Είναι κάποιες μέρες που ξεκινούν με ένα σχεδόν ευφορικό αίσθημα, όλα φαίνονται θετικά και αισθανόμαστε ότι μπορούμε να ξεπεράσουμε κάθε εμπόδιο. Από την άλλη όμως, υπάρχουν και αυτές οι μέρες που κυριολεκτικά «τρωγόμαστε με τα ρούχα μας». Τα πάντα μας ενοχλούν και η διάθεση μας ταλαντώνεται ανάμεσα σε αίσθημα θλίψης ή θυμού με κάθε αφορμή ακόμα κι αν αυτή δεν είναι σημαντική.

Για τους άνδρες που μας διαβάζουν, μπορεί η περιγραφή να ακούγεται λίγο υπερβολική, αλλά για τις γυναίκες είναι απλά ένας ακόμη μήνας του χρόνου!

Οι «μυστήριες» ορμόνες

«Τα επίπεδα αρκετών ορμονών ποικίλλουν κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου», επισημαίνει η γυναικολόγος Maureen Cernadas, MD.

«Τα επίπεδα οιστρογόνων, προγεστερόνης, κορτιζόλης και σεροτονίνης μεταβάλλονται μέσα στον μήνα» και αυτές οι διακυμάνσεις, όπως εξηγεί, επηρεάζουν και κατευθύνουν τα συναισθήματα αλλά και τη σωματική υγεία κάθε γυναίκας περίπου όπως ένας μαέστρος καθοδηγεί μια ορχήστρα, μόνο που σε αυτή την περίπτωση τον ρόλο των μουσικών έχουν οι ορμόνες.

Στο πιο...διαβόητο ίσως στάδιο του εμμηνορροϊκού κύκλου, λίγο πριν την έναρξη της νέας έμμηνου ρύσεως, κάνει την εμφάνιση του το λεγόμενο προεμμηνορροϊκό σύνδρομο ή διεθνώς PMS. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, σε αυτή την φάση ποσοστό μεγαλύτερο από το 90% των γυναικών θα εμφανίσει συγκεκριμένα συμπτώματα που σχετίζονται με την φάση του κύκλου τους.

Ο κόσμος είναι όμορφος… ή αλλιώς, η ωοθυλακική φάση

Η ωοθυλακική φάση του εμμηνορροϊκού κύκλου μιας γυναίκας ξεκινά στην έναρξη της περιόδου και διαρκεί περίπου 10 έως 14 ημέρες, σύμφωνα με την Cleveland Clinic.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το γυναικείο σώμα εκκρίνει την ωοθυλακιοτρόπο ορμόνη (FSH). Αν και η συγκεκριμένη δεν επηρεάζει άμεσα την συμπεριφορά ωστόσο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην διέγερση και παραγωγή ωοθυλακίων στις ωοθήκες. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης του κύκλου, η οιστραδιόλη (ο πιο ισχυρός τύπος οιστρογόνου) αρχίζει να αυξάνεται.

«Συχνά, αυτή είναι η στιγμή που η γυναίκα μπορεί να αισθάνεται πιο ενεργητική, κοινωνική και χαρούμενη», λέει ο Taylor Hahn, MD, Μαιευτήρας στο HerMD.

«Η σεροτονίνη, ένας από τους νευροδιαβιβαστές, τείνει επίσης να αυξάνεται παράλληλα με την οιστραδιόλη και παίζει σημαντικό ρόλο στη διάθεση και τα συναισθήματα», επισημαίνει στη συνέχεια ο Δρ Hahn, προσθέτοντας ότι αυτή η ενεργειακή ώθηση, μπορεί επίσης να ενθαρρύνει περισσότερο την ανάγκη για άσκηση και αύξηση της σωματικής δραστηριότητας γενικά.

Επιπλέον, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Brain Sciences αυτές τις μέρες του μήνα οι γυναίκες τείνουν να βιώνουν πιο θετικά συναισθήματα.

Χαρούμενη και παιχνιδιάρα: Η φάση της ωορρηξίας

«Κατά την ωορρηξία, τα επίπεδα οιστρογόνων κορυφώνονται», σύμφωνα με την Maureen Cernadas. Όταν τα επίπεδα οιστρογόνων είναι αρκετά υψηλά, το σώμα της γυναίκας απελευθερώνει ωχρινοτρόπο ορμόνη (LH), συνήθως γύρω στη 13η ημέρα του κύκλου. Η συγκεκριμένη ορμόνη είναι εκείνη που δίνει το σήμα στις ωοθήκες να απελευθερώσουν ένα ωάριο στην κοντινή σάλπιγγα ώστε αυτό να μπορεί να ταξιδέψει στη μήτρα και να γονιμοποιηθεί, επεξηγούν οι γιατροί. Σε αυτή την χρονική στιγμή, πολλές γυναίκες αναφέρουν ότι αισθάνονται χαρούμενες, περισσότερο ελκυστικές και με μεγαλύτερη σεξουαλική επιθυμία.

