Η κατάσταση επιβαρύνεται επιπλέον όταν οι πιθανότητες για ανάρρωση του αγαπημένου μας προσώπου είναι λίγες. Πρόκειται για ένα βίωμα που επηρεάζει κάθε άτομο της οικογένειας σε κάθε επίπεδο, επισημαίνουν οι ειδικοί ψυχικής υγείας, προσθέτοντας ότι το κυρίαρχο συναίσθημα είναι αυτό του εγκλωβισμού σε μια μέγγενη χωρίς περιθώριο χειρισμού.
Οι συστημικοί ψυχοθεραπευτές, προσεγγίζοντας τέτοιες περιπτώσεις συνήθως προσπαθούν να αντιμετωπίσουν κάθε οικογένεια ως ένα σύνολο, μια αλυσίδα όπου ο κάθε κρίκος έχει επίδραση στους άλλους. Όπως υποστηρίζουν, η κατανόηση ότι αποτελούμε μέρος αυτού του συνόλου μπορεί να βοηθήσει το κάθε άτομο ξεχωριστά στη διαδικασία ενός επικείμενου πένθους.
Ο ψυχίατρος John Rolland για παράδειγμα, προτείνει να χρησιμοποιούνται οι οικογενειακές εμπειρίες σε ένα άτυπο χρονοδιάγραμμα όπου θα καταγράφονται δεδομένα από τα πρώτα σημάδια της ασθένειας και την διάγνωση, έως το πώς καθημερινά διαχειρίζεται την πάθηση ο ίδιος ο ασθενής αλλά και η οικογένεια του. Είναι ένα τέχνασμα που μπορεί να ανακουφίσει την αίσθηση ότι η ζωή έχει κολλήσει στο οδυνηρό παρόν μιας δύσκολης διάγνωσης, οδηγώντας τα μέλη της οικογένειας να κάνουν ένα βήμα πίσω εσωτερικά βλέποντας την μεγαλύτερη εικόνα αυτής της νέας πραγματικότητας.
Η οικογενειακή δυναμική και η σημασία της
Υπάρχουν διαφορετικοί παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι οικογένειες (και τα μέλη τους) αντιμετωπίζουν την ασθένεια. Εάν η οικογένεια χαρακτηρίζεται από εσωστρέφεια, συχνά η ασθένεια ενός μέλους της μένει μυστική, αποκλείοντας φίλους, γείτονες ακόμη και επαγγελματίες υγείας από την πληροφορία. Οι πιο εξωστρεφείς οικογένειες είναι εκείνες που ενδεχομένως θα αναζητήσουν ευκολότερα βοήθεια, λένε οι επιστήμονες.
Η φύση της ασθένειας έχει επίσης σημασία καθώς τα χρόνια νοσήματα έχουν πολύ συχνά εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, κάποια από αυτά δεν φαίνεται να επηρεάζουν άμεσα την τακτική καθημερινότητα ωστόσο συνοδεύονται από αιφνίδιες εξάρσεις και ανάγκη αντιμετώπισης κάποιας επείγουσας κρίσης όπως θα αναγνωρίσει κάποιος που πάσχει από κυστική ίνωση ή σοβαρό άσθμα.
Άλλες παθήσεις επιδεινώνονται προοδευτικά, όπως η νόσος των κινητικών νευρώνων, η νόσος του Huntington, το Πάρκινσον και η άνοια.
Η κατανόηση και η συμπερίληψη στην καθημερινότητα αυτών των διαφορετικών χαρακτηριστικών έχει μεγάλη σημασία.
Υπάρχει ένα απρόβλεπτο φόντο όπως αυτό του καρκίνου, ο οποίος συνοδεύεται συχνά από δύσκολες θεραπευτικές επιλογές σαν την χημειοθεραπεία;
Ή μήπως πρόκειται για μια κατάσταση όπως η νεφρική ανεπάρκεια, που σημαίνει τακτική αιμοκάθαρση με ότι αυτό συνεπάγεται σε απόλυτους χρονικούς περιορισμούς για μεγάλο χρονικό διάστημα που μπορεί να φτάσει ακόμα και πολλά χρόνια;
Σε κάθε μια από τις πιθανές περιπτώσεις, δεν είναι μόνο η πρακτική αντιμετώπιση που απαιτεί την συνεισφορά των μελών της οικογένειας αλλά και το ψυχολογικό κόστος που συνοδεύει την καθημερινότητα καθώς κάθε καλό ή κακό νέο που προκύπτει επηρεάζει τελικά την δυναμική ολόκληρης της οικογένειας ως σύνολο.
Μια μαραθώνια πορεία
Πολλά χρόνια νοσήματα επιδεινώνονται σταδιακά, με πολύ αργό ρυθμό. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, υπάρχει αντίκτυπος συνήθως δε στα νεαρότερα μέλη της οικογένειας καθώς σκέψεις και συναισθήματα που αντιμετώπισαν σαν παιδιά όταν προέκυψε το πρόβλημα υγείας, μπορεί να τα συνοδεύσουν και στην ενήλικη ζωή τους.
Ενδεικτικά, εάν ήταν ένας από τους γονείς εκείνος που νόσησε όταν τα παιδιά ήταν ακόμα μικρά, αυτό μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την διαδικασία της ενηλικίωσης στερώντας την εικόνα του γονεϊκού προτύπου που στερεοτυπικά διατηρούν τα νεαρότερα μέλη της οικογένειας για τους γονείς τους.
Μια ολόκληρη σειρά αντικρουόμενων συναισθημάτων μπορεί να προκύψει όταν ο ασθενής είναι αδερφός. Τα υπόλοιπα αδέλφια ενδόμυχα μπορεί να αισθανθούν δυσαρέσκεια για την προσοχή που αποσπά το μέλος που νοσεί και καθώς ορθολογικά κατανοούν το γιατί γίνεται αυτό, τα αντικρουόμενα συναισθήματα που βιώνουν συχνά τους οδηγούν σε ενοχές.
Δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι σε ασθένειες οι συνέπειες των οποίων εκδηλώνονται προοδευτικά, ορισμένα μέλη της οικογένειας καλούνται να αναλάβουν ακόμα και σε νεαρή ηλικία τον ρόλο του φροντιστή, με σχεδόν αναπόφευκτο κόστος σε σωματικό, συναισθηματικό και ψυχικό επίπεδο.
Οι ειδικοί ψυχικής υγείας επαναλαμβάνουν συχνά ότι είναι απόλυτα φυσικό και κατανοητό παιδιά που κλήθηκαν να φροντίζουν τον ασθενή γονέα τους για χρόνια, να νιώθουν θυμό και αγανάκτηση, που με την σειρά τους ενεργοποιούν ενοχικά αισθήματα σε έναν φαύλο κύκλο που είναι πιο εύκολο να διακοπεί με επαγγελματική βοήθεια.
Η αναπόφευκτη θλίψη
Καθώς μια χρόνια ασθένεια εξελίσσεται, μπορεί να έρθει η στιγμή που οι γιατροί δεν μπορούν πλέον να προσφέρουν τίποτα περισσότερο. Ο τρόπος που ο κάθε ασθενής αλλά και ο περίγυρος του θα δεχθούν αυτή την πληροφορία δεν είναι πάντα ο ίδιος.
Πολύ συχνά μια δυσοίωνη πρόγνωση αποσιωπάται στα νεαρότερα μέλη της οικογένειας, σε μια προσπάθεια προστασίας τους.
Ουσιαστικά όμως ολόκληρη η οικογένεια εισέρχεται σε μια φάση την οποία οι ειδικοί ονομάζουν καθεστώς προληπτικής θλίψης. Και μολονότι το πλαίσιο είναι κοινό, δεν ενεργούν όλα τα μέλη με τον ίδιο τρόπο μπροστά στην επικείμενη απώλεια του αγαπημένου τους προσώπου. Η διαχείριση ποικίλλει αναλόγως της ηλικίας τους, της συναισθηματικής τους υγείας και της εγγύτητας που μοιράζονται με τον ασθενή.
Όσοι ερεύνησαν αυτόν τον δύσκολο τομέα παίρνοντας συνεντεύξεις από τις πληγείσες οικογένειες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αν και οι περισσότεροι προσκολλώνται στην ελπίδα ότι κάτι θα αλλάξει προς το καλύτερο, βαθύτερα ωστόσο παραδέχονται ότι τελικά είναι πιθανό να χάσουν το αγαπημένο τους πρόσωπο.
Η θλίψη δύο ανθρώπων δεν είναι ίδια και είναι σημαντικό να αποδεχόμαστε και να σεβόμαστε τον τρόπο που ο καθένας θρηνεί, τονίζουν οι ειδικοί, προσθέτοντας ότι μέρος της επούλωσης του τραύματος είναι το δικαίωμα μας να εκφράσουμε την οδύνη της απώλειας με τον δικό μας τρόπο.
Πηγή: TheConversation.com
