Η γενετική προδιάθεση θεωρείται σημαντικός παράγοντας στην ανάπτυξη των διαταραχών του φάσματος του αυτισμού, όμως οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι και περιβαλλοντικοί παράγοντες κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να διαδραματίζουν ρόλο.
Νέα έρευνα από το Cold Spring Harbor Laboratory (CSHL) δείχνει ότι η φλεγμονώδης αντίδραση της μητέρας σε ένα συγκεκριμένο στάδιο της εγκυμοσύνης μπορεί να συνδέεται με χαρακτηριστικά που μοιάζουν με αυτισμό σε αρσενικά ποντίκια. Οι ερευνητές εντόπισαν, παράλληλα, μια απρόσμενη σύνδεση ανάμεσα στον πλακούντα και τον κίνδυνο εμφάνισης αυτών των χαρακτηριστικών. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Science Advances.
«Για να κατανοήσουμε πραγματικά τη διαταραχή του φάσματος του αυτισμού, πρέπει να κοιτάξουμε πέρα από τον εγκέφαλο», δήλωσε ο αναπληρωτής καθηγητής του CSHL Lucas Cheadle. «Η έρευνά μας υποδεικνύει ότι η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος της μητέρας και οι αλλαγές στον πλακούντα μπορεί να αποτελούν μια οδό προς τον αυτισμό για ορισμένα, ιδιαίτερα άτομα».
Ένα περιορισμένο «παράθυρο» τρωτότητας
Οι ερευνητές προκάλεσαν σε έγκυα ποντίκια μια ελεγχόμενη ανοσολογική αντίδραση, παρόμοια με εκείνη που μπορεί να προκαλέσει μια ιογενής λοίμωξη, σε διαφορετικά στάδια της κύησης.
Διαπίστωσαν ότι γύρω στις 12,5 ημέρες της κύησης τα έμβρυα ήταν περισσότερο ευάλωτα. Περίπου το ένα τρίτο εμφάνισε ενδείξεις αναπτυξιακών αλλαγών μόλις μία ημέρα μετά τη φλεγμονώδη αντίδραση.
«Είναι το νωρίτερο στάδιο στο οποίο έχουμε δει ενδείξεις διαταραχής», ανέφερε η Irene Sanchez Martin, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο εργαστήριο του Cheadle.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι στα πειράματα μόνο τα αρσενικά έμβρυα εμφάνισαν χαρακτηριστικά που έμοιαζαν με αυτισμό. Τα θηλυκά αναπτύχθηκαν φυσιολογικά.
«Είναι πραγματικά συναρπαστικό, επειδή εξετάζουμε μια ηλικία που προηγείται των ορμονικών αλλαγών και της διαφοροποίησης του εγκεφάλου ανά φύλο», σημείωσε ο Cheadle. «Επομένως, προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ των φύλων τόσο νωρίς».
Ο πλακούντας δίνει ένα σημαντικό στοιχείο
Για να καταλάβουν γιατί επηρεάστηκαν ορισμένα έμβρυα και άλλα όχι, οι ερευνητές εξέτασαν τον πλακούντα, εστιάζοντας στα τροφοβλαστικά κύτταρα, τα οποία συμβάλλουν στην ανοσολογική ανοχή του εμβρύου.
Στα αρσενικά έμβρυα με αναπτυξιακές αλλαγές, τα κύτταρα αυτά παρουσίαζαν ενδείξεις βλάβης. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μετά την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος της μητέρας μπορεί να χάσουν μέρος της προστατευτικής τους λειτουργίας, επιτρέποντας μια αντίδραση που ενδέχεται να επηρεάσει το έμβρυο.
Διαφορετικοί μηχανισμοί στα δύο φύλα
Τα ευρήματα δείχνουν ότι τα αρσενικά έμβρυα μπορεί να διαθέτουν πρωτεΐνες που αντιδρούν διαφορετικά στη μητρική ανοσολογική απόκριση.
«Ένας προστατευτικός μηχανισμός μπορεί να υπάρχει στα θηλυκά και ίσως να μπορούμε να τον αξιοποιήσουμε για να προστατεύσουμε τα αρσενικά», ανέφερε ο Cheadle.
«Προσπαθούμε να κατανοήσουμε πώς εμφανίζεται ο αυτισμός και στα δύο φύλα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ενδέχεται να υπάρχουν διαφορετικοί μηχανισμοί».
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα προέρχονται από πειραματικό μοντέλο σε ποντίκια και δεν αποδεικνύουν ότι η φλεγμονή κατά την εγκυμοσύνη προκαλεί αυτισμό στους ανθρώπους. Η ομάδα θα συνεχίσει να μελετά τις διαφορές μεταξύ αρσενικών και θηλυκών εμβρύων, αναζητώντας πιθανούς στόχους για μελλοντικές παρεμβάσεις.
