Από τον Απρίλιο του 2020 η διαΝΕΟσις έχει ξεκινήσει έναν κύκλο πανελλαδικών ερευνών κοινής γνώμης, για να καταγράψει τις απόψεις και τις στάσεις των Ελλήνων μέσα στην πανδημία του νέου κορωνοϊού. Στη νέα, την πέμπτη στη σειρά τέτοια έρευνα, που διεξήχθη και πάλι σε συνεργασία με τη Metron Analysis σε πανελλαδικό δείγμα 1.100 ατόμων ηλικίας 17 και άνω στις αρχές Μαρτίου 2021, χαρτογραφείται μια εντελώς διαφορετική κοινωνία από αυτή που είδαμε στην αρχή της πανδημίας.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της πρώτης μας έρευνας εκείνο τον δραματικό Απρίλιο, ήταν μια θεαματική έκρηξη αισιοδοξίας και θετικής προοπτικής. Το 86% τότε θεωρούσαν ότι τα πράγματα στη χώρα "πάνε προς τη σωστή κατεύθυνση", το κυρίαρχο συναίσθημα ήταν η αισιοδοξία, ενώ στην ερώτηση για το πότε εκτιμούν ότι θα επανέλθουμε σε μια "κανονική καθημερινότητα", 7 στους 10 Έλληνες απαντούσαν "μέχρι τον Σεπτέμβριο 2020".
Πλέον, φυσικά, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Το ποσοστό όσων πιστεύουν ότι πάμε προς τη σωστή κατεύθυνση είναι πια το 46%. Έχει ενδιαφέρον το ότι η ομάδα του πληθυσμού που θεωρεί περισσότερο ότι πάμε προς τη σωστή κατεύθυνση είναι οι ηλικίας άνω των 65, που συμφωνούν σε ποσοστό 59,2%. Αντίθετα, οι νέοι ηλικίας 17-24 πιστεύουν το αντίστροφο.
Μεγάλωσε σημαντικά η αποδοχή των εμβολίων
Όσον αφορά τους εμβολιασμούς, που έχουν προχωρήσει αρκετά σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα, η καθολική αποδοχή της διαδικασίας και των εμβολίων εν γένει από τους πολίτες εξακολουθεί να ισχύει.
81,1% αξιολογούν ως θετική εξέλιξη την έναρξη των εμβολιασμών, 72% είναι ικανοποιημένοι με την προτεραιοποίηση όπως έχει οριστεί από την αρμόδια επιτροπή -αλλά μόνο 1 στους 3 είναι ικανοποιημένοι με τον ρυθμό των εμβολιασμών έως τώρα.
Το 9,4% του δείγματος για πρώτη φορά από τότε που αρχίσαμε της έρευνες δηλώνουν ότι έχουν ήδη κάνει τουλάχιστον μια δόση του εμβολίου, ενώ 28,7% δηλώνουν ότι κάποιο μέλος της οικογένειας τους το έχει κάνει. Από το 9,4% που έχουν εμβολιαστεί, το 99% δήλωσαν ικανοποιημένοι από τη διαδικασία του εμβολιασμού.
Και, βέβαια, η στάση των υπολοίπων απέναντι στον εμβολιασμό είναι πλέον εντελώς διαφορετική από ό,τι ήταν το Σεπτέμβριο του 2020, όταν κάναμε για πρώτη φορά τη σχετική ερώτηση. Τότε μόνο το 49,5% δήλωναν ότι θα κάνουν το εμβόλιο αλλά μετά τις αλλεπάλληλες ανακοινώσεις για την αποτελεσματικότητα πολλών διαφορετικών εμβολίων και την επιτυχημένη έναρξη των εμβολιασμών σε πολλές (κυρίως τις πλούσιες και ανεπτυγμένες) χώρες του κόσμου, το ποσοστό αυτό άλλαξε. Πλέον το 68% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι θα κάνουν το εμβόλιο -και επιπλέον, όπως είπαμε, άλλο ένα 9,4% το έχουν κάνει ήδη.
Από αυτό το 68%, δε, οι περισσότεροι δηλώνουν ότι θα εμβολιαστούν όταν έρθει η σειρά τους, αλλά ένα 22% ότι θα ήθελαν να εμβολιαστούν το συντομότερο δυνατό. Αυτοί που απαντούν "σίγουρα ναι", δε, από 32,5% του συνόλου των πολιτών τον Δεκέμβριο του 2020, έχουν φτάσει το 47% σήμερα.
Η κανονικότητα θα επιστρέψει μετά το 2021
Μαζί με την υποχώρηση της αισιοδοξίας εδραιώνεται και ο ρεαλισμός. Οι προσδοκίες των Ελλήνων, πια, είναι εντελώς διαφορετικές από ό,τι ένα χρόνο πριν, όταν οι περισσότεροι θεωρούσαν ότι αντιμετωπίζουμε ένα φαινόμενο που θα διαρκέσει μόνο λίγους μήνες. Πλέον η πλειοψηφία των Ελλήνων (54,4%) θεωρούν ότι η κανονικότητα θα επανέλθει από κάποια στιγμή μετά το 2021.
Παρ’ όλα αυτά, πλέον για πρώτη φορά οι περισσότεροι Έλληνες θεωρούν ότι "τα χειρότερα έχουν περάσει". Στην ερώτηση για το στάδιο της κρίσης στο οποίο, κατά τη γνώμη τους βρισκόμαστε, από τον Σεπτέμβριο του 2020 και μέχρι τον περασμένο Ιανουάριο, οι περισσότεροι απαντούσαν ότι "τα χειρότερα είναι μπροστά μας". Η επιτυχημένη έναρξη των εμβολιασμών φαίνεται πως άλλαξε αυτή την εικόνα. Πλέον μια (όχι πολύ μεγάλη, αλλά σαφής) πλειοψηφία, το 54,5%, λένε ότι τα χειρότερα είναι πίσω μας.
Σοβαρή απειλή ο κορονοϊός
Κατά τα άλλα, οι Έλληνες επιβεβαιώνουν και σε αυτή την έρευνα ότι παίρνουν την απειλή του κορωνοϊού πολύ στα σοβαρά. Στην ερώτηση για το αν η πανδημία είναι μια σοβαρή απειλή για τους ανθρώπους, μόνο το 20% απαντούν πως όχι, "είναι μια συνηθισμένη, απλή ασθένεια" - το 76,9% τη θεωρούν σοβαρή απειλή.
Ένα 52,3% θεωρούν πιθανό ή πολύ πιθανό να προσβληθούν οι ίδιοι από τον ιό, ενώ δύο στους τρεις (65,5%) θεωρούν ότι κάποιος που έχει προσβληθεί από τον ιό κινδυνεύει "πολύ" ή "αρκετά" από τη νόσο Covid-19. Αυτά τα ποσοστά παραμένουν σχετικά σταθερά τους τελευταίους μήνες, και δείχνουν ότι ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού αντιμετωπίζει το φαινόμενο με φόβο.
Ένα 4,1%, πια, δηλώνουν πως έχουν προσβληθεί οι ίδιοι από τον ιό και ένα 8% πως έχει προσβληθεί κάποιο μέλος της οικογένειας τους. Σε αυτό το 8%, δε, ένα 9,2% δηλώνουν ότι το μέλος της οικογένειας που νόσησε, τελικά κατέληξε.
Όσον αφορά την καθημερινότητα, καθώς από το Νοέμβριο και μετά η χώρα είναι σε μια σχετικά συνεχή "καραντίνα", οι ζωές των πολιτών έχουν "παγώσει". 7 στους 10 λένε ότι οι ζωές τους έχουν αλλάξει "πολύ" ή "πάρα πολύ" -στους νέους ηλικίας 17-24 είναι σχεδόν 9 στους 10.
Η εργασιακή κατάσταση τον Μάρτιο του 2021
Τον Σεπτέμβριο του 2020, εκτός καραντίνας, τα πράγματα ήταν λίγο διαφορετικά, καθότι η ζωή και η δραστηριότητα δεν είχαν σταματήσει εντελώς. Αξίζει να δούμε μερικές καθημερινές δραστηριότητες και το κατά πόσο τις κάνουν περισσότερο ή λιγότερο από πριν την πανδημία οι πολίτες σήμερα. Σε παρένθεση βλέπετε το αντίστοιχο ποσοστό από το Σεπτέμβριο του 2020, όταν καταστήματα, εστιατόρια κλπ ήταν ανοιχτά:
- Το 94% (από 62,9%) ότι τρώνε λιγότερο συχνά σε εστιατόρια και ταβέρνες.
- Το 90% (από 54,3%) ότι ψωνίζουν σπανιότερα σε εμπορικά καταστήματα.
- Το 90% (από 60,5%) ότι βγαίνουν σπανιότερα σε μπαρ.
- Το 88% (από 76,3%) δηλώνουν ότι πηγαίνουν σε λιγότερες κοινωνικές εκδηλώσεις (γάμους, βαφτίσια) από ό,τι πριν από την πανδημία.
- Το 87% (από 56%) ότι συναντούν λιγότερο τους φίλους τους.
- Το 68% (από 59,5%) ότι ταξιδεύουν σπανιότερα με αεροπλάνο.
- Το 68% (από 53,8%) ότι ταξιδεύουν σπανιότερα με πλοίο.
- Το 61% (από 29%) ότι βλέπουν σπανιότερα μέλη της οικογένειας τους.
- Το 59% (από 51,3%) ότι χρησιμοποιούν λιγότερο τα ΜΜΜ.
Όσον αφορά την εργασία, ωστόσο, τα πράγματα έχουν ενδιαφέρον από διαφορετική άποψη.
- Στην καραντίνα του Απριλίου 2020 δήλωναν πως δούλευαν κανονικά στο χώρο εργασίας τους μόνο 1 στους 4 εργαζόμενοι (25,4%), με τους υπόλοιπους να κάνουν τηλεργασία ή να βρίσκονται σε κάποια μορφή αναστολής εργασίας.
- Τον Σεπτέμβριο του 2020, εκτός καραντίνας πια, 3 στους 4 (72,7%) εργάζονταν κανονικά. Έκτοτε ξαναμπήκαμε σε καραντίνα, αλλά δεν επιστρέψαμε στην προηγούμενη κατάσταση.
- Τον Δεκέμβριο του 2020, οι μισοί εργάζονταν κανονικά (48%).
- Τον Μάρτιο του 2021, πια, το 53,9% εξακολουθούν να εργάζονται κανονικά.
