρόλο του ντετέκτιβ", λέει χαρακτηριστικά ο Baumgardt . Είναι απαραίτητο να λαμβάνεται λεπτομερές ιατρικό ιστορικό και να γίνεται ενδελεχής εξέταση, που μερικές φορές ακολουθείται από παραπομπή σε ειδικό.
Ωστόσο, ακόμη και οι καλοήθεις πονοκέφαλοι μπορούν να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό την καθημερινή ζωή ενός ατόμου και εξακολουθούν να χρειάζονται κατάλληλη φροντίδα.
Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο του πονοκεφάλου. Για παράδειγμα, οι ημικρανίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με φάρμακα κατά της ναυτίας ή βήτα αναστολείς, ενώ οι πονοκέφαλοι που σχετίζονται με άγχος ή κατάθλιψη μπορεί να βελτιωθούν με ψυχολογική υποστήριξη. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως οι αλλαγές στη διατροφή και η άσκηση, μπορούν επίσης να βοηθήσουν στη διαχείριση πολλών τύπων μακροχρόνιου πονοκεφάλου.
Πώς γεννιέται ο φαρμακευτικός πονοκέφαλος
Ωστόσο, οι γιατροί συχνά παρατηρούν έναν άλλο τύπο επίμονου πονοκεφάλου που έχει ένα σαφές μοτίβο. Οι ασθενείς αναφέρουν ότι έχουν επαναλαμβανόμενους πονοκεφάλους που ξεκίνησαν ή επιδεινώθηκαν μετά από τακτική λήψη παυσίπονων για τρεις μήνες ή περισσότερο.
Αυτό μπορεί να συμβεί σε άτομα με ημικρανίες, πονοκέφαλο έντασης ή άλλες επώδυνες καταστάσεις, όπως πόνος στην πλάτη ή στις αρθρώσεις. Μερικοί μπορεί να λαμβάνουν διάφορα είδη φαρμάκων, συχνά όλο και πιο συχνά, και να καταλήγουν σε έναν απογοητευτικό φαύλο κύκλο που αρχικά δεν φαίνεται να έχει νόημα.
Η πιθανή διάγνωση είναι ότι πρόκειται για πονοκέφαλους από υπερβολική χρήση φαρμάκων ή αλλιώς φαρμευτικούς πονοκεφάλους. Αυτή η κατάσταση θεωρείται ότι επηρεάζει περίπου το 1-2% των ανθρώπων και είναι τρεις έως τέσσερις φορές πιο συχνή στις γυναίκες.
Ο ένοχος είναι συχνά τα ίδια τα παυσίπονα. Τα οπιούχα όπως η κωδεΐνη, που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία μέτριου πόνου από τραυματισμούς ή μετά από χειρουργική επέμβαση, συνοδεύονται από έναν μακρύ κατάλογο παρενεργειών, όπως δυσκοιλιότητα, υπνηλία, ναυτία, παραισθήσεις και πονοκεφάλους.
Δεν είναι μόνο τα ισχυρά φάρμακα με βάση τα οπιούχα που μπορούν να προκαλέσουν πονοκεφάλους. Κοινά παυσίπονα όπως η παρακεταμόλη και τα ΜΣΑΦ (μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, όπως η ιβουπροφαίνη) μπορούν επίσης να παίξουν ρόλο. Ορισμένα φάρμακα συνδυάζουν ακόμη και την παρακεταμόλη με ένα οπιούχο, όπως το κο-κοδαμόλη.
Τι ορίζεται ως υπερβολική χρήση;
Η παρακεταμόλη έχει ένα απλούστερο προφίλ παρενεργειών σε σύγκριση με φάρμακα όπως η κωδεΐνη. Όταν λαμβάνεται εντός των συνιστώμενων ημερήσιων ορίων – τα οποία εξαρτώνται από την ηλικία και το βάρος – είναι γενικά ένα ασφαλές και αποτελεσματικό παυσίπονο. Αυτό έχει συμβάλει στην ευρεία χρήση και την εύκολη διαθεσιμότητά του.
Ωστόσο, η λήψη δόσης μεγαλύτερης από τη συνιστώμενη ή η υπερβολικά συχνή χρήση μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές – μερικές φορές θανατηφόρες – επιπλοκές, όπως ηπατική ανεπάρκεια.
