Η Διεθνής Ουρογυναικολογική Εταιρεία (IUGA) αφιερώνει τον μήνα Ιούλιο στις επιπτώσεις των αλλαγών, σωματικών και ψυχικών, που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του τοκετού. Στόχος της μηνιαίας αυτής ενημέρωσης, σε στοχευμένο κοινό -μέλη της Εταιρείας και όλο το δίκτυο ομάδων ενδιαφέροντος, όπως γυναίκες με μαιευτικές κακώσεις- είναι η διάδοση του μηνύματος: «Είναι σημαντικό να ζητάς βοήθεια. Η αυτοφροντίδα είναι καθοριστική για να είσαι η καλύτερη δυνατή μαμά. Η αποκατάσταση των αλλαγών που συμβαίνουν κατά την εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό είναι θεμελιώδης και αξίζει την προσοχή σου»

Το πρόγραμμα ΜΑΜΑ

«Το ελληνικό πρόγραμμα Μ.Α.Μ.Α. (Μητρικές Αγκαλιές Με Αρχές), που δημιουργήθηκε το 2003 από το φυσικοθεραπευτήριο Φ/Θ ΠΡΑΞΙΣ, αφορά ακριβώς αυτό: την αυτοφροντίδα κατά την εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό, ώστε να εξασφαλιστεί η βέλτιστη υγεία για τη μητέρα και κατ’ επέκταση η καλύτερη δυνατή φροντίδα για το παιδί. Μία φροντισμένη μητέρα, που αντιμετωπίζει τις αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα της, σωματικές και ψυχικές, με επιστημονική γνώση, σωστή καθοδήγηση και πλαισίωση, είναι μία μητέρα που μπορεί να προσφέρει ουσιαστική φροντίδα με ασφάλεια, τόσο σε εκείνη όσο και στο βρέφος της.

Είναι μια μητέρα που χρειάζεται την αφοσίωση του συντρόφου της, ο ρόλος του οποίου στην περίοδο της λοχείας είναι να την στηρίξει για να ανταποκριθεί στον ρόλο της και την αυτοφροντίδα της. Είναι μια μητέρα που χρειάζεται ικανοποιητικές σεξουαλικές εμπειρίες. Είναι η γυναίκα που μπορεί να γίνει μία «αρκετά καλή μητέρα» για το βρέφος της. Τα πρώτα χρόνια της ζωής άλλωστε είναι αυτά που θεμελιώνουν τα επόμενα παιδικά, εφηβικά και ενήλικα χρόνια της ζωής μας» επισημαίνουν οι φυσικοθεραπεύτριες Μιμή Μαρσέλλου , PT, MSc, PhD(c) και Φωτεινή Λάγαρη, M.A., PT..

Τι συμβαίνει στο σώμα

Το Μ.Α.Μ.Α. ιδρύθηκε για να βοηθήσει τις γυναίκες αλλά και όλη τη διεπιστημονική κοινότητα που ασχολείται με την εγκυμονούσα και τη λεχώνα, να κατανοήσουν, να προλάβουν και να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά και χωρίς «σημάδια» τις φυσιολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής. Τα συμπτώματα των σωματικών αλλαγών που μπορεί να συμβούν στις περισσότερες γυναίκες καθώς το σώμα προσπαθεί να αποκατασταθεί αντιμετωπίζονται φυσικοθεραπευτικά μέσα από το πρόγραμμα Μ.Α.Μ.Α. είναι:

• Μυοσκελετικοί πόνοι, όπως πόνοι στην οσφυοπυελική περιοχή.
• Δυσλειτουργίες του Πυελικού Εδάφους. Οι αλλαγές στο πυελικό έδαφος, συμβαίνουν ανεξάρτητα από το είδος του τοκετού, από την πίεση που ασκεί το κύημα στα τοιχώματα της μήτρας. Η πρόσκαιρη αδυναμία των μυών του πυελικού εδάφους εξασθενούν τη στήριξη της ουροδόχου κύστης, της μήτρας και του εντέρου, καθώς και τον έλεγχο των σφιγκτήρων της ουροδόχου κύστης και του εντέρου. Η γυναίκα πιθανόν να αντιμετωπίσει ακράτεια ούρων, ακράτεια κοπράνων, αίσθηση βάρους και πίεσης χαμηλά μέσα στην λεκάνη, δυσπαρευνία (πόνο κατά το σεξ), αίσθημα καύσου και πόνο στην περιοχή της πυέλου, αίσθημα πρόπτωσης. Ενδεχομένως να συνυπάρχουν φλεγμονή, πόνος και εκχυμώσεις (μελανιές).
• Αλλαγές στην περιοχή της κοιλιάς (διάσταση ορθού κοιλιακού), η οποία για ένα διάστημα είναι χαλαρή ή έχει ουλή από πιθανή καισαρική τομή.
• Μεταβολές της στάσης του σώματος λόγω μηχανικών προσαρμογών
• Τραύμα περινέου σε πιθανή περινεοτομή

Στις σωματικές αλλαγές αναφέρονται επίσης η αιμορραγία και οι κολπικές εκκρίσεις (γνωστές ως λόχια), που μπορεί να διαρκέσουν για αρκετές εβδομάδες και πόνος στους μαστούς, εξαιτίας της παραγωγής γάλακτος και του θηλασμού.

Tips που βοηθούν κάθε γυναίκα

Δώσε χρόνο στο σώμα σου. Η περίοδος της εγκυμοσύνης αλλά και οι αμέσως επόμενες μέρες και οι μήνες που ακολουθούν τον τοκετό είναι πολύτιμες για εσένα και το σώμα σου. Δώσε χρόνο στο σώμα σου να αποκαταστήσει τις αλλαγές με φυσικό τρόπο. Βοήθησέ το με ήπιες ασκήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ασκήσεων πυελικού εδάφους και της συντηρητικής αντιμετώπισης με χρήση μηχανημάτων φυσικοθεραπείας αλλά και τεχνικών manual (δια χειρός θεραπεία). Προτίμησε απαλό και άνετο ρουχισμό. Συμβουλεύσου φυσικοθεραπευτή/εύτρια πυελικού εδάφους και φυσικοθεραπευτή/εύτρια με αντικείμενο την «υγεία των γυναικών» (women’s health physio), για οποιαδήποτε ανησυχία αφορά σε αλλαγές στη συγκεκριμένη περιοχή και συζήτησε μαζί του/της όλες τις στρατηγικές πρόληψης και αποκατάστασης.
Παρακολούθησε τις αλλαγές και μοιράσου τες με τους ειδικούς. Να είσαι σε επικοινωνία με τη διεπιστημονική ομάδα που σε παρακολουθεί -τον/τη γυναικολόγο, τη μαία, τον/τη φυσικοθεραπευτή/εύτρια, τον/τη ψυχολόγο. Ο τακτικός έλεγχος από τους ειδικούς είναι καθοριστικός και κατά τη διάρκεια της λοχείας.

Δώσε έμφαση στην ξεκούραση. Μη διστάσεις να ζητήσεις βοήθεια για εσένα ή για το παιδί σου. Το μοίρασμα αρμοδιοτήτων αυτήν την τόσο απαιτητική περίοδο σε βοηθά να ξεκουράζεσαι και να βρίσκεις χρόνο για να ξαναβρείς τις δυνάμεις σου και το σώμα σου να αποκατασταθεί φυσικά.

Μην αμελείς τη διατροφή σου. Μία ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, άπαχη πρωτεΐνη και τροφές ολικής άλεσης, σε συνδυασμό με επαρκή ενυδάτωση με άφθονη πρόσληψη νερού, μπορεί να αποδειχτούν εξαιρετικά ευεργετικά και στην περίοδο της λοχείας, όπως και κατά την εγκυμοσύνη.

Μοιράσου τα συναισθήματα και τις σκέψεις σου. Το 80% των γυναικών στη λοχεία βιώνουν κάποιου είδους μελαγχολία ή και επίμονη θλίψη. Μοιράσου αυτά τα συναισθήματα με τον σύντροφό σου, την οικογένεια, τους έμπιστους φίλους σου. Μη διστάσεις να ζητήσεις βοήθεια, εφόσον νιώθεις ότι το χρειάζεσαι. Η θεραπεία και οι ομάδες στήριξης μπορεί να αποδειχτούν εξαιρετικά βοηθητικοί.

Επανένταξε την άσκηση στην καθημερινότητά σου. Οι γυναίκες στην εγκυμοσύνη αλλά και την περίοδο της λοχείας δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουν το καθημερινό τους πρόγραμμα άσκησης ή να μην ξεκινήσουν την άσκηση για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της λοχείας. Αυτό που χρειάζεται είναι να μάθουν να τροποποιούν το ασκησιολόγιο με την κατάλληλη φυσικοθεραπευτική καθοδήγηση και σωστή ενημέρωση. Την περίοδο που το σώμα υφίσταται δραματικές σωματικές αλλαγές υπάρχουν τα «ναι» και τα «όχι» της άσκησης, τα οποία οφείλεις να γνωρίζεις και να σέβεσαι.

Ενημερώσου από τους ειδικούς. Άντλησε οποιαδήποτε πληροφορία μπορεί να σε βοηθήσει να αισθανθείς καλύτερα, έχοντας στον νου ότι δεν χρειάζεται να βιάζεσαι. Η εγκυμοσύνη δεν είναι πάθηση και η έγκυος δεν είναι ασθενής. Είναι μια γυναίκα που βιώνει πολλαπλές σωματικές αλλαγές κατά τη διάρκεια των 9 μηνών της κύησης καθώς και 3 μήνες μετά τον τοκετό. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που η περίοδος της λοχείας αναφέρεται ως 4ο τρίμηνο. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι οι ορμονικές αλλαγές συνεχίζουν έως και 8 μήνες μετά τον τοκετό ή και περισσότερο, ανάλογα και με τον θηλασμό.