Η εντομοφαγία αν και αποτελεί μια συνήθη πρακτική για την Ασία, την Αφρική, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και τη Νότια Αμερική, η συνήθεια αυτή «έρχεται» σιγά σιγά και στο διατροφολόγιο των ευρωπαϊκών χωρών ύστερα από την απόφαση της Κομισιόν να εγκρίνει την κυκλοφορία τροφίμων, που περιλαμβάνουν συστατικά από έντομα.

Ποια έντομα έχουν εγκριθεί;

Τα τελευταία χρόνια έχει εγκριθεί η κατανάλωση νέων τροφίμων που έχουν έντομα στη σύστασή τους και αυτό έχει δημιουργήσει ορισμένες αμφιβολίες στον πληθυσμό, σχετικά με την ασφάλεια της κατανάλωσής τους. Μέχρι στιγμής έχουν εγκριθεί για κυκλοφορία και κατανάλωση στην Ευρωπαϊκή αγορά τα εξής έντομα:

• Προνύμφες Mealworm ( Tenebrio molitor ): σε κατεψυγμένη, αποξηραμένη και κονιοποιημένη μορφή.

• Αποδημητική ακρίδα ( Locusta migratoria ): σε κατεψυγμένη, αποξηραμένη και κονιοποιημένη μορφή.

• Οικιακός γρύλος ( Acheta domesticus ): σε κατεψυγμένες, αποξηραμένες, κονιοποιημένες και μερικώς απολιπανμένες μορφές σκόνης.

• Προνύμφες σκαθαριού κοπριάς ( Alphitobius diaperionus ): κατεψυγμένες, πάστας, αποξηραμένες και σε σκόνη.

Ενώ ακόμη εκκρεμούν οκτώ αιτήσεις για έντομα που προορίζονται για εμπορία σε διαφορετικές μορφές, οι οποίες επί του παρόντος υποβάλλονται σε αξιολόγηση ασφάλειας από την EFSA.

Πόσο ασφαλή είναι τα νέα αυτά τρόφιμα και ποιοι οι κίνδυνοι για την υγεία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μιλώντας για τα έντομα που έχουν ήδη εγκριθεί ως νέα τρόφιμα ανέφερε πως «η χρήση των εντόμων ως εναλλακτική πηγή πρωτεΐνης δεν είναι καινούργια και τα έντομα καταναλώνονται τακτικά σε πολλά μέρη του κόσμου».

Ωστόσο, επειδή σύμφωνα με την EFSA, οι τροφικές αλλεργίες αποτελούν σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας, το οποίο επηρεάζει περίπου το 2-4 % του ενήλικου πληθυσμού και το 8-9 % των παιδιών χρειάζεται να αναφερθούν και οι πιθανοί κίνδυνοι όπως είναι οι αλλεργίες.

Ειδικότερα, οι κανόνες της ΕΕ για την επισήμανση των τροφίμων προσδιορίζουν κατάλογο 14 αλλεργιογόνων που πρέπει να επισημαίνονται (π.χ. αυγά, γάλα, ψάρια, καρκινοειδή κ.λπ.).

Αυτό θα επιτρέψει στους ανθρώπους που ζουν με τροφικές αλλεργίες να ενημερώνονται σχετικά με το αν τα προϊόντα περιέχουν συστατικά στα οποία είναι ευαίσθητα.

Συνεπώς η EFSA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κατανάλωση των αξιολογούμενων πρωτεϊνών εντόμων μπορεί ενδεχομένως να οδηγήσει και σε αλλεργικές αντιδράσεις.

Αυτό μπορεί να συμβαίνει ιδιαίτερα σε άτομα με γνωστές αλλεργίες στα μαλακόστρακα, τα ακάρεα της σκόνης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στα μαλάκια.

Συνεπώς θα πρέπει υποχρεωτικά να επισημαίνονται ποια προϊόντα περιέχουν έντομα.

«Το σχέδιο νομικής πράξης θεσπίζει υποχρεωτική επισήμανση για τα τρόφιμα που περιέχουν τα νέα τρόφιμα», αναφέρει η ΕΕ.

Τα πιθανά οφέλη κατανάλωσης εντόμων στην υγεία και στο περιβάλλον

Η διεθνής Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας υποδεικνύει ότι τα έντομα είναι μια εξαιρετικά θρεπτική και υγιεινή πηγή τροφής, με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, πρωτεΐνες, βιταμίνες, φυτικές ίνες και μέταλλα.

Ως εκ τούτου, αποτελούν μια εναλλακτική πηγή πρωτεΐνης που διευκολύνει τη στροφή προς την υγιεινή και βιώσιμη διατροφή.

Στο πλαίσιο του Horizon Europe, το οποίο είναι ένα πρόγραμμα χρηματοδότησης για την έρευνα και την καινοτομία, οι πρωτεΐνες με βάση τα έντομα θεωρούνται ήδη ένας από τους βασικούς τομείς έρευνας.