Παρόλο που οι παρενέργειες είναι λιγότερο συχνές, μελέτες έχουν δείξει ότι η τακτική χρήση παρακεταμόλης μπορεί επίσης να προκαλέσει χρόνιους πονοκεφάλους σε ορισμένα άτομα.
Άλλα φάρμακα εκτός από τα παυσίπονα μπορούν επίσης να προκαλέσουν προβλήματα. Η υπερβολικά συχνή χρήση τριπτάνης– φαρμάκων για την αντιμετώπιση των κρίσεων ημικρανίας – μπορεί επίσης να οδηγήσει σε πονοκεφάλους λόγω υπερβολικής χρήσης φαρμάκων.
Ο όρος «υπερβολική χρήση» μπορεί να δώσει την εντύπωση ότι οι ασθενείς λαμβάνουν περισσότερο από τη συνιστώμενη ημερήσια δόση, κάτι που μπορεί να συμβεί και να ενέχει σοβαρούς κινδύνους. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις πονοκεφάλων λόγω υπερβολικής χρήσης φαρμάκων, οι ασθενείς δεν υπερβαίνουν τα όρια της δόσης ούτε λαμβάνουν το φάρμακο κάθε μέρα.
Για την παρακεταμόλη ή τα ΜΣΑΦ, οι πονοκέφαλοι από υπερβολική χρήση φαρμάκων μπορεί να εμφανιστούν εάν λαμβάνονται 15 ή περισσότερες ημέρες το μήνα. Με τα οπιούχα, οι πονοκέφαλοι μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και με λιγότερο συχνή χρήση – μερικές φορές μετά από μόλις δέκα ημέρες το μήνα.
"Γι' αυτό είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε έναν γιατρό εάν χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε οποιοδήποτε παυσίπονο, ακόμη και χωρίς ιατρική συνταγή, για μεγάλο χρονικό διάστημα. Δεν θα εμφανίσουν όλοι πονοκεφάλους λόγω υπερβολικής χρήσης φαρμάκων και ο κίνδυνος φαίνεται να διαφέρει από άτομο σε άτομο, πράγμα που σημαίνει ότι η ατομική ευαισθησία παίζει σημαντικό ρόλο", επισημαίνει ο ειδικός.
Η δύσκολη θεραπεία
Η θεραπεία αυτών των πονοκεφάλων μπορεί να είναι δύσκολη. Συχνά είναι δύσκολο για τους ασθενείς να αναγνωρίσουν από μόνοι τους ότι τα φάρμακά τους προκαλούν το πρόβλημα. Η συνήθης προσέγγιση περιλαμβάνει τη σταδιακή διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής υπό καθοδήγηση, με τελικό στόχο την πλήρη διακοπή της.
Αυτό μπορεί να φαίνεται ακατανόητο για τους ασθενείς, ειδικά επειδή αναμένουν ότι τα παυσίπονα όπως η παρακεταμόλη θα ανακουφίσουν τους πονοκεφάλους τους. Μερικοί ανησυχούν ότι ο πόνος τους θα επιδεινωθεί καθώς μειώνουν τη δόση. Γι' αυτό είναι απαραίτητη η στενή συνεργασία με έναν γιατρό – για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση, να παρακολουθείται η πρόοδος και να προγραμματιστούν τα επόμενα βήματα της θεραπείας.
Εάν έχετε πονοκεφάλους για περισσότερες από 15 ημέρες το μήνα, είναι σημαντικό να επισκεφθείτε τον οικογενειακό σας γιατρό. Η συζήτηση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό των υποκείμενων αιτίων και στην εξήγηση αυτών των συχνά εξουθενωτικών συμπτωμάτων. Η τήρηση ενός ημερολογίου πονοκεφάλων – με σημείωση των συμπτωμάτων και των καθημερινών λεπτομερειών – μπορεί επίσης να βοηθήσει στη διάγνωση.
Ο λόγος για τον οποίο ορισμένα φάρμακα, ειδικά τα παυσίπονα, μπορούν να επιδεινώσουν τους πονοκεφάλους δεν είναι πλήρως κατανοητός. Ωστόσο, είναι σημαντικό να γνωρίζετε αυτή την πλέον καθιερωμένη σχέση και να ζητήσετε ιατρική συμβουλή.