«Η τεστοστερόνη αυξάνεται κοντά στη φάση της ωορρηξίας και συνδέεται στενά με τη βελτίωση της διάθεσης και της ενέργειας», λέει ο Δρ. Hahn, προσθέτοντας ότι ως αποτέλεσμα, «μπορεί να αυξηθούν η σεξουαλική ορμή και η επιθυμία».

Ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτός ο χρόνος έχει βιολογική βάση για να ενθαρρύνει φυσικά τη σεξουαλική δραστηριότητα κατά την περίοδο της ωορρηξίας και να αυξήσει την πιθανότητα εγκυμοσύνης, προσθέτει ο Δρ. Hahn.

Νιώθοντας χάλια: η ωχρινική φάση

Μετά την ωορρηξία, το ωοθυλάκιο που μένει πίσω από το ωάριο που έχει απελευθερωθεί, εκκρίνει προγεστερόνη, μια ορμόνη που προετοιμάζει τη μήτρα να δεχθεί και να διατηρήσει ένα γονιμοποιημένο ωάριο.

«Η προγεστερόνη μπορεί αρχικά να βελτιώσει τον ύπνο και να μειώσει το άγχος, ωστόσο, μερικές γυναίκες μπορεί να εμφανίσουν φούσκωμα, δυσκοιλιότητα, κόπωση και κατακράτηση υγρών», λέει ο Δρ. Hahn. Σε αυτή την φάση του κύκλου μάλιστα φαίνεται να αυξάνεται η λαχτάρα για πρόχειρο φαγητό και λιγότερο υγιεινές διατροφικές επιλογές, προσθέτει.

Εάν το ωάριο παραμένει μη γονιμοποιημένο, τα επίπεδα προγεστερόνης ξεκινούν να υποχωρούν, σύμφωνα με την κλινική του Κλίβελαντ.

Σε αυτό το σημείο, η οιστραδιόλη, η προγεστερόνη και η τεστοστερόνη πέφτουν σε χαμηλότερα επίπεδα, σύμφωνα με τους ειδικούς, ανοίγοντας το δρόμο για συμπτώματα PMS συνδρόμου όπως κράμπες, ακμή, ευαισθησία στο στήθος και πονοκέφαλοι.

Προεμμηνορροϊκό σύνδρομο και εναλλαγές διάθεσης

Πέρα από τα σωματικά συμπτώματα, η ωχρινική φάση μπορεί να μοιάζει με ένα συναισθηματικό ρόλερ κόστερ επισημαίνουν οι επιστήμονες, με συμπτώματα όπως:

• Αλλαγή στην λίμπιντο
• Αισθήματα άγχους, λύπης ή κατάθλιψης
• Δυσκολία συγκέντρωσης
• Αλλαγή στην όρεξη
• Αϋπνία

«Για κάποιες γυναίκες αυτά τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια, σχεδόν ανύπαρκτα ή γενικά να περνούν απαρατήρητα. Αλλά για άλλες, είναι δυνατόν να είναι έντονα και οδυνηρά», κατά τον Δρ. Hahn.

Που οφείλεται το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο

Αν και οι ειδικοί δεν κατανοούν πλήρως τι προκαλεί το PMS, έχουν υπόψιν κάποιους βασικούς ύποπτους:

