Η εικόνα του τέλειου δέρματος που κυριαρχεί στα κοινωνικά δίκτυα, μέσα από φίλτρα, επεξεργασμένες φωτογραφίες και αμέτρητες συμβουλές περιποίησης, δημιουργεί μια ολοένα αυξανόμενη πίεση γύρω από την εμφάνιση. Για ορισμένους ανθρώπους, η ανησυχία για το δέρμα τους δεν περιορίζεται σε μια απλή ανασφάλεια, αλλά εξελίσσεται σε μια επίμονη εμμονή που επηρεάζει την καθημερινότητά τους, τις σχέσεις τους και την ψυχική τους υγεία.

Η λεγόμενη skin dysmorphia (διαταραχή δυσμορφίας του δέρματος), γνωστή συχνά στις ΗΠΑ ως «acne dysmorphia» όταν σχετίζεται με την ακμή, αποτελεί μια μορφή της διαταραχής δυσμορφίας σώματος (Body Dysmorphic Disorder - BDD). Πρόκειται για μια κατάσταση κατά την οποία το άτομο επικεντρώνεται υπερβολικά σε μικρές ή ακόμη και ανύπαρκτες ατέλειες στην εμφάνισή του, τις οποίες οι άλλοι άνθρωποι συχνά δεν παρατηρούν.

Οι πάσχοντες μπορεί να περνούν ώρες μπροστά στον καθρέφτη, να αναζητούν συνεχώς νέες θεραπείες, να χρησιμοποιούν υπερβολικά πολλά προϊόντα περιποίησης ή να αποφεύγουν κοινωνικές δραστηριότητες επειδή αισθάνονται ότι οι άλλοι επικεντρώνονται στις ατέλειες του προσώπου τους.

Όταν ο καθρέφτης δείχνει μια διαφορετική πραγματικότητα

Η Ashlea Perry, 44 ετών, περιγράφει ότι για χρόνια είχε μια διαστρεβλωμένη εικόνα για το δέρμα της.

«Όταν κοιταζόμουν στον καθρέφτη, έβλεπα τεράστιους πόρους και βαθιές ουλές, και όταν συναναστρεφόμουν ανθρώπους δεν μπορούσα να συγκεντρωθώ στη συζήτηση», λέει.

«Ο εσωτερικός μου διάλογος ήταν πάντα ο ίδιος: “Με κοιτάζουν στο πρόσωπο. Νομίζουν ότι είμαι απαίσια. Γιατί μου μιλούν;”. Κατέκλυζε τις σκέψεις μου».

Χρόνια αργότερα, όταν μια φίλη της βρήκε μια παλιά φωτογραφία τους, η Perry συνειδητοποίησε ότι η εικόνα που είχε για τον εαυτό της δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα.

«Το δέρμα μου φαινόταν φυσιολογικό – ακόμη και καλό. Ρώτησα πρώην συμμαθητές μου και μου είπαν ότι ποτέ δεν είχαν προσέξει ότι το δέρμα μου ήταν προβληματικό», αναφέρει.

«Σοκαρίστηκα. Πάντα πίστευα ότι θα με θυμούνται ως το κορίτσι με την τρομερή ακμή».

Η παγίδα της συνεχούς «διόρθωσης»

Η skin dysmorphia μπορεί να οδηγήσει σε έναν φαύλο κύκλο συνεχούς προσπάθειας βελτίωσης της εμφάνισης. Πολλοί άνθρωποι αναζητούν διαρκώς νέα προϊόντα, αισθητικές παρεμβάσεις ή ιατρικές θεραπείες, χωρίς όμως να αισθάνονται ικανοποιημένοι με το αποτέλεσμα.

Τα σημάδια που μπορεί να υποδηλώνουν το πρόβλημα περιλαμβάνουν:

• συχνό και καταναγκαστικό έλεγχο στον καθρέφτη,
• έντονη δυσαρέσκεια μετά από αισθητικές ή δερματολογικές θεραπείες,
• υπερβολική χρήση προϊόντων περιποίησης,
• έντονο άγχος για μικρές ή αόρατες ατέλειες,
• αποφυγή κοινωνικών επαφών λόγω της εμφάνισης.

Η κατάσταση συχνά συνυπάρχει με άγχος, κατάθλιψη, κοινωνική απομόνωση και χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Οι κίνδυνοι από τις υπερβολικές θεραπείες

Η επιθυμία για το «τέλειο» δέρμα μπορεί να οδηγήσει ορισμένους ανθρώπους σε ακραίες ρουτίνες περιποίησης με πολλά προϊόντα και δραστικά συστατικά.

Η υπερβολική απολέπιση, η συνεχής αλλαγή προϊόντων και η χρήση ισχυρών ουσιών χωρίς καθοδήγηση μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμούς, ουλές, βλάβες στον δερματικό φραγμό ή επιδείνωση δερματικών προβλημάτων.

Η Perry αναφέρει ότι η οικονομική και ψυχολογική επιβάρυνση που βίωσε ήταν μεγάλη.

«Το συναισθηματικό και οικονομικό κόστος ήταν τεράστιο. Πιθανότατα έχω ξοδέψει δεκάδες χιλιάδες δολάρια σε προϊόντα περιποίησης», λέει.

«Το δέρμα μου ήταν το μόνο πράγμα που σκεφτόμουν»

Η Maddie Ogle, 22 ετών, έχει επίσης μιλήσει δημόσια για την εμπειρία της με τη skin dysmorphia.

Στα 20 της χρόνια έλαβε φαρμακευτική αγωγή για ορμονική ακμή. Η θεραπεία βελτίωσε σημαντικά το δέρμα της, όμως στη συνέχεια φοβόταν τόσο πολύ την πιθανότητα επιστροφής της ακμής, ώστε δυσκολευόταν να διακόψει το φάρμακο παρά τις παρενέργειες.

«Είχα όλες αυτές τις παρενέργειες. Όμως το δέρμα μου φαινόταν καλό, οπότε σκεφτόμουν ότι προτιμώ να αντιμετωπίσω μερικά περίεργα πράγματα παρά την κατάθλιψη που μου προκαλούσε η ακμή», περιγράφει.

Τελικά αποφάσισε να ακολουθήσει μια διαφορετική προσέγγιση, δίνοντας μεγαλύτερη σημασία στη συνολική υγεία της.

«Είμαι χαρούμενη που είχα τη μητέρα μου και τον σύντροφό μου να μου πουν ότι πρέπει να ενδιαφέρομαι περισσότερο για την υγεία και την ψυχική μου υγεία παρά μόνο για το δέρμα μου. Και είχαν δίκιο», λέει.

«Ήμουν εξαντλημένη. Το δέρμα μου ήταν κυριολεκτικά το μόνο πράγμα που σκεφτόμουν».

Τα social media ενισχύουν την πίεση

Η άνοδος της κουλτούρας του skincare στα κοινωνικά δίκτυα έχει εντείνει τη συζήτηση γύρω από τη σχέση ανάμεσα στην εμφάνιση και την ψυχική υγεία.

Στο TikTok υπάρχουν εκατομμύρια βίντεο με περιεχόμενο για την περιποίηση του δέρματος, ενώ έρευνες δείχνουν ότι η αυξημένη χρήση της πλατφόρμας σχετίζεται με περισσότερες τάσεις δυσμορφοφοβίας.

Η νοσηλεύτρια και επαγγελματίας αισθητικής Nicola Liberos επισημαίνει ότι η υπερβολική χρήση προϊόντων περιποίησης αποτελεί πλέον συχνό φαινόμενο.

«Συχνά τρομάζω όταν βλέπω ασθενείς να έρχονται με 50 διαφορετικά, πολύ χημικά προϊόντα στο μπάνιο τους. Είναι παράλογο», λέει.

«Θα τους δώσω τρία προϊόντα που είναι λιγότερο επιβαρυντικά και θα εξετάσω συνολικά την ευεξία τους: την ψυχική υγεία, την εσωτερική υγεία, την υγεία του εντέρου, τις εξετάσεις αίματος, γιατί όλα αυτά συνδέονται με το δέρμα».

Όπως σημειώνει, «το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματος, επομένως πρέπει να το βλέπουμε συνολικά».

Η ανάγκη για συνεργασία δερματολόγων και ειδικών ψυχικής υγείας

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αντιμετώπιση της skin dysmorphia απαιτεί συνεργασία ανάμεσα σε δερματολόγους, επαγγελματίες αισθητικής και ειδικούς ψυχικής υγείας.

Η ψυχολόγος και ερευνήτρια ψυχικής υγείας Dr Eleanor Chatburn επισημαίνει ότι αρκετοί άνθρωποι αναζητούν μόνο μια εξωτερική λύση.

«Μπορεί να βρίσκονται στη νοοτροπία ότι πρόκειται σίγουρα για πρόβλημα του δέρματος. Πηγαίνουν σε δερματολόγους ή αισθητικούς επειδή θέλουν μια γρήγορη λύση», εξηγεί.

Ωστόσο, η ενημέρωση ότι μπορεί να υπάρχει και ψυχολογική διάσταση του προβλήματος δεν είναι πάντα εύκολη.

«Αν ακούσουν “αυτό μπορεί να μην διορθωθεί με τον τρόπο που νομίζετε”, κάποιοι άνθρωποι δεν επιστρέφουν, γιατί θέλουν απεγνωσμένα ένα συγκεκριμένο προϊόν ή μια θεραπεία με λέιζερ. Έτσι βρίσκουν κάποιον που θα τους το προσφέρει», αναφέρει.

Η ίδια προτείνει σε όσους αναρωτιούνται αν αντιμετωπίζουν skin dysmorphia να εξετάσουν πόσο χρόνο και χρήματα αφιερώνουν στην εμφάνισή τους και αν η ανησυχία για το δέρμα τους περιορίζει τη ζωή τους.

«Θα υπάρχουν πολλά πράγματα που αποφεύγουν: να κάθονται κάτω από έντονο φως, να βρίσκονται πολύ κοντά σε ανθρώπους. Αυτές οι συμπεριφορές τους κάνουν να αισθάνονται ασφαλείς, αλλά στην πραγματικότητα μπορεί να διατηρούν την εμμονή», λέει.

Πηγή: Independent