Η κετογονική δίαιτα (keto diet) αναφέρεται έντονα τα τελευταία χρόνια, και ιδίως από διάσημους, λόγω της αποτελεσματικότητάς της στην απώλεια βάρους και στο αδυνάτισμα, καθώς ενεργοποιεί μία βιολογική διαδικασία που επιτρέπει στο σώμα να καίει το λίπος.

Κι ενώ στην αρχή της εμφάνισής της η κετογονική δίαιτα θεωρήθηκε «αμφιλεγόμενη», τα οφέλη της για την υγεία φαίνεται να είναι πολυάριθμα.

Ειδικότερα σύμφωνα με μια νέα μελέτη ειδικών από το μη κερδοσκοπικό ερευνητικό ίδρυμα Cold Spring Harbor Laboratory (CSHL), θα μπορούσε αυτή η δίαιτα να χαρακτηριστεί ως «όπλο» ενάντια στον καρκίνο.

Πώς λειτουργεί η κετογονική δίαιτα;

Σύμφωνα με την κύρια συγγραφέα της μελέτης, δρ. Mhairi Morris, Ανώτερη Λέκτορας Βιοχημείας του Πανεπιστημίου Λάφμπορο της Αγγλίας, η κετογονική δίαιτα είναι ιδιαίτερα ευεργετική καθώς βασίζεται στον περιορισμό των υδατανθράκων και την πρόσληψη της απαιτούμενης ενέργειας κυρίως από λιπαρά, γι αυτό και χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες ακόμη στη θεραπεία ιατρικών ασθενειών, όπως η επιληψία

Επίσης, πρόσφατα, οι ερευνητές διερεύνησαν πως η χρήση της παράλληλα με τη χημειοθεραπεία βοηθά τους ασθενείς με προχωρημένο μεταστατικό καρκίνο.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους ερευνητές της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Cell Metabolism, η κετογονοκή δίαιτα αυξάνει στην κυκλοφορία του αίματος ένα είδος τοξικών λιπαρών, τα υπεροξείδια λιπιδίων, τα οποία εξουδετερώνουν τα καρκινικά κύτταρα μέσω της σιδηρόπτωσης (ferroptosis), ενός εξαρτώμενου από το σίδηρο κυτταρικού θανάτου.

Κετόνες

Η κέτωση αποτελεί μια φυσική διεργασία του οργανισμού που ενεργοποιείται όταν ακολουθούμε διατροφολόγιο χαμηλό σε υδατάνθρακες ή όταν απέχουμε από το φαγητό για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, παρατηρείται πτώση της ινσουλίνης στο αίμα, γεγονός που οδηγεί το σώμα στην ενεργοποίηση των λιποκυττάρων για τη δημιουργία ενέργειας.

Όταν συμβαίνει αυτό, το ήπαρ γεμίζει με λίπος, το οποίο μετατρέπει ένα μεγάλο μέρος του σε κετόνες.

Ποια είναι τα οφέλη του να είσαι σε κέτωση;

Τα οφέλη από την ενεργοποίηση της διαδικασίας της κέτωσης στον οργανισμό - σύμφωνα με έρευνες, είναι αρκετά! Κάποια από τα πιο σημαντικά είναι:

1. Απώλεια βάρους

Η απώλεια βάρους είναι ένα από τα πιο συχνά και επιθυμητά αποτελέσματα της υιοθέτησης της κετογονικής δίαιτας. Με την κετογονική δίαιτα, η απώλεια βάρους είναι αποτελεσματική γιατί βοηθά τον οργανισμό να κάψει το λίπος που έχει αποθηκευμένο στις λιποαποθήκες του.

2. Μείωση της όρεξης

Η κετογονική δίαιτα προσφέρει ένα διατροφολόγιο χαμηλό σε υδατάνθρακες, μέτριο σε πρωτεΐνες και υψηλό σε λιπαρά. Αυτός ο συνδυασμός καθορίζεται με βάση τη συνολική ποσότητα θερμίδων, λίπους, πρωτεϊνών και υδατανθράκων που πρέπει να τρώμε κάθε μέρα με βάση το ύψος, το βάρος, το επίπεδο δραστηριότητας, την ηλικία αλλά και τους στόχους μας. Έτσι, καλύπτει το αίσθημα της «πείνας», αλλά και τις ανάγκες μας.

3. Μείωση των φλεγμονών

Η κετογονική διατροφή συμβάλλει στην αύξηση της κατανάλωσης αντιφλεγμονωδών τροφών όπως τα αυγά, το ελαιόλαδο, το λάδι καρύδας και το αβοκάντο, καθώς και άλλων τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ωμέγα-3 λιπαρά, τα οποία είναι γνωστά για την αντιφλεγμονώδη δράση τους.

4. Μείωση της χοληστερόλης

Με την ακολούθηση ενός προγράμματος κετογονικής διατροφής, πολλοί άνθρωποι παρατηρούν τη μείωση της ολικής χοληστερόλης, τη μείωση των τριγλυκεριδίων, καθώς και την αύξηση της HDL.

Τι απαγορεύεται να φάτε σε μια κετογονική δίαιτα;

Στην κετογονική δίαιτα απαγορεύονται:

• σάλτσες με υδατάνθρακες

• αρτοσκευάσματα

• ζυμαρικά

• γλυκά

• αναψυκτικά και τα ποτά με ζάχαρη

• αμυλώδη λαχανικά

• όσπρια

• αλκοολούχα

• φρούτα

• δημητριακά

Οι επιπλοκές και οι πιθανοί κίνδυνοι

Ωστόσο, όπως έδειξαν τα πειράματα που έγιναν σε ποντίκια, μια τέτοια διατροφική θεραπεία ενέχει και σοβαρούς κινδύνους.

Τα πειραματόζωα με καρκίνο του παγκρέατος και του παχέος εντέρου εμφάνισαν καχεξία, μια μεταβολική διαταραχή που σχετίζεται με ανορεξία, προοδευτική απίσχνανση και απώλεια βάρους, οδηγώντας σε καταστολή του ανοσοποιητικού. «Είναι πολύ συχνή σε ασθενείς με προοδευτικό καρκίνο. Γίνονται τόσο αδύναμοι που δεν μπορούν πλέον να αντέξουν την αντικαρκινική θεραπεία. Καθημερινές δραστηριότητες γίνονται οι άθλοι του Ηρακλή», σχολίασε ο Αναπληρωτής Καθηγητής από το CSHL, Tobias Janowitz.

Μια λύση για την εξασφάλιση της αντικαρκινικής δράσης χωρίς τη θανατηφόρο παρενέργεια ήταν συνδυασμός της κετογονικής διατροφής με λήψη κορτικοστεροειδών φαρμάκων. Οι όγκοι συρρικνώθηκαν και τα ποντίκια έζησαν περισσότερο.

Η δίαιτα keto μπορεί να οδηγήσει σε έως και 10% απώλεια του σωματικού βάρους στον άνθρωπο.

«Τα υγιή ποντίκια χάνουν επίσης βάρος με την κετογονική δίαιτα, αλλά ο μεταβολισμός τους φτάνει σε ένα σημείο σταθεροποίησης. Τα ποντίκια με καρκίνο δεν μπορούν να προσαρμοστούν, επειδή δεν μπορούν να παράγουν αρκετή ποσότητα μιας ορμόνης που ονομάζεται κορτικοστερόνη, η οποία βοηθά στη ρύθμιση των επιπτώσεων από τη δίαιτα κέτο. Δεν σταματούν να χάνουν βάρος» εξήγησε ο Δρ Janowitz.

Η κορτικοστερόνη είναι το κύριο γλυκοκορτικοειδές στην κυκλοφορία των ποντικιών και δρα όπως η κορτιζόλη στον άνθρωπο. Όταν η ερευνητική ομάδα υποκατέστησε την έλλειψη της ορμόνης με ένα αντιφλεγμονώδες κορτικοστεροειδές επέτρεψε τη συρρίκνωση των όγκων χωρίς την έναρξη καρκινικής καχεξίας.

«Ο καρκίνος είναι μια νόσος ολόκληρου του σώματος. Επαναπρογραμματίζει τις φυσιολογικές βιολογικές διεργασίες για να τον βοηθήσει να αναπτυχθεί» λέει η συν-επικεφαλής συγγραφέας Δρ Miriam Ferrer. «Εξαιτίας αυτού του επαναπρογραμματισμού, τα ποντίκια δεν μπορούν να αξιοποιήσουν τα θρεπτικά συστατικά από μια κετογονική δίαιτα και χάνονται. Αλλά με το κορτικοστεροειδές, τα πήγαιναν πολύ καλύτερα. Έζησαν περισσότερο από ό,τι με οποιαδήποτε άλλη θεραπεία δοκιμάσαμε» κατέληξε.

Κετογονική δίαιτα και καρκίνος

Ο λόγος που η κετογονική δίαιτα επιβραδύνει την ανάπτυξη των όγκων οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο τα καρκινικά κύτταρα μεταβολίζουν την «τροφή» τους σε σύγκριση με τα φυσιολογικά, υγιή κύτταρα.

Όλα τα κύτταρα στο σώμα μας παίρνουν πρώτα απ όλα την ενέργειά τους από τη γλυκόζη (ζάχαρη) και μετά από τα λίπη. Δεδομένου ότι τα καρκινικά κύτταρα αναπτύσσονται γρήγορα, έχουν πολύ υψηλότερες ενεργειακές ανάγκες – επομένως βασίζονται αποκλειστικά στη γλυκόζη για ενέργεια.

Η γλυκόζη απελευθερώνεται από τους υδατάνθρακες που έχουμε φάει καθώς διασπώνται στο σώμα μας. Αλλά δεδομένου ότι η δίαιτα κετο έχει πολύ χαμηλή πρόσληψη υδατανθράκων, πιστεύεται ότι αυτό «πεινάζει» τα καρκινικά κύτταρα από την ενέργεια που χρειάζονται για να αναπτυχθούν. Αυτό μπόρεσαν να αποδείξουν οι συγγραφείς στη μελέτη τους.

Η κετογονική δίαιτα ξεκινά επίσης μια διαδικασία που ονομάζεται υπεροξείδωση λιπιδίων, η οποία αναγκάζει το σώμα να χρησιμοποιεί λίπη για την ενέργεια που χρειάζεται. Ωστόσο, αυτή η διαδικασία δημιουργεί επίσης έναν αριθμό μορίων υψηλής αντίδρασης ως υποπροϊόν τα οποία πρέπει να απομακρυνθούν από το σώμα προτού προκαλέσουν περαιτέρω κυτταρική βλάβη.

Τα πορίσματα των ερευνητών

Οι ερευνητές, μέσα από την έρευνα τους με ποντίκια, διαπίστωσαν ότι η δίαιτα κετο μείωσε την παραγωγή κορτικοστεροειδών - φυσικών ορμονών που βοηθούν στη μείωση της φλεγμονής και στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Αυτό επιτάχυνε την έναρξη της καχεξίας στα ποντίκια, μειώνοντας τη συνολική επιβίωσή τους.

Είναι ενδιαφέρον ότι, όταν οι ερευνητές αντιμετώπισαν τα ποντίκια με μια ένεση δεξαμεθαζόνης - ένα κορτικοστεροειδές φάρμακο που εξουδετερώνει την ορμόνη του στρες, κορτιζόλη και χρησιμοποιείται συχνά για τη θεραπεία διαφόρων καταστάσεων που σχετίζονται με τον καρκίνο, όπως η αναιμία - κατάφεραν να καθυστερήσουν την έναρξη της καχεξίας και να βελτιώσουν τη συνολική τους επιβίωση.

Θεραπεία του καρκίνου

«Αν και είναι δελεαστικό να βγάλουμε συμπεράσματα από αυτή την έρευνα, είναι επίσης σημαντικό να έχουμε υπόψη μας μερικά πράγματα» ανέφερε χαρακτηριστικά η συγγραφέας της μελέτης και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Λάφμπορο της Αγγλίας κα. Mhairi Morris.

«Πρώτον, αυτή η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια – και φυσικά, δεν είμαστε ποντίκια. Είναι επιτακτική ανάγκη να διεξαχθεί περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί εάν η κετο-δίαιτα έχει παρόμοια επίδραση στους ανθρώπους – και κυρίως, εάν η θεραπεία με δεξαμεθαζόνη καθυστερεί την εμφάνιση καχεξίας και στους ανθρώπους. Αυτή τη στιγμή, υπάρχουν πολλές δοκιμές σε εξέλιξη και ορισμένα αναδυόμενα στοιχεία που υποδηλώνουν ότι η δίαιτα κετο έχει ευεργετικά αποτελέσματα σε πολλούς τύπους καρκίνου.

Δεύτερον, οι ασθενείς που ακολουθούν μια κετογονική δίαιτα θα έχουν διαφορετικά οφέλη ανάλογα με το στάδιο του καρκίνου τους. Για παράδειγμα, μελέτες σε κύτταρα έχουν δείξει ότι η νηστεία ή η παρακολούθηση της δίαιτας κετο κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας μπορεί να βελτιώσει την ανταπόκριση του καρκίνου στη χημειοθεραπεία - ενώ επίσης μειώνει τη βλάβη στους κοντινούς υγιείς ιστούς.

Αυτό συμβαίνει επειδή η νηστεία (και η κετο δίαιτα) λειτουργούν σαν μια «μαγική ασπίδα» , προστατεύοντας τα υγιή κύτταρα από τις βλάβες που προκαλούνται από τη χημειοθεραπεία» προσθέτει η καθηγήτρια.

Έτσι δεδομένου πως δεν υπάρχουν ακόμη τόσα πολλά δεδομένα, η καθηγήτρια συνιστά στους ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπεία για τον καρκίνο να μιλήσουν με τον γιατρό τους για τυχόν αλλαγές διατροφής που μπορεί να τους βοηθήσουν.

Πληροφορίες από: the conversation, everydayhealth, sciencedirect