• Σεροτονίνη: ένας χημικός νευροδιαβιβαστής, που μεταφέρει μηνύματα μεταξύ του εγκεφάλου και του σώματός και μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση της διάθεσης. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι τα επίπεδα σεροτονίνης μειώνονται κατά τη διάρκεια της ωχρινικής φάσης, συμβάλλοντας πιθανώς στα συμπτώματα του PMS.
• Κορτιζόλη: μια αύξηση της επονομαζόμενης και ορμόνης του στρες, μπορεί να είναι εν μέρει υπεύθυνη για τις συναισθηματικές διακυμάνσεις του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου. Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο International Journal of Molecular Sciences υποδηλώνει ότι μπορεί επίσης να προκαλέσει αύξηση βάρους, έξαψη και κόπωση.
• Τρόπος ζωής: ορισμένοι ειδικοί έχουν επισημάνει τις καθημερινές συνήθειες κάθε γυναίκας ως πιθανούς επιβαρυντικούς παράγοντες για το PMS, λέει ο Δρ. Hahn, που τελικά επηρεάζουν ίσως και την ένταση των συμπτωμάτων του συνδρόμου. Για παράδειγμα, μια μελέτη διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που κάπνιζαν παρατηρούσαν περισσότερα συμπτώματα ψυχικής φύσεως σε αυτό το στάδιο ενώ γυναίκες που η διατροφή τους είχε μεγάλη περιεκτικότητα σε λιπαρά, ζάχαρη και αλάτι παρουσίαζαν περισσότερα σωματικά συμπτώματα.

«Ωστόσο, η επιτυχημένη διαχείριση του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου μπορεί να είναι πολύ πιο περίπλοκη από μια απλή αλλαγή σε διατροφή και άσκηση», λέει ο Hahn.

Πώς διαχειριζόμαστε το PMS

Το να βιώνετε συμπτώματα PMS δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι δεν πάει καλά, σύμφωνα με τον Δρ. Hahn. «Κάθε γυναίκα που έχει εμμηνορροϊκούς κύκλους θα μπορούσε ενδεχομένως να εμφανίσει συμπτώματα PMS, αλλά η σοβαρότητα και ο τρόπος διαχείρισης αυτών των συμπτωμάτων μπορεί να διαφέρουν πολύ» τονίζει.

Για ήπια συμπτώματα, μεταξύ άλλων, συνιστά τα εξής

• Κάντε τον ύπνο προτεραιότητα: «Ο ύπνος επιτρέπει τόσο στο σώμα όσο και στο μυαλό να ξεκουραστούν και να αναζωογονηθούν σε μια περίοδο που η κούραση κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να αποτελεί σημαντικό πρόβλημα», λέει ο Hahn. Προσπαθήστε να κοιμάστε ένα πλήρες οκτάωρο κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, προσθέτει.
• Επικεντρωθείτε σε μια ισορροπημένη διατροφή: «Το πρόχειρο φαγητό και τα γλυκά με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη μπορεί να έχουν ωραία γεύση εκείνη τη στιγμή, αλλά δεν βοηθούν στο προεμμηνορροϊκό σύνδρομο και συχνά μπορεί να επιδεινώσουν συμπτώματα όπως φούσκωμα, ναυτία και κράμπες», λέει ο Hahn, εξηγώντας ότι μικρότερα, πιο συχνά και πιο υγιεινά γεύματα μπορούν να βοηθήσουν στην μείωση της έντασης των συμπτωμάτων.
• Ήπια σωματική δραστηριότητα: Αν και η άσκηση μπορεί να είναι το τελευταίο πράγμα που θέλετε να κάνετε εν μέσω συμπτωμάτων προεμμηνορροϊκού συνδρόμου, η κίνηση αυξάνει τις ενδορφίνες και μπορεί να βελτιώσει και να σταθεροποιήσει τη διάθεση, να ανακόψει την λαχτάρα για φαγητό και να μειώσει τον πόνο και την ενόχληση, σύμφωνα με τον ειδικό. «Επιλέξτε κάτι τόσο εύκολο όσο ένας περίπατος γύρω από το τετράγωνό σας ή απλώς διατάσεις στο σαλόνι σας», προσθέτει.

Μερικές φορές τα προεμμηνορροϊκά συμπτώματα είναι πολύ πιο σοβαρά και παραπέμπουν σε προεμμηνορροϊκή δυσφορική διαταραχή. Αυτή η κατάσταση μοιάζει με το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο αλλά εκδηλώνετε με συμπτώματα μεγαλύτερης σοβαρότητας όπως ευερεθιστότητα, άγχος ή κατάθλιψη, σύμφωνα με την OWH.

«Οι γυναίκες ανταποκρίνονται διαφορετικά στις ορμονικές εναλλαγές», επισημαίνει και η Δρ. Cernadas.

Αν τα συμπτώματα παρεμβαίνουν στη ζωή, τις σχέσεις, την εργασία ή τις σχολικές σας επιδόσεις ζητήστε την βοήθεια του γιατρού σας για να μειώσετε την ένταση τους, συμβουλεύει τις γυναίκες.

Πηγή: everydayhealth.com