Η μεγαλύτερη έξαρση του κοκκύτη τα τελευταία 20 χρόνια καταγράφηκε το 2024, σημαίνοντας συναγερμό για τις υγειονομικές αρχές. Σύμφωνα με έκθεση του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), τα έτη 2004-2024 καταγράφηκαν συνολικά στη χώρα μας 959 περιστατικά κοκκύτη, από τα οποία τα 440 σε μία χρονιά, το 2024.

Όπως προκύπτει από τα αναλυτικά στοιχεία, κατά τα έτη 2021 και 2022 δηλώθηκαν αντίστοιχα κανένα και μόνο ένα κρούσμα κοκκύτη (αριθμοί που αποτελούν διαχρονικά τους χαμηλότερους δηλούμενων περιστατικών). Η υποδήλωση μπορεί να σχετίζεται με την πανδημία Covid-19. Αντίθετα, τo 2024 καταγράφηκε διαχρονικά η μεγαλύτερη έξαρση της νόσου με δήλωση 440 κρουσμάτων.

Το νόσημα παρουσίασε υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης στην ηλικιακή ομάδα 0-4 ετών, με μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση 5,82 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού (αριθμός κρουσμάτων: 576, από τα οποία τα 477 ήταν μικρότερα του ενός έτους). Δεύτερη σε συχνότητα εμφάνισης ήταν η ηλικιακή ομάδα 5-14 ετών με 152 κρούσματα και μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση 0,71 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού. Ακολούθησαν οι υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες με εξαιρετικά χαμηλότερες συχνότητες εμφάνισης. Σε ό,τι αφορά στο φύλο καταγράφηκε επικράτηση των γυναικών με μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση 0,48/100.000 πληθυσμού έναντι 0,37/100.000 πληθυσμού για τους άνδρες.

Την περίοδο 2004-2024, ο κοκκύτης παρουσίασε την υψηλότερη μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση στην περιφέρεια της Κεντρικής Ελλάδας (0,51/100.000 πληθυσμού) ενώ λίγο μικρότερη ήταν η επίπτωση στην Αττική (0,50/100.000 πληθυσμού). Η επίπτωση στις γεωγραφικές περιφέρειες των Νησιών Αιγαίου-Κρήτης και της Βορείου Ελλάδας ήταν 0,33 και 0,28 κρούσματα / 100.000 πληθυσμού αντίστοιχα.

Η εμβολιαστική κατάσταση

Από τα 959 δηλωθέντα κρούσματα της νόσου για την περίοδο 2004-2024, η εμβολιαστική κατάσταση ήταν γνωστή για τα 809 (84,4%). Η πλειοψηφία των δηλωθέντων κρουσμάτων (497 περιστατικά – 51,8%) δεν είχαν εμβολιαστεί με καμία δόση εμβολίου. Συνολικά 86 κρούσματα (9,0%) είχαν λάβει μέχρι 3 δόσεις εμβολίου, 33 (3,4%) είχαν λάβει 4 δόσεις, 53 (5,5%) είχαν λάβει 5 δόσεις εμβολίου, 15 (1,6%) είχαν λάβει 6 δόσεις εμβολίου, ενώ 55 (5,7%) ήταν εμβολιασμένοι αλλά με άγνωστο αριθμό δόσεων.

Σύμφωνα με την έκθεση του ΕΟΔΥ, σημαντικό ποσοστό των δηλωθέντων κρουσμάτων, την περίοδο 2004-2024, αφορούσε σε Ρομά (23,8%) κυρίως παιδιά 0-14 ετών. Τα κρούσματα που χρειάστηκαν νοσηλεία κατά την ίδια περίοδο ανήλθαν σε 655 (68,3%), ενώ 143 κρούσματα (14,9%) παρουσίασαν επιπλοκές, κυρίως από το αναπνευστικό σύστημα. Η έκβαση του κοκκύτη ήταν συνήθως καλή. Κατά την χρονική περίοδο 2004-2024 σημειώθηκαν 7 θάνατοι που αναλογούν σε θνητότητα 0,73%.

Ο κοκκύτης είναι μια ενδημική νόσος παγκοσμίως, ακόμη και σε χώρες με προγράμματα με υψηλή εμβολιαστική κάλυψη, με εξάρσεις να καταγράφονται κάθε τρία έως πέντε χρόνια. Γενικά, η νόσος παρουσιάζει χαμηλή δηλούμενη επίπτωση στη χώρα μας. Η πανδημία Covid-19 επηρέασε αρνητικά τη δήλωση περιστατικών κοκκύτη με την ετήσια δηλούμενη επίπτωση να φτάνει τη διαχρονικά χαμηλότερη τιμή της (0/100.000 πληθυσμού) το έτος 2021 και μόλις 0.01/100.000 πληθυσμού το 2022.

Ο ρόλος του έγκαιρου και ολοκληρωμένου εμβολιασμού

Πρόσφατα, αρκετές χώρες της Ευρώπης (Δανία, Βέλγιο, Κροατία, Τσεχία, Νορβηγία, Ισπανία, Σουηδία, Μαυροβούνιο, Ηνωμένο Βασίλειο, Ελβετία, Σερβία), μεταξύ των οποίων και η χώρα μας, καταγράφουν αύξηση του αριθμού των κρουσμάτων κοκκύτη σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Η αύξηση των δηλωθέντων κρουσμάτων κοκκύτη, πιθανώς συνδέεται με τη μη έγκαιρη ανοσοποίηση ορισμένων ηλικιακών ομάδων, καθώς και τη χαμηλότερη κυκλοφορία του παθογόνου κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία από το ECDC, οι ηλικιακές ομάδες που προσβάλλονται περισσότερο είναι τα παιδιά, οι νεαροί έφηβοι, καθώς και τα βρέφη που δεν έχουν εμβολιαστεί ή δεν έχουν ολοκληρώσει τον εμβολιασμό τους. Σχεδόν το 80% των νοσηλειών αναφέρονται σε βρέφη ηλικίας έως έξι μηνών. Το ECDC σε πρόσφατη εκτίμηση κινδύνου με βάση την ανάλυση των επιδημιολογικών δεδομένων, εκτιμά ότι ο συνολικός κίνδυνος για τα βρέφη ηλικίας έως έξι μηνών που είναι μη ανοσοποιημένα ή μερικώς ανοσοποιημένα, είναι υψηλός, με υψηλή πιθανότητα έκθεσης στον κοκκύτη και υψηλή επίπτωση. Πηγή μόλυνσής τους μπορεί να είναι ο γονέας, το αδελφάκι ή κάποιο άτομο φροντίδας με λοίμωξη. Επίσης μπορεί επίσης να εμφανιστούν επιδημίες σε μονάδες νεογνών.