Ο κόσμος καπνίζει λιγότερο, αλλά η επιδημία του καπνίσματος απέχει πολύ από το να τελειώσει. Νέα παγκόσμια έκθεση του ΠΟΥ δείχνει ότι ο αριθμός των καπνιστών έχει μειωθεί από 1,38 δισεκατομμύρια το 2000 σε 1,2 δισεκατομμύρια το 2024. Από το 2010, ο αριθμός των καπνιστών έχει μειωθεί κατά 120 εκατομμύρια, δηλαδή κατά 27% σε σχετικούς όρους. Ωστόσο, ο καπνός εξακολουθεί να προκαλεί εξάρτηση σ' έναν στους πέντε ενήλικες παγκοσμίως, έχοντας ως αποτέλεσμα εκατομμύρια θανάτους που θα μπορούσαν να προληφθούν κάθε χρόνο.

«Εκατομμύρια άνθρωποι σταματούν ή δεν αρχίζουν να καπνίζουν χάρη στις προσπάθειες ελέγχου του καπνού από χώρες σε όλο τον κόσμο», δήλωσε ο Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ. «Σε απάντηση σε αυτή την σημαντική πρόοδο, η καπνοβιομηχανία αντεπιτίθεται με νέα προϊόντα νικοτίνης, στοχεύοντας επιθετικά τους νέους. Οι κυβερνήσεις πρέπει να δράσουν ταχύτερα και πιο αποφασιστικά στην εφαρμογή αποδεδειγμένων πολιτικών ελέγχου του καπνού».

Για πρώτη φορά, ο ΠΟΥ έχει εκτιμήσει τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων σε παγκόσμιο επίπεδο – και τα νούμερα είναι ανησυχητικά: περισσότερα από 100 εκατομμύρια άτομα σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν πλέον ηλεκτρονικά τσιγάρα. Αυτό περιλαμβάνει:

• Ενήλικες: τουλάχιστον 86 εκατομμύρια χρήστες, κυρίως σε χώρες με υψηλό εισόδημα.
• Έφηβοι: τουλάχιστον 15 εκατομμύρια παιδιά (13-15 ετών) χρησιμοποιούν ήδη ηλεκτρονικά τσιγάρα. Σε χώρες για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, τα παιδιά είναι κατά μέσο όρο εννέα φορές πιο πιθανό να κάνουν χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων σε σχέση με τους ενήλικες.

Η καπνοβιομηχανία εισάγει μια αδιάκοπη σειρά νέων προϊόντων και τεχνολογιών με στόχο την προώθηση της εξάρτησης από τον καπνό, όχι μόνο με τα τσιγάρα, αλλά και με τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τις σακουλάκια νικοτίνης, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού, μεταξύ άλλων, τα οποία όλα βλάπτουν την υγεία των ανθρώπων και, το πιο ανησυχητικό, την υγεία των νέων και των εφήβων.

«Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα τροφοδοτούν ένα νέο κύμα εθισμού στη νικοτίνη», δήλωσε ο Etienne Krug, Διευθυντής του Τμήματος Προαγωγής και Πρόληψης της Υγείας του ΠΟΥ. «Προωθούνται στην αγορά ως μέσο μείωσης των βλαβών, αλλά στην πραγματικότητα εθίζουν τα παιδιά στη νικοτίνη νωρίτερα και κινδυνεύουν να υπονομεύσουν δεκαετίες προόδου».

Περισσότερες γυναίκες σταματούν το κάπνισμα από τους άνδρες

Παρόλο που κατά την περίοδο 2000-2024 παρατηρήθηκε σταθερή μείωση της χρήσης καπνού τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, οι γυναίκες ηγούνται της προσπάθειας για τη διακοπή του καπνίσματος. Έφτασαν τον παγκόσμιο στόχο μείωσης για το 2025 πέντε χρόνια νωρίτερα, φτάνοντας το ορόσημο του 30% ήδη το 2020. Η επικράτηση της χρήσης καπνού μεταξύ των γυναικών μειώθηκε από 11% το 2010 σε μόλις 6,6% το 2024, με τον αριθμό των γυναικών καπνιστριών να μειώνεται από 277 εκατομμύρια το 2010 σε 206 εκατομμύρια το 2024.

