"Θανατηφόρο” κοκτέιλ οι υψηλές θερμοκρασίες μαζί με τους ατμοσφαιρικούς ρύπους που εκλύονται στην ατμόσφαιρα από τις αλλεπάλληλες πυρκαγιές.

Ο συνδυασμός της αποπνικτικής ζέστης με τα αιωρούμενα μικροσωματίδια μπορεί να διπλασιάσει τον κίνδυνο θανάτου εξαιτίας καρδιακής ανακοπής σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε πριν από λίγες ημέρες στο περιοδικό Circulation.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα για περισσότερους από 200.000 θανάτους λόγω καρδιακής προσβολής και εντόπισαν χρονικό συσχετισμό με τις ημέρες που καταγράφονταν υπερβολικά υψηλές θερμοκρασίες, ακραίο κρύο ή υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η αύξηση του κινδύνου μάλιστα, φαίνεται να αφορά κυρίως σε γυναίκες και μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες.

“Τα ευρήματα δίνουν ενδείξεις ότι η μείωση της έκθεσης σε ακραίες θερμοκρασίες και στη ατμοσφαιρική ρύπανση λόγω μικροσωματιδίων, μπορεί να χρησιμεύσει στην πρόληψη των πρόωρων θανάτων που οφείλονται σε καρδιακή προσβολή, ειδικά για τις γυναίκες και τους ηλικιωμένους”, δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Yuewei Liu, αναπληρωτής καθηγητής επιδημιολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Sun Yat-sen στο Guangzhou της Κίνας.

Πώς οι περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν την καρδιακή υγεία

Παλαιότερες έρευνες έχουν ήδη αποδείξει πώς οι ακραίες θερμοκρασίες αλλά και η αιφνίδια εναλλαγή της θερμοκρασίας με μεγάλη διαφορά βαθμών, επηρεάζουν δυσμενώς την καρδιακή λειτουργία καθώς τις μέρες με τέτοια καιρικά χαρακτηριστικά αυξάνουν τα καρδιολογικά περιστατικά στα Επείγοντα των νοσοκομείων, τα οποία κατακλύζονται από ασθενείς με θωρακικά άλγη, αρρυθμίες και καρδιακές προσβολές.

Μια μεγάλης κλίμακας μελέτη το 2022 στην οποία εξετάστηκαν στοιχεία από 27 χώρες, απέδειξε ότι η έκθεση σε πολύ υψηλές ή πολύ χαμηλές θερμοκρασίες σχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο θανατηφόρου έκβασης από οποιαδήποτε άλλη καρδιαγγειακή αιτία, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφαλικού και της καρδιακής ανεπάρκειας.

Παράλληλα, καταγράφονται ισχυρές ενδείξεις ότι το ίδιο καταστροφική είναι η επίδραση της επιβάρυνσης της ατμόσφαιρας με ρύπους όπως αυτούς που προήλθαν κατά τη διάρκεια των μεγάλων πυρκαγιών στον Καναδά τις μέρες που δεν φυσούσε, σημειώνουν οι ειδικοί.

Σε μελέτη του 2021 εξάλλου, η ατμοσφαιρική ρύπανση είχε μπει στο κάδρο του ενδιαφέροντος καθώς είχε συνδεθεί αιτιολογικά με πολλούς παράγοντες αύξησης κινδύνου για εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων όπως είναι η υπέρταση και ο διαβήτης.

Γιατί ο καπνός από τις πυρκαγιές είναι επιβλαβής για την καρδιά

Η σωματιδιακή ρύπανση είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει ένα μείγμα στερεών και υγρών αιωρουμένων σταγονιδίων. Υπάρχουν πολλές πηγές σωματιδιακής ρύπανσης, συνήθως όμως το συγκεκριμένο είδος ρύπων συνδέεται με περιστατικά που σχετίζονται με καύση, όπως είναι οι πυρκαγιές.

Όταν καταγράφονται πολυήμερες και μεγάλης έκτασης φωτιές οι συγκεντρώσεις των σωματιδίων μπορεί να αυξηθούν σημαντικά στον αέρα, σε σημείο που η ρύπανση είναι ορατή με γυμνό μάτι, αναφέρει χαρακτηριστικά η Αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος.

Τα μικρότερα σε διάμετρο σωματίδια είναι τα πιο ανησυχητικά για την δημόσια υγεία επειδή καταφέρνουν να περνούν από τη μύτη και το λαιμό και να εισέρχονται στους πνεύμονες ερεθίζοντας μεταξύ άλλων και τα αιμοφόρα αγγεία γύρω από την καρδιά.

Καύσωνας και ρύποι

Για να υπολογίσουν τον αντίκτυπο των ακραίων θερμοκρασιών με και χωρίς υψηλά επίπεδα ρύπανσης λεπτών σωματιδίων, οι ερευνητές ανέλυσαν πάνω από 200.000 θανάτους από καρδιακή προσβολή μεταξύ των ετών 2015 και 2020 που σημειώθηκαν στην επαρχία Jiangsu στην Κίνα, μια περιοχή με κλιματολογική διαφοροποίηση για τις τέσσερις εποχές, ένα ευρύ φάσμα θερμοκρασιών και ατμοσφαιρική ρύπανση μικροσωματιδίων.

Οι θάνατοι αφορούσαν σε ηλικιωμένους ενήλικες με μέση ηλικία τα 77,6 έτη. Περίπου το 52% των θανάτων αντιστοιχούσε σε άτομα ηλικίας άνω των 80 ετών εκ των οποίων λίγο περισσότεροι από τους μισούς ήταν άνδρες.

Η έκθεση τους σε ρύπους από σωματίδια την ημέρα θανάτου και μία ημέρα πριν τον θάνατο συμπεριλήφθηκε ως παράμετρος στην ανάλυση.

Οι ακραίες θερμοκρασίες μετρήθηκαν σύμφωνα με τον ημερήσιο δείκτη θερμότητας για μια περιοχή, ο οποίος καταγράφει τη συνδυασμένη επίδραση τόσο της θερμότητας όσο και της υγρασίας. Αξιολογήθηκαν τόσο η χρονική διάρκεια όσο και η ένταση των κυμάτων καύσωνα ή παγωνιάς.

Τα επίπεδα σωματιδίων θεωρήθηκαν υψηλά οποιαδήποτε ημέρα η μέτρηση έδινε μέσο επίπεδο πάνω από 37,5 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, που είναι το όριο για υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Οι ερευνητές εντόπισαν 18% υψηλότερο κίνδυνο κατά τη διάρκεια διήμερων κυμάτων καύσωνα με δείκτες θερμότητας μεταξύ 28 και 36,6 βαθμών Κελσίου.

Όσο οι θερμοκρασίες αυξάνονταν μένοντας σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, τόσο αύξανε και ο κίνδυνος - 74% υψηλότερος κατά τη διάρκεια τετραήμερων κυμάτων καύσωνα με δείκτες θερμότητας μεταξύ 35 και 43 βαθμών Κελσίου.

Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι ο κίνδυνος θανάτου λόγω καρδιακής προσβολής διπλασιάστηκε όταν οι πιο ζεστές μέρες συνδυάστηκαν με υψηλές τιμές ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Λιγότερο επικίνδυνη η παγωνιά έναντι του καύσωνα

Οι ψυχρότερες μέρες επίσης συνδέθηκαν με αύξηση του ρίσκου να καταλήξει σε θάνατο ένα περιστατικό καρδιακής προσβολής, ωστόσο το ποσοστό ήταν μικρότερο σε σχέση με αυτό που κατέγραψαν οι επιστήμονες τις ημέρες του καύσωνα, 4% κατά τη διάρκεια διήμερων κυμάτων ψύχους με θερμοκρασίες μεταξύ 0,7 και 5 βαθμών Κελσίου.

Ο κίνδυνος αύξανε κατά 12% κατά τη διάρκεια τριήμερων ψυχρών εισβολών, με θερμοκρασίες που κυμαίνονταν από -3 έως και 3 βαθμούς Κελσίου.

Τα κύματα καύσωνα γενικά αύξαναν τον κίνδυνο περισσότερο για τις γυναίκες παρά για τους άνδρες και το ρίσκο ήταν υψηλότερο σε όλες τις συνθήκες που μελετήθηκαν -καύσωνες, παγωνιά ή ημέρες υψηλής ρύπανσης- σε άτομα ηλικίας 80 ετών και άνω σε σύγκριση με νεότερους συμμετέχοντες.

Βάση των ευρημάτων τους οι ερευνητές υπολόγισαν ότι έως και 2,8% των θανάτων από καρδιακή προσβολή μπορεί να αποδοθεί στον συνδυασμό ακραίων θερμοκρασιών και υψηλών επιπέδων ρύπανσης από μικροσωματίδια.

Το ποσοστό αυτό των επιπλέον θανάτων από καρδιακή προσβολή μπορεί να φαίνεται μικρό σε απόλυτο νούμερο αλλά όταν έχεις να κάνεις με εκατομμύρια ανθρώπων είναι ένας πολύ υψηλός αριθμός, προσθέτουν οι επιστήμονες.

Πώς μπορούμε να προστατευτούμε;

Υπάρχει τρόπος να περιορίσουμε τον κίνδυνο που εγκυμονούν για την καρδιά μας ή υπερβολική ζέστη ή το πολύ κρύο; Ναι, λένε οι ειδικοί απευθύνοντας μια σειρά συστάσεων.

• Παρακολουθήστε τις μετεωρολογικές προβλέψεις, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στον δείκτη θερμότητας και στις τιμές ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
• Μείνετε μέσα όταν οι θερμοκρασίες είναι ακραίες. Εάν η ποιότητα του αέρα είναι σε ασφαλή επίπεδα προγραμματίστε τις εργασίες σας νωρίτερα ή αργότερα σε μέρες με υψηλές θερμοκρασίες. Εάν βγείτε, φορώντας μάσκα μπορεί να μειώσετε τον αριθμό των μικροσωματιδίων που εισπνέετε.
• Μείνετε μακριά από πολυσύχναστους αυτοκινητόδρομους όταν περπατάτε.
• Χρησιμοποιήστε ανεμιστήρες και κλιματιστικά κατά τη διάρκεια της ζέστης
• Μην ξεχνάτε την επαρκή ενυδάτωση. Το Πανεπιστήμιο Alabama-Birmingham προτείνει την κατανάλωση ενός χιλιοστόλιτρου (mL) υγρών για κάθε θερμίδα που καταναλώνουμε. Εάν παραδείγματος χάριν λαμβάνουμε 2.000 θερμίδες την ημέρα, τότε θα πρέπει να πίνουμε 2 λίτρα υγρών.

Πηγές: www.everydayhealth.com και www.ahajournals.org