Ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται ήδη για τη θεραπεία νεφρικής νόσου ενδέχεται να αποτελέσει σημαντική ανακάλυψη για την αντιμετώπιση μιας μορφής υπογονιμότητας που επηρεάζει έως και το 3% των γυναικών κάτω των 40 ετών, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science.

Η πάθηση ονομάζεται πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (Premature Ovarian Insufficiency – POI) και χαρακτηρίζεται από μειωμένη λειτουργία των ωοθηκών, χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων και ωοθυλάκια που παραμένουν «αδρανή», χωρίς να ανταποκρίνονται στις υπάρχουσες θεραπείες γονιμότητας. Μέχρι σήμερα, οι διαθέσιμες θεραπείες περιορίζονται κυρίως στην αντιμετώπιση συμπτωμάτων, όπως οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις.

Νέα προσέγγιση: το «περιβάλλον» των ωαρίων

Για χρόνια, η έρευνα επικεντρωνόταν στα ίδια τα ωάρια. Ωστόσο, η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τους Tianren Wang και Kui Liu από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ υπέθεσε ότι το πρόβλημα μπορεί να βρίσκεται στο ωοθηκικό στρώμα, δηλαδή στο περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσονται τα ωοθυλάκια.

Για να «ξυπνήσουν» τα ωάρια, απαιτείται μια πρωτεΐνη,η KL. Οι ερευνητές αναζήτησαν ένα φάρμακο που θα μπορούσε να ωθήσει τα κύτταρα του στρώματος να παράγουν περισσότερη από αυτή την πρωτεΐνη.

Έλεγχος 1.300 εγκεκριμένων φαρμάκων

Η ομάδα εξέτασε σχεδόν 1.300 φάρμακα που έχουν ήδη εγκριθεί από τον FDA, χρησιμοποιώντας ειδικά τροποποιημένα κύτταρα ωοθηκών ποντικών που «φώτιζαν» όταν παρήγαγαν την πρωτεΐνη Kit ligand. Τα περισσότερα φάρμακα δεν είχαν αποτέλεσμα, ενώ ορισμένα επιδείνωσαν την κατάσταση.

Ξεχώρισε όμως η φινερενόνη (finerenone), ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της χρόνιας νεφρικής νόσου σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2.

Πώς δρα το φάρμακο

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στις γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, οι ωοθήκες περιέχουν υπερβολική ποσότητα κολλαγόνου — βασικό συστατικό του ουλώδους ιστού — γεγονός που τις καθιστά σκληρές και μη λειτουργικές. Η φινερενόνη μπλοκάρει έναν υποδοχέα που ευθύνεται για αυτή την ίνωση, επιτρέποντας την απομάκρυνση του κολλαγόνου και την αποκατάσταση της «ελαστικότητας» του ιστού.

Όταν αδρανή ωοθυλάκια τοποθετήθηκαν σε ουλώδεις ωοθήκες, δεν παρατηρήθηκε ανάπτυξη. Αντίθετα, όταν τοποθετήθηκαν σε ωοθήκες που είχαν υποβληθεί σε θεραπεία με φινερενόνη, τα ωοθυλάκια άρχισαν να αναπτύσσονται.

Πιλοτική κλινική μελέτη σε γυναίκες

Ακολούθησε πιλοτική κλινική δοκιμή με τη συμμετοχή 14 γυναικών με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια. Οι συμμετέχουσες έλαβαν 20 mg φινερενόνης δύο φορές την εβδομάδα. Σε αρκετές από αυτές, τα αδρανή ωοθυλάκια εξελίχθηκαν σε ώριμα ωάρια, τα οποία συλλέχθηκαν και γονιμοποιήθηκαν επιτυχώς στο εργαστήριο.

Όπως σημειώνουν οι ερευνητές:
«Η στόχευση του ωοθηκικού στρώματος, και όχι των ίδιων των ωοθυλακίων, αποτελεί μια αποτελεσματική θεραπευτική στρατηγική για την υπογονιμότητα που σχετίζεται με την POI».

Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον

Αν και τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, οι επιστήμονες τονίζουν ότι πρόκειται για αρχικό στάδιο έρευνας. Το επόμενο βήμα είναι η διεξαγωγή μεγαλύτερων κλινικών μελετών ώστε να επιβεβαιωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Η μελέτη, ωστόσο, ανοίγει τον δρόμο για μια νέα φιλοσοφία στην αντιμετώπιση της γυναικείας υπογονιμότητας, δίνοντας ελπίδα σε γυναίκες που μέχρι σήμερα είχαν ελάχιστες θεραπευτικές επιλογές.

Πηγή: MedicalXpress