Ξυπνάς αργότερα απ’ ό,τι υπολόγιζες, τα παιδιά αργούν για το σχολείο, το κινητό γεμίζει με ειδοποιήσεις και μια δύσκολη μέρα ξεκινά πριν καν προλάβεις να πιεις καφέ. Το στρες έχει γίνει σχεδόν μόνιμο στοιχείο της καθημερινότητας. Τι συμβαίνει όμως πραγματικά μέσα στο σώμα μας όταν αγχωνόμαστε;

Σύμφωνα με την καθηγήτρια Συμπεριφορικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ, Kavita Vedhara, η πρώτη αντίδραση του οργανισμού είναι απολύτως φυσιολογική και σχετίζεται με την επιβίωση.

«Η πιο άμεση επίδραση που βλέπουμε σε μια στρεσογόνο κατάσταση είναι η έκρηξη αδρεναλίνης, η οποία προκαλεί αύξηση στον καρδιακό ρυθμό, στην αρτηριακή πίεση και στην αναπνοή. Πρόκειται για την αντίδραση “μάχης ή φυγής”, που έχει σχεδιαστεί για να μας προετοιμάζει να αντιμετωπίσουμε την πρόκληση», εξηγεί.

Περίπου 30 λεπτά αργότερα αυξάνονται και τα επίπεδα κορτιζόλης, της λεγόμενης «ορμόνης του στρες».

«Η κορτιζόλη είναι εξαιρετικά χρήσιμη γιατί βοηθά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, καταστέλλει τη φλεγμονή και αυξάνει τη διαθεσιμότητα σακχάρου στο αίμα ώστε να έχουμε περισσότερη ενέργεια», σημειώνει η Vedhara.

Γιατί το χρόνιο στρες γίνεται επικίνδυνο

Το πρόβλημα δεν είναι το περιστασιακό άγχος, αλλά η συνεχής ενεργοποίηση αυτού του μηχανισμού. Στο παρελθόν, ο άνθρωπος χρειαζόταν να αντιδρά σε πραγματικούς φυσικούς κινδύνους. Σήμερα, όμως, ο οργανισμός ενεργοποιείται με τον ίδιο τρόπο εξαιτίας ενός e-mail, μιας οικονομικής πίεσης ή μιας διαφωνίας.

Όταν το σώμα παραμένει για μεγάλο διάστημα σε κατάσταση συναγερμού, «δανείζεται» ενέργεια από λειτουργίες όπως η πέψη, η αποκατάσταση των κυττάρων και το ανοσοποιητικό σύστημα.

«Ίσως η πιο γνωστή συνέπεια του χρόνιου στρες είναι η αποδυνάμωση της ανοσολογικής λειτουργίας, κάτι που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο λοιμώξεων, να μειώσει την αποτελεσματικότητα των εμβολίων και να επιβραδύνει την επούλωση τραυμάτων», τονίζει η Vedhara.

Όπως προσθέτει, το χρόνιο στρες έχει επίσης συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, κατάθλιψης αλλά και επιδείνωσης νευροεκφυλιστικών νοσημάτων όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.

Ο φαύλος κύκλος του άγχους

Η ψυχολόγος και λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Bath, Dr Jo Daniels, εξηγεί ότι πολλές φορές το ίδιο το σώμα μάς παγιδεύει σε έναν κύκλο φόβου και υπερέντασης.

«Όταν βρισκόμαστε σε κατάσταση στρες, είμαστε υπερβολικά σε εγρήγορση. Έτσι είναι πιο πιθανό να θεωρήσουμε φυσιολογικές σωματικές αντιδράσεις ως απειλητικές», αναφέρει.

Για παράδειγμα, μια ταχυπαλμία μπορεί να προκαλέσει ακόμη περισσότερο άγχος, επειδή το άτομο αρχίζει να ανησυχεί για το τι συμβαίνει στο σώμα του.

«Καθώς κατακλυζόμαστε από ορμόνες του στρες και ενεργοποιείται το αρχέγονο κομμάτι του εγκεφάλου που σχετίζεται με την επιβίωση, η ικανότητα λήψης αποφάσεων επηρεάζεται και μπορεί να αντιδράσουμε με τρόπους που δεν μας βοηθούν», σημειώνει η Daniels.

Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε καλύτερα το στρες

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η έγκαιρη διαχείριση του στρες μπορεί να αποτρέψει σοβαρότερες επιπτώσεις στην υγεία.

Μία από τις πιο απλές αλλά αποτελεσματικές τεχνικές είναι η αργή και ελεγχόμενη αναπνοή.

«Όταν οι άνθρωποι είναι αγχωμένοι, αναπνέουν πιο γρήγορα και επιφανειακά, κάτι που ενισχύει το αίσθημα απειλής. Αν όμως αναπνέουμε αργά, στέλνουμε στον εγκέφαλο το μήνυμα ότι είμαστε ασφαλείς», εξηγεί η Daniels.

Η σωματική άσκηση λειτουργεί επίσης προστατευτικά, καθώς βοηθά το σώμα να αποφορτίσει την υπερβολική αδρεναλίνη που συσσωρεύεται σε περιόδους έντονου στρες.

Σε περιπτώσεις πιο επίμονου ή χρόνιου άγχους, οι ειδικοί προτείνουν ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) ή οι τεχνικές mindfulness.

«Όταν είμαστε πιεσμένοι, συχνά σκεφτόμαστε “δεν μπορώ να το διαχειριστώ”. Όμως οι σκέψεις δεν είναι πάντα γεγονότα. Χρήσιμο είναι να εξετάζουμε τα δεδομένα: έχουμε ξανααντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις; Τα καταφέραμε;», αναφέρει η Daniels.

Πότε χρειάζεται βοήθεια

Οι ειδικοί τονίζουν ότι το στρες γίνεται ανησυχητικό όταν είναι συνεχές και αρχίζει να επηρεάζει τον ύπνο, τη διάθεση, τις σχέσεις ή την καθημερινή λειτουργικότητα.

«Αν εντοπίσουμε νωρίς την αντίδραση του στρες, έχουμε πολλές πιθανότητες να την αντιστρέψουμε με απλές στρατηγικές. Στο χρόνιο στρες όμως, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, η κοινωνική υποστήριξη και οι σωστοί μηχανισμοί αντιμετώπισης είναι απαραίτητοι», καταλήγει η Daniels.

Πηγή: Guardian

.