Tο 56% του πληθυσμού στην Ευρώπη είναι υπέρβαρο ή ζει με παχυσαρκία (2024), ενώ το ίδιο ισχύει για ένα στα τρία παιδιά. Η σημαντική επιβάρυνση για την υγεία και την οικονομία των ευρωπαϊκών χωρών αποτυπώνεται σε νέα έκθεση που δημοσιεύθηκε σήμερα.

Η μελέτη με τίτλο «Η Οικονομική Επιβάρυνση από το Αυξημένο Σωματικό Βάρος και την Παχυσαρκία στην Ευρώπη», η οποία εκπονήθηκε από το Γραφείο Οικονομικών της Υγείας (OHE), κατόπιν ανάθεσης της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων και Συνδέσμων (EFPIA), ποσοτικοποιεί την υγειονομική και οικονομική επιβάρυνση που συνδέεται με το αυξημένο σωματικό βάρος και την παχυσαρκία σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες: Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Ρουμανία και Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι ο αντίκτυπος του αυξημένου Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) ξεπερνά τον τομέα της υγείας, αναδεικνύοντας την ανάγκη για συντονισμένη και διατομεακή αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και των συναφών νοσημάτων, όπως ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Στις χώρες της μελέτης, το 18% έως 58% του συνολικού κόστους συνδέεται με απώλειες παραγωγικότητας λόγω πρόωρης θνησιμότητας, οικονομικής αδράνειας, απουσιών από την εργασία, μειωμένης παραγωγικότητας και χρόνου που αφιερώνεται στη φροντίδα ασθενών.

Το άμεσο κόστος για την υγεία συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με νοσήματα που σχετίζονται με την παχυσαρκία και τον αυξημένο ΔΜΣ. Ενδεικτικά, ο αυξημένος ΔΜΣ συνδέεται με:

• σχεδόν 60% της απώλειας ετών υγιούς ζωής (DALYs) λόγω διαβήτη τύπου 2
• 45% λόγω παθήσεων του πεπτικού συστήματος
• 32% λόγω χρόνιας νεφρικής νόσου

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι το ετήσιο κόστος που συνδέεται με τον αυξημένο ΔΜΣ αντιστοιχεί στο 0,6% έως 1,4% του ΑΕΠ στις οκτώ χώρες που εξετάστηκαν. Μέρος αυτής της επιβάρυνσης θα μπορούσε να περιοριστεί μέσω της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της αποτελεσματικότερης διαχείρισης των σχετιζόμενων νοσημάτων.

Η επιβάρυνση στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, το αυξημένο σωματικό βάρος και η παχυσαρκία συνδέονται με ετήσια οικονομική επιβάρυνση 3,4 δισ. ευρώ, ή 328 ευρώ ανά κάτοικο. Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 1,4% του ΑΕΠ, ξεπερνά τις δαπάνες για στέγαση και υπερβαίνει το ήμισυ των αμυντικών δαπανών της χώρας.

Από το συνολικό κόστος, τα 2,3 δισ. ευρώ (68%) αφορούν άμεσες δαπάνες υγείας και τα 1,1 δισ. ευρώ (32%) έμμεσες απώλειες. Οι άμεσες δαπάνες συνδέονται κυρίως με τον διαβήτη τύπου 2 (0,9 δισ. ευρώ), τις μυοσκελετικές παθήσεις (0,4 δισ. ευρώ) και τα καρδιαγγειακά νοσήματα (0,2 δισ. ευρώ).

Στο έμμεσο κόστος, οι απουσίες από την εργασία και η μειωμένη παραγωγικότητα αντιστοιχούν σε 0,3 δισ. ευρώ η καθεμία. Ακολουθούν ο χρόνος που αφιερώνεται στη φροντίδα ασθενών (0,2 δισ. ευρώ), η οικονομική αδράνεια λόγω ασθένειας (0,1 δισ. ευρώ) και η πρόωρη θνησιμότητα (0,1 δισ. ευρώ). Οι σχετικά υψηλές απουσίες από την εργασία στην Ελλάδα αυξάνουν την έμμεση επιβάρυνση. Αντίθετα, η χαμηλότερη απασχόληση στις μεγαλύτερες ηλικίες, όπου ο αυξημένος ΔΜΣ είναι συχνότερος, περιορίζει το ύψος των απωλειών παραγωγικότητας.

Συστάσεις πολιτικής

Τα ευρήματα δημοσιεύονται σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, καθώς η Ευρώπη προχωρά στην υλοποίηση του Σχεδίου EU Safe Hearts. Αναδεικνύουν την ανάγκη το Σχέδιο να λαμβάνει υπόψη τη στενή σύνδεση μεταξύ παχυσαρκίας, διαβήτη και καρδιαγγειακών νοσημάτων και να προωθεί τη συντονισμένη αντιμετώπισή τους, αναφέρει ο ΣΦΕΕ.

Η έκθεση επισημαίνει την ανάγκη «επίσημης αναγνώρισης της παχυσαρκίας ως χρόνιας νόσου, με μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη, τη θεραπεία και την καταπολέμηση του στίγματος και των προκαταλήψεων. Παράλληλα, ζητά να συνεκτιμώνται οι ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των πολιτικών». Στην κατεύθυνση αυτή, καταθέτει πέντε βασικές συστάσεις:

• Αναγνώριση της παχυσαρκίας ως νόσου: Επίσημη αναγνώρισή της ως χρόνιας, υποτροπιάζουσας νόσου, με στόχο την καλύτερη παρακολούθηση, χρηματοδότηση και πρόσβαση σε ολοκληρωμένη φροντίδα.
• Αντιμετώπιση του στίγματος: Πολιτικές που προάγουν τη συμπερίληψη και μετατοπίζουν την έμφαση από την ατομική ευθύνη σε συστημικές λύσεις.
• Καλύτερη πρόσβαση στην πρόληψη και τη θεραπεία: Ολοκληρωμένη φροντίδα που συνδυάζει έγκαιρη διάγνωση με παρεμβάσεις συμπεριφορικής αλλαγής, φαρμακευτική θεραπεία και, όπου απαιτείται, τη μεταβολική και βαριατρική χειρουργική (MBS).
• Ισχυρότερη τεκμηρίωση για επενδύσεις: Παραγωγή τεκμηριωμένων στοιχείων σχετικά με τα ευρύτερα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη των παρεμβάσεων για την παχυσαρκία, συμπεριλαμβανομένων της παραγωγικότητας, της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και της μείωσης των δαπανών κοινωνικής πρόνοιας.
• Ένταξη της παχυσαρκίας στο Σχέδιο EU Safe Hearts: Συγκεκριμένοι στόχοι για την ανίχνευση και τη διαχείρισή της, μεταξύ άλλων μέσω προληπτικών ελέγχων, συμβάλλοντας στη μείωση της πρόωρης θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα έως το 2035.

Ο κ. Μιχάλης Χειμώνας, Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ, δήλωσε: «Τα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν ότι η παχυσαρκία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας, με σοβαρές επιπτώσεις όχι μόνο στην υγεία και την ποιότητα ζωής των πολιτών, αλλά και στη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας, την παραγωγικότητα και την κοινωνική συνοχή. Η αντιμετώπισή της απαιτεί μια νέα, ολιστική προσέγγιση, χωρίς προκαταλήψεις και στιγματισμό, που θα αναγνωρίζει την παχυσαρκία ως χρόνια νόσο και θα επενδύει στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την ολοκληρωμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα. Με τη συνεργασία της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και όλων των εμπλεκόμενων φορέων, μπορούμε να βελτιώσουμε ουσιαστικά τα αποτελέσματα υγείας, να περιορίσουμε την οικονομική και κοινωνική επιβάρυνση και να οικοδομήσουμε μια πιο υγιή και ανθεκτική κοινωνία».