Οι επιπτώσεις τις κλιματικής αλλαγής γίνονται αντιληπτές όχι μόνο στο φυσικό περιβάλλον και στα οικοσυστήματα αλλά και στην ψυχική υγεία των ανθρώπων.
Συγκεκριμένα, πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες σύγχρονες απειλές για την υγεία των ανθρώπων και του πλανήτη. Οι περισσότεροι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάσει τόσο την σωματική τους υγεία μέσω της ρύπανσης, της εξάπλωσης ασθενειών και της έλλειψης τροφής όσο και την ψυχική τους υγείας, προκαλώντας τους συναισθηματική δυσφορία και δημιουργώντας τους εν συνεχεία το λεγόμενο οικολογικό άγχος.
Τι είναι το οικολογικό άγχος;
Το οικολογικό άγχος (Οικο-άγχος) είναι τύπος του άγχους, στον οποίο ένα άτομο εμφανίζει ιδιαίτερο άγχος για τις οικολογικές καταστροφές και τις απειλές για φυσικό περιβάλλον όπως η ρύπανση και η κλιματική αλλαγή.
Διάφοροι νέοι όροι για την καταγραφή των συναισθηματικών αντιδράσεων στην κλιματική κρίση περιλαμβάνουν το «οικο-άγχος» (άγχος που βιώνεται ως απάντηση στην οικολογική κρίση και «σολασταλγία» (αγωνία που προκαλείται από την επώδυνη καταστροφής του περιβάλλοντος)..
Τι έδειξαν οι έρευνες
Το Πανεπιστήμιο του Μπάθ δημοσίευσε πρόσφατα τα αποτελέσματα της έρευνας για την κλιματική δράση του 2023.
Από τους σχεδόν 5.000 ερωτηθέντες, το 19% των φοιτητών και το 25% του προσωπικού δήλωσαν ότι «ανησυχούν εξαιρετικά» για την κλιματική αλλαγή, ενώ το 36% και το 33% δήλωσαν ότι «ανησυχούν πολύ».
Η ανησυχία για το κλίμα ήταν μεγαλύτερη σε σύγκριση με τα αποτελέσματα της έρευνας του προηγούμενου έτους.
Το 2021, μια παγκόσμια έρευνα για το πώς αισθάνονται τα παιδιά και οι νέοι για την κλιματική αλλαγή κατέληξε σε παρόμοια υψηλά επίπεδα ανησυχίας.
Οι περισσότεροι από τους 10.000 συμμετέχοντες ανέφεραν συναισθήματα θλίψης, άγχους, θυμού, αδυναμίας, απελπισίας και ενοχής.
Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται οικολογικό άγχος και δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι τόσοι πολλοί άνθρωποι υποφέρουν από αυτό.
Όπως ανέφερε μάλιστα και ο συγγραφέας της μελέτης και λέκτορας ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Μπράιτον, Μάθιου Άνταμς, «όπου κι αν βρισκόμαστε στον κόσμο, όλο και περισσότεροι από εμάς αρχίζουν πλέον να βιώνουν με κάποιο τρόπο τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, είτε πρόκειται για ξηρασία, είτε για έλλειψη τροφίμων, είτε για πλημμύρες, είτε για ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η ανησυχία ή το άγχος για την κλιματική και οικολογική κρίση είναι μια λογική και προβλέψιμη αντίδραση σε μια επικίνδυνη κατάσταση. Θα πρέπει να αναμένουμε αύξηση της ανησυχίας και των σύνθετων συναισθηματικών αντιδράσεων.
Αυτό είναι ένα καίριο σημείο για πολλούς ψυχολόγους και ψυχοθεραπευτές που ασχολούνται με την κλιματική κρίση ως μια βαθιά κοινωνική και ψυχολογική πρόκληση, γι αυτό θα πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί στην προσπάθεια να μετρήσουμε με ακρίβεια τις αντιδράσεις που σχετίζονται με το άγχος, όπως το οικολογικό άγχος, ως ατομικά χαρακτηριστικά».
Πώς να αντιμετωπίσετε το οικολογικό άγχος - 3 συμβουλές
Ακολουθούν μερικές συμβουλές για την αντιμετώπιση του οικολογικού άγχους κάθε φορά που νιώθετε απόγνωση.
1. Αναγνωρίστε τα άσχημα συναισθήματα
Υπενθυμίστε στον εαυτό σας ότι το άγχος και τα άλλα άσχημα συναισθήματα που νιώθετε αντανακλούν μια υγιή ψυχολογική αντίδραση στο γεγονός ότι ζούμε σε μια εποχή όπου ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την «καλή ζωή», την πρόοδο και το τι επιφυλάσσει το μέλλον καταρρέουν.
Αναγνωρίζοντας αυτά τα άσχημα συναισθήματα στον εαυτό σας και στους άλλους, είναι λιγότερο πιθανό να εμπλακείτε σε μηχανισμούς άρνησης και άμυνας. Αυτοί οι μηχανισμοί περιλαμβάνουν την ελαχιστοποίηση της κλίμακας του προβλήματος, την επίρριψη ευθυνών στους άλλους, ευνοώντας την υποστήριξη των αντίθετων απόψεων.
Ο αντιπαραγωγικός χαρακτήρας αυτών των μηχανισμών στην ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε συλλογικά τα κοινωνικά προβλήματα είναι καλά τεκμηριωμένος. Για παράδειγμα, αν όλοι μεταθέτουν την ευθύνη της δράσης για το κλίμα σε άλλους, τότε οι λύσεις για το κλίμα είναι απίθανο να έχουν μεγάλη απήχηση.
2. Αναγνωρίστε ότι είναι φυσιολογικό να αισθάνεστε συγκλονισμένοι
Το να κάνετε πράγματα που μειώνουν το ανθρακικό σας αποτύπωμα είναι μια συνηθισμένη αντίδραση στο οικολογικό άγχος.
Μεγάλο μέρος αυτής της συμπεριφοράς συμβαίνει κοινωνικά, οπότε μπορεί να δημιουργήσει συζητήσεις με άλλους και να μετατοπίσει τους κοινωνικούς κανόνες. Όσο περισσότερο «σπάτε» τη συλλογική σιωπή γύρω από την πραγματικότητα της κλιματικής κρίσης, τόσο πιο πιθανό είναι να την αντιληφθείτε ως κοινό πρόβλημα. Αυτό με τη σειρά του αποτελεί τη βάση για πολιτική δέσμευση και το όραμα ενός διαφορετικού μέλλοντος.
Αλλά είναι σημαντικό να αναγνωρίσετε ότι είναι φυσιολογικό να αισθάνεστε συγκλονισμένοι τόσο από τη δυσκολία να απομακρυνθείτε από τις υπάρχουσες επιλογές του τρόπου ζωής σας που απαιτούν μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, όπως τα ψώνια, οι διακοπές, η οδήγηση, οι αεροπορικές πτήσεις και η αγορά αγαθών, όσο και από την έλλειψη ορατών αποτελεσμάτων από τις αλλαγές που μπορεί ήδη να κάνετε, γεγονός που μπορεί να λειτουργήσει αποθαρρυντικά.
3. Δεν είστε μόνοι
Είναι καλύτερο να σκεφτείτε το οικολογικό άγχος ως κάτι που μοιραζόσαστε, τόσο συλλογικά όσο και πολιτισμικά. Βρισκόσαστε εν μέσω ενός πλανητικού προβλήματος, με μια συνακόλουθη συναισθηματική φόρτιση πλανητικής κλίμακας. Αισθάνεστε ακριβώς αυτό που αισθάνονται και εκατομμύρια άλλοι άνθρωποι, όσο δύσκολο και αν είναι να το εκφράσετε.
Στην πραγματικότητα, όπως έχει υποστηρίξει εδώ και καιρό ο Αμερικανός κλιματολόγος Michael E. Mann, αν θέλετε να σκεφτείτε την αποτελεσματική ατομική αλλαγή συμπεριφοράς, τότε η συμβολή στη συλλογική πίεση για πιο ουσιαστικές αλλαγές πολιτικής που αφορούν το κλίμα, είναι το πιο χρήσιμο πράγμα που μπορείτε να κάνετε.
Πηγή: the conversation
