Οι υποηχοί είναι ήχοι πολύ χαμηλής συχνότητας, κάτω των 20 Hz, τους οποίους οι άνθρωποι συνήθως δεν μπορούν να ακούσουν. Μπορούν να προέρχονται από φυσικές πηγές, όπως καταιγίδες, ή από ανθρωπογενείς πηγές, όπως η κυκλοφορία. Ορισμένα ζώα τους χρησιμοποιούν για να επικοινωνούν, ενώ άλλα τους αποφεύγουν.

Επιστήμονες που ερεύνησαν την ικανότητα των ανθρώπων να αντιλαμβάνονται τους υποηχούς διαπίστωσαν ότι δεν μπορούμε να τους ανιχνεύσουμε, αλλά αντιδρούμε σε αυτούς: συνδέονται με αυξημένη ευερεθιστότητα και υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης.

«Οι υποήχοι είναι πανταχού παρόντες σε καθημερινά περιβάλλοντα, εμφανίζονται κοντά σε συστήματα εξαερισμού, στην κυκλοφορία και σε βιομηχανικά μηχανήματα», δήλωσε ο καθηγητής Rodney Schmaltz του Πανεπιστημίου MacEwan, κύριος συγγραφέας του άρθρου στο Frontiers in Behavioral Neuroscience.

«Πολλοί άνθρωποι εκτίθενται σε αυτούς χωρίς να το γνωρίζουν. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ακόμη και μια σύντομη έκθεση μπορεί να μεταβάλει τη διάθεση και να αυξήσει την κορτιζόλη, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της κατανόησης του τρόπου με τον οποίο οι υποήχοι επηρεάζουν τους ανθρώπους σε πραγματικές συνθήκες.

«Σκεφτείτε να επισκεφθείτε ένα κτίριο που υποτίθεται ότι είναι στοιχειωμένο. Η διάθεσή σας αλλάζει, αισθάνεστε ταραγμένοι, αλλά δεν μπορείτε να δείτε ή να ακούσετε τίποτα ασυνήθιστο. Σε ένα παλιό κτίριο, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να υπάρχει υπέρηχος, ιδιαίτερα στα υπόγεια όπου οι παλαιές σωληνώσεις και τα συστήματα εξαερισμού παράγουν δονήσεις χαμηλής συχνότητας.

«Αν σας έλεγαν ότι το κτίριο είναι στοιχειωμένο, ίσως να αποδίδατε αυτή την ταραχή σε κάτι υπερφυσικό. Στην πραγματικότητα, ίσως απλώς να έχετε εκτεθεί σε υποήχο.»

Ο ήχος του υπογείου

Οι επιστήμονες προσέλκυσαν 36 συμμετέχοντες και τους κάλεσαν να καθίσουν μόνοι τους σε ένα δωμάτιο ενώ έπαιζε είτε χαλαρωτική είτε ανησυχητική μουσική. Για τους μισούς συμμετέχοντες, κρυμμένα ηχεία έπαιζαν υποήχους στα 18 Hz. Μετά την ακρόαση, τους ζητήθηκε να αναφέρουν τα συναισθήματά τους, την συναισθηματική τους αξιολόγηση της μουσικής και αν πίστευαν ότι υπήρχαν υποήχοι. Έδωσαν επίσης δείγματα σάλιου πριν και μετά την ακρόαση.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα επίπεδα κορτιζόλης στο σάλιο των συμμετεχόντων ήταν υψηλότερα αν είχαν εκτεθεί σε υποήχους. Αυτοί οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης ότι ένιωθαν πιο ευερέθιστοι και θεωρούσαν τη μουσική πιο θλιβερή. Ωστόσο, δεν μπορούσαν να καταλάβουν ότι άκουγαν υποήχο.

«Αυτή η μελέτη δείχνει ότι το σώμα μπορεί να ανταποκριθεί στον υποήχο ακόμα και όταν δεν μπορούμε να τον ακούσουμε συνειδητά», δήλωσε ο Schmaltz. «Οι συμμετέχοντες δεν μπορούσαν να προσδιορίσουν με βεβαιότητα αν υπήρχαν υποήχοι, και οι πεποιθήσεις τους σχετικά με το αν ήταν ενεργοποιημένοι δεν είχαν ανιχνεύσιμη επίδραση στην κορτιζόλη ή τη διάθεσή τους.»

«Η αυξημένη ευερεθιστότητα και η υψηλότερη κορτιζόλη συνδέονται φυσιολογικά, επειδή όταν οι άνθρωποι αισθάνονται πιο ευερέθιστοι ή αγχωμένοι, η κορτιζόλη τείνει να αυξάνεται ως μέρος της φυσιολογικής αντίδρασης του σώματος στο άγχος», δήλωσε ο Kale Scatterty, πρώτος συγγραφέας και διδακτορικός φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα. «Ωστόσο, η έκθεση σε υπέρηχους είχε επιδράσεις και στα δύο αποτελέσματα που ξεπερνούσαν αυτή τη φυσική σχέση.»

Τελικά παλιοί σωλήνες, όχι φαντάσματα

Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι άνθρωποι μπορούν να αισθανθούν αλλά όχι να αναγνωρίσουν τους υπέρηχους, αν και ο μηχανισμός παραμένει ασαφής.Δείχνουν επίσης ότι ίσως χρειαστεί να διερευνήσουμε αν η παρατεταμένη έκθεση σε υποήχους, θα μπορούσε να επηρεάσει την υγεία μέσω σταθερά αυξημένων επιπέδων κορτιζόλης και προβλημάτων ευεξίας που σχετίζονται με μειωμένη διάθεση και αυξημένη ευερεθιστότητα.

" «Τα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης βοηθούν τον οργανισμό να ανταποκριθεί σε άμεσους παράγοντες στρες, προκαλώντας μια κατάσταση εγρήγορσης», δήλωσε ο καθηγητής Trevor Hamilton του Πανεπιστημίου MacEwan, συντάκτης της μελέτης.

«Πρόκειται για μια εξελικτικά προσαρμοσμένη αντίδραση που μας βοηθά σε πολλές καταστάσεις. Ωστόσο, η παρατεταμένη έκκριση κορτιζόλης δεν είναι θετική. Μπορεί να οδηγήσει σε διάφορες φυσιολογικές διαταραχές και να επηρεάσει την ψυχική υγεία.»

Επειδή το δείγμα ήταν σχετικά μικρό, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν αναλύσεις ευαισθησίας πριν εξαγάγουν συμπεράσματα από τα αποτελέσματά τους.

Επιβεβαίωσαν ότι η μελέτη τους μπόρεσε να ανιχνεύσει μέτριες έως μεγάλες επιδράσεις των υποήχους κάτι που περιλαμβάνει τα κύρια ευρήματά τους. Ωστόσο, θα χρειαστεί περισσότερη έρευνα με μεγαλύτερα και πιο ποικιλόμορφα δείγματα συμμετεχόντων για να κατανοηθεί πλήρως πώς οι υπερήχοι επηρεάζουν τα ανθρώπινα συναισθήματα και τη συμπεριφορά.

Και οι ερευνητές καταλήγουν: «την επόμενη φορά που κάτι θα σας φανεί ανεξήγητα παράξενο σε ένα υπόγειο ή ένα παλιό κτίριο, σκεφτείτε ότι η αιτία μπορεί να είναι σωλήνες που δονούνται και όχι ανήσυχα πνεύματα.»

Πηγή: MedicalXpress