Η Ημερίδα, η οποία πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία στην Αθήνα, την Πέμπτη 9 Φεβρουαρίου 2023, ήταν αφιερωμένη στο Φάρμακο και την Πολιτική Φαρμάκου στη χώρα μας, τις εξελίξεις της προηγούμενης δεκαετίας καθώς και του σχεδιασμού της επόμενης, που αφορά στους περιορισμούς, στις προκλήσεις, τις ευκαιρίες, τις απειλές και το αύριο του φαρμάκου.
Σε μια αναδρομή των όσων συνέβησαν στα χρόνια της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας στο χώρο του φαρμάκου προέβη στην εισαγωγική ομιλία του ο Αθανάσιος Βοζίκης, Καθηγητής, Διευθυντής του Εργαστηρίου Οικονομικών και Διοίκησης της Υγείας (LabHEM), Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης.
Με βάση τα αποτελέσματα ερωτηματολογίου της εταιρίας Reformed, που απευθύνθηκε στους φορείς της φαρμακευτικής αγοράς όσον αφορά τις αντιλήψεις τους για την 10ετία που πέρασε ο κ. Βοζίκης ανέφερε τα εξής:
Τα τελευταία 10 χρόνια στη χώρα μας υπήρξε έντονη υποχρηματοδότηση στο χώρο του φαρμάκου και ανακατανομή του τρόπου με τον οποίο τα νοικοκυριά δαπάνησαν για τις ανάγκες υγείας. Από το 2012 δεν είχαμε μείωση στην ποσότητα και στην κατανάλωση όσον αφορά το φάρμακο.
Υπήρξε επίσης και η θεσμοθέτηση και η εξέλιξη στο clawback. Στα θετικά της 10ετίας περιλαμβάνονται η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, η άυλη συνταγογράφηση, η ηλεκτρονική προέγκριση των συνταγών, η δημιουργία και λειτουργία των Επιτροπών Αξιολόγησης τεχνολογιών Υγείας (ΗΤΑ) και Διαπραγμάτευσης τιμών φαρμάκων, αλλά και το γεγονός ότι παρά τα πρόβλημα οι ασθενείς είχαν πρόσβαση στα φάρμακα.
Οι κλειστοί προϋπολογισμοί δεν πρέπει να βασίζονται μόνο σε οικονομικά κριτήρια, και πρέπει να γίνονται πριν και όχι μετά την διαπραγμάτευση τιμών. Σημείωσε ακόμα ότι δεν υπήρξαν μεγάλες διαφορές όσον αφορά την φαρμακευτική πολιτική μεταξύ των διαφόρων κυβερνήσεων την τελευταία 10ετία.
Στη συνέχεια ο Καθηγητής Οικoνομικών της Υγείας & Κοινωνικής Πολιτικής, του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης, ΕΚΠΑ Γιάννης Υφαντόπουλος ανέλυσε την επίπτωση της φαρμακευτικής δαπάνης στους δείκτες υγείας. Από την πλευρά του ο κ. Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής ΙΟΒΕ και Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών ανέπτυξε τις συνεχιζόμενες προκλήσεις στον τομέα του.
Όπως ανέφερε, αυτές είναι οι εξής:
1. Οι δημογραφικές εξελίξεις που περιλαμβάνουν αύξηση προσδόκιμου επιβίωσης και γήρανση πληθυσμού που αυξάνουν τη ζήτηση για υπηρεσίες υγείας / φάρμακα.
2. Η αύξηση του αριθμού ασθενών με σοβαρές και χρόνιες παθήσεις λόγω και του σύγχρονου τρόπου ζωής (μειωμένη φυσική άσκηση, κάπνισμα, κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών).
3. Έντονες πληθωριστικές πιέσεις, αύξηση κόστους πρώτων υλών και κόστους δανεισμού των επιχειρήσεων λόγω επιτοκίων.
4. Προβλήματα διαχείρισης πρώτων υλών και δυσκολία μεταφοράς.
5. Ανάγκη για εξορθολογισμό και μείωση δαπανών υγείας και φαρμάκου: νέες θεραπείες με βάση αποτελεσματικότητα κόστους-οφέλους.
6. Εξελίξεις στην ιατρική τεχνολογία και στη βιοτεχνολογία: νέες ακριβότερες θεραπείες που επιβαρύνουν τα συστήματα υγείας.
7. Ενίσχυση πρόληψης και έγκυρη διάγνωση μέσω ΠΦΥ: μείωση ζήτησης υπηρεσιών για δευτεροβάθμια (ή και τριτοβάθμια) περίθαλψη.
8. Ευφυής Υγεία: απομακρυσμένες υπηρεσίες υγείας, Big data, Real world evidence data, εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, προσωποποιημένη φαρμακευτική και ιατρική περίθαλψη, εξατομικευμένη διαγνωστική.
Ο κ. Βέττας επεσήμανε δύο κομβικά σημεία:
-
Πρώτον, τη σημαντική υποχώρηση στη χρηματοδότηση για δαπάνες υγείας (%) στην Ελλάδα, σε αντίθεση με την αύξηση που παρατηρείται στην ΕΕ.
-
Δεύτερον, τη μείωση σε ποσοστό 60,8% στη δημόσια εξω-νοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη (εξαιρουμένης της συμμετοχής των ασθενών) από το 2009. Σημειώνεται ότι η συμμετοχή ασθενών στην αποζημιούμενη αγορά με στοιχεία 2021 ανέρχεται στα 650 εκατ. ευρώ. Αυτή είναι μια «βόμβα» για το σύστημα υγείας, καθώς συνεπάγεται μια αύξηση συμμετοχής της βιομηχανίας στα 1,3 δισεκ. ευρώ, μια στρέβλωση που δεν καλύπτεται με μέτρα clawback, αλλά έχει να κάνει με την αρχιτεκτονική του συστήματος.
Σταδιακή αναπροσαρμογή κλειστών προϋπολογισμών και δικαιότερη κατανομή της υπέρβασης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η Στρογγυλή Τράπεζα με θέμα την πρόκληση των νέων Θεραπειών, το όριο της φαρμακευτικής δαπάνης, τις αγκυλώσεις και τις ευκαιρίες που συντόνισε ο Κυριάκος Σουλιώτης, Καθηγητής Πολιτικής Υγείας, Κοσμήτορας στη Σχολή Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Στη συζήτηση συμμετείχε ο Υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, ο οποίος δήλωσε ότι δεν υπάρχει υποχρηματοδότηση στον τομέα του φαρμάκου στη χώρα μας αλλά μεταφορά της δαπάνης στη φαρμακοβιομηχανία.
Όπως σημείωσε παρά τα προβλήματα κανένα φάρμακο δεν έχει φύγει από την ελληνική αγορά τα τελευταία χρόνια. Αναφερόμενος στην νέα φαρμακευτική πολιτική της ΕΕ σημείωσε ότι υπάρχουν κάποια θέματα που πρέπει να συζητηθούν περαιτέρω όπως πχ. η μείωση του χρόνου της πατέντας για να κυκλοφορήσουν γρηγότερα τα γενόσημα, γεγονός που ωστόσο όπως είπε ο κ Πλεύρης που θα αυξήσει την τιμή των φαρμάκων.
Σχετικά με την πολιτική που ακολουθείται πλέον στην Ελλάδα είπε, ότι αυτό που έχει καταφέρει το Υπουργείο μέσα από την Επιτροπή Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας και την Επιτροπή Διαπραγμάτευσης Τιμών, είναι η είσοδος των νέων θεραπειών να μην επηρεάζει την κυκλοφορία των παλαιότερων θεραπειών.
Πρόσθεσε δε ότι είναι σημαντικό η Πολιτεία να γνωρίζει με ακρίβεια ποια είναι η πραγματική δαπάνη που χρειάζεται η χώρα.
Κλείνοντας, ο Υπουργός Υγείας υπογράμμισε ότι πλέον στην Ευρώπη το ζήτημα δεν είναι η καινοτομία αλλά η παραγωγή, καθώς όπως τόνισε στα χρόνια της πανδημίας πολλές ευρωπαϊκές χώρες είχαν σημαντικές ελλείψεις φαρμάκων, καθώς δεν είχαν την τύχη να έχουν την εγχώρια παραγωγή φαρμάκων που έχει η Ελλάδα.
Από την πλευρά του ο πρ. Υπουργός Υγείας, Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Ανδρέας Ξανθός, δήλωσε ότι μετά την έντονη φάση της πανδημίας, απαιτείται να ξανασκεφτούμε το μέλλον του συστήματος υγείας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το παρόν μοντέλο έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο, και πρόσθεσε ότι η αύξηση παραγωγής νέων φαρμάκων αυξάνει κάθε χρόνο σε διψήφιο ποσοστό τη φαρμακευτική δαπάνη.