Αντίθετα, οι άνδρες δεν αναμένεται να επιτύχουν τον στόχο μέχρι το 2031. Σήμερα, περισσότεροι από τέσσερις στους πέντε καπνιστές παγκοσμίως είναι άνδρες, με λίγο λιγότερους από 1 δισεκατομμύριο άνδρες να εξακολουθούν να καπνίζουν. Ενώ η επικράτηση μεταξύ των ανδρών έχει μειωθεί από 41,4% το 2010 σε 32,5% το 2024, ο ρυθμός της αλλαγής είναι πολύ αργός.

Η γεωγραφία του καπνίσματος

Νοτιοανατολική Ασία: Κάποτε το επίκεντρο του προβλήματος παγκοσμίως, η επικράτηση μεταξύ των ανδρών μειώθηκε σχεδόν στο μισό – από 70% το 2000 σε 37% το 2024. Η περιοχή αυτή από μόνη της αντιπροσωπεύει πάνω από το ήμισυ της παγκόσμιας μείωσης.

Αφρική: Η επικράτηση είναι η χαμηλότερη από όλες τις περιοχές, με 9,5% το 2024, και η περιοχή είναι σε καλό δρόμο για να επιτύχει τον στόχο του 30%. Ωστόσο, λόγω της αύξησης του πληθυσμού, ο απόλυτος αριθμός των καπνιστών συνεχίζει να αυξάνεται.

Αμερική: Η περιοχή έχει επιτύχει σχετική μείωση 36%, με την επικράτηση να μειώνεται στο 14% το 2024, αν και ορισμένες χώρες εξακολουθούν να μην διαθέτουν επαρκή στοιχεία.

Ευρώπη: Αυτή είναι πλέον η περιοχή με την υψηλότερη επικράτηση παγκοσμίως, με 24,1% των ενηλίκων να κάνουν χρήση καπνού το 2024, ενώ οι γυναίκες στην Ευρώπη έχουν την υψηλότερη παγκόσμια επικράτηση με 17,4%.

Ανατολική Μεσόγειος: Η επικράτηση είναι 18%, με τη χρήση καπνού να συνεχίζει να αυξάνεται σε ορισμένες χώρες.

Δυτικός Ειρηνικός: Με 22,9% των ενηλίκων να χρησιμοποιούν καπνό το 2024, από 25,8% το 2010, η πρόοδος σε αυτή την περιοχή είναι η πιο αργή. Ενώ οι γυναίκες έχουν χαμηλή επικράτηση στο 2,5%, οι άνδρες έχουν την υψηλότερη επικράτηση από όλες τις περιοχές, στο 43,3%.

Απαιτούμενες ενέργειες

Ο ΠΟΥ καλεί τις κυβερνήσεις όλων των χωρών να εντείνουν τον έλεγχο του καπνού. Αυτό σημαίνει την πλήρη εφαρμογή και επιβολή του πακέτου MPOWER και της Σύμβασης-Πλαίσιο του ΠΟΥ για τον Έλεγχο του Καπνού, την κάλυψη των κενών που επιτρέπουν στις βιομηχανίες καπνού και νικοτίνης να στοχεύουν τα παιδιά, και τη ρύθμιση των νέων προϊόντων νικοτίνης, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα. Σημαίνει επίσης την αύξηση των φόρων στον καπνό, την απαγόρευση της διαφήμισης και την επέκταση των υπηρεσιών διακοπής του καπνίσματος, ώστε εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι να μπορούν να απαγκιστρωθούν από αυτήν την βλαβερή συνήθειας.

«Σχεδόν το 20% των ενηλίκων εξακολουθεί να χρησιμοποιεί προϊόντα καπνού και νικοτίνης. Δεν μπορούμε να χαλαρώσουμε τώρα», δήλωσε ο Jeremy Farrar, αναπληρωτής γενικός διευθυντής του ΠΟΥ για την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη και περίθαλψη ασθενειών. «Ο κόσμος έχει σημειώσει πρόοδο, αλλά η μόνο τρόπος για να νικήσουμε την επιδημία του καπνίσματος είναι η λήψη ισχυρότερων και ταχύτερων μέτρων».