Οπως υποστηρίζεται, τα περιβαλλοντικά οφέλη από την εκτροφή εντόμων για τη διατροφή του ανθρώπου βασίζονται στα εξής:

α) Αποτελεσματική μετατροπή οργανικών ουσιών σε τροφή

β) Λιγότερες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου

γ) Λιγότερη χρήση νερού και καλλιεργήσιμων εκτάσεων

δ) Χρήση βιο-μετατροπής με βάση τα έντομα για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων

Απαραίτητη η σήμανση ετικετών στα νέα τρόφιμα

Είναι σημαντικό ο καταναλωτής να γνωρίζει ότι αυτό που τρώει είναι ασφαλές, ανεξάρτητα από την ελευθερία επιλογής του. Γι’ αυτό, προτού διατεθεί οποιοδήποτε νέο τρόφιμο στην αγορά, υπόκειται σε αυστηρή επιστημονική αξιολόγηση ασφάλειας από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA).

Με τον κανονισμό για τα νέα τρόφιμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διασφαλίζει ότι τα νέα τρόφιμα, όπως τα έντομα, είναι ασφαλή για τους καταναλωτές και φέρουν κατάλληλη σήμανση. Αυτό αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι η ΕΕ διαθέτει μερικά από τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας τροφίμων στον κόσμο.

Για να εγκριθεί ένα νέο τρόφιμο, το πρώτο πράγμα είναι μια εταιρεία τροφίμων να ζητήσει άδεια από την Επιτροπή.

Μετά την παραλαβή της αίτησης και για να επιβεβαιώσει ότι τα νέα τρόφιμα είναι ασφαλή για τους καταναλωτές, η Επιτροπή ζητά από την EFSA να διενεργήσει αξιολόγηση ασφάλειας.

Μόλις εκδοθεί η εν λόγω ευνοϊκή αξιολόγηση, η Επιτροπή ζητά τη γνώμη των κρατών μελών σχετικά με το σχέδιο πράξης εξουσιοδότησης. Εάν επιτευχθεί ειδική πλειοψηφία, το προϊόν μπορεί να διατεθεί στην αγορά.

Η έγκριση νέου τροφίμου αναφέρεται στο προϊόν για το οποίο η εταιρεία υποβάλλει αίτηση, αλλά μπορεί επίσης να περιλαμβάνει ειδικούς όρους χρήσης (για παράδειγμα, σε ποια προϊόντα μπορεί να χρησιμοποιηθεί το νέο τρόφιμο και πόσα γραμμάρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως συστατικό σε αυτά τα προϊόντα), ειδικές απαιτήσεις για πρόσθετη επισήμανση και προδιαγραφές. Εάν η κατανάλωση του προϊόντος ενέχει κίνδυνο πρόκλησης αλλεργιών, αυτό πρέπει να αναφέρεται ξεκάθαρα στην ετικέτα.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, η επίτροπος Υγείας, Στέλλα Κυριακίδου διαβεβαίωσε πως τα εγκεκριμένα έντομα είναι ασφαλή λέγονταςχαρακτηριστικά πως «τα νέα τρόφιμα μπορούν να εγκριθούν μόνο εάν δεν ενέχουν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, διαφορετικά η Επιτροπή δεν θα είχε υποβάλει την έγκρισή τους στα κράτη μέλη».

Σύμφωνα με τον FAO, η κατανάλωση εντόμων ως τροφής είναι ολοένα και πιο σημαντική, δεδομένου του αυξανόμενου κόστους και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της παραγωγής ζωικής πρωτεΐνης, της επισιτιστικής ανασφάλειας σε ορισμένα μέρη του κόσμου και της αύξησης του πληθυσμού. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να αναζητήσουμε εναλλακτικές λύσεις στα συμβατικά βοοειδή ή προϊόντα κρέατος που συνήθως καταναλώνουμε.

Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό ο καταναλωτής να λαμβάνει τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με την κατανάλωση εντόμων, λαμβάνοντας υπόψη ιδιαίτερα τις περιβαλλοντικές τους εκτιμήσεις.

Τρώτε ήδη έντομα; Σε ποια τρόφιμα υπάρχουν;

Αν σας έλεγαν ότι μερικά τρόφιμα προέρχεται από έντομα θα το πιστεύατε;

Και όμως είναι αλήθεια.

Μερικά τρόφιμα που έχουν το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα το οποίο συναντάται στα αλλαντικά, τα αναψυκτικά, τα red velvet cakes, τα παιδικά ζελεδάκια και σε άλλα τρόφιμα, προέρχεται από μία ουσία που ονομάζεται καρμίνη ή αλλιώς Κοχενίλη ή Καρμινικό οξύ (E120).

Η λέξη cochineal προέρχεται από τη λατινική λέξη “coccinus” που σημαίνει «κόκκινο χρώμα».

Το καρμινικό οξύ είναι μια χημική ουσία με κόκκινη απόχρωση, που παράγεται από τα θηλυκά έντομα και τα αυγά τους, του είδους Cochineal Dactylopius coccus Casta.

Το Cochineal, Dactylopius coccus, είναι ένα έντομο μικρού μεγέθους, που ζει στους κάκτους nopal του γένους Opuntia, πιο γνωστή σε εμάς ως φραγκοσυκιά.

Πληροφορίες από: food.ec.europa.